مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

ابوالحسن اصفهانی |
ابوشامه | یوسف رحیم لو ابوالقاسم شهاب‌الدین عبدالرحمن بن اسماعیل بن ابراهیم مقدسی (23 ربیع‌الآخر 599- 19 رمضان 665 ق / 9 ژانویۀ 1203-13 ژوئن 1267 م)، فقیه، محدث، ادیب و مورخ دمشقی شافعی مذهب كه به سبب خال بزرگی كه بر بالای ابروی چپ داشت، به ابوشامه معروف شد.
ایرانشهر | افسانه منفرد ايرانْشَهْر، حسين كاظم‌زاده (1262-1340ش/ 1884-1962م)، نويسنده و متفكر معاصر ايرانی. او در تبريز به دنيا آمد و تحصيلات مقدماتی را در همين شهر آغاز كرد؛ سپس در دبيرستان كمال به ادامۀ تحصيل پرداخت (كاظم‌زاده، 1؛ تقی‌زاده، 3/ 260). وی در 1322 ق/ 1904 م، راهی استانبول شد و در آنجا ضمن فعاليت در سفارت ايران، در دان...
اوریسه | پروانه محمدی اوریسه، از ایالات مهم جمهوری هند واقع در شرق آن كشور كه از جنوب شرق به خلیج بنگال، از جنوب به آندرا پرادش، از غرب به مادیا پرادش، از شمال شرق به بنگال غربی و از شمال به بیهار محدود است. وسعت آن حدود 707‘155 كمـ2، و جمعیت آن در 1981 م/ 1360 ش حدود 271‘370‘26 نفر بوده است ( بریتانیكا، 1986 م، میكرو، VIII/ 1000-...
اوس |
انارکی | سپیده کوهکن انارکی / anâraki/ ، از گویشهای ایرانی نو دستۀ غربی، گروه گویشهای مرکزی شاخۀ جنوب شرقی، که در شهر انارک رواج دارد. این گویش همراه با گویشهای یزدی، کرمانی، نایینی، اردستانی، زفره‌ای و کلیمیان کرمان در یک گروه قرار می‌گیرد. انارکی به گویش نایینی بسیار نزدیک است (لُکوک، 313) و گونه‌ای فرعی از گویش نایینی به ‌شمار...
کردی، رقص | مریم فرزانه کُرْدی، رَقْصِ، از انواع رقصهای رایج در مناطق کردنشین.
آب بخش کن، بازارچه، تکیه و کوچه | امیر حسین مرادخانی آب‌بخش‌کن، بازارچه، تکیه و کوچه \bāzārče, te(a)ky(iy)e va kuče-ye āb-baxš-kon\، مکانهایی واقع در محلۀ سنگلج، در تهرانِ عهد قاجار.
شوید | مریم سامعی شِوید، گیاهی خوراکی با خواص دارویی گوناگون. برخی آن را شِبِت (نک‍ : برهان ... ، ذیل واژه) نوشته‌اند. از دیگر نامهای آن می‎توان به شِوِت، شوبید و مهکه اشاره کرد (ابراهیمی، 228؛ صفری، 201؛ معین؛ آذرلی، 370؛ برای آگاهی از دیگر نامهای این گیاه، نک‍ : قهرمان، 1 / 184). شیرازیها به آن شِوِد می‎گویند (حاجی‎ زین، 277...
رباعی |
الرجال، رجال کشی |
ذیحجه |
رافع بن لیث | عبدالحمید مرادی از امیران و سرداران بنی‌عباس در اواخر سدۀ 2 ق / 8 م. وی شورشی بزرگ در خراسان به راه انداخت، چنان‌که هارون ناگزیر شد برای فرونشاندن آن، خود راهی خراسان شود.
ذخیره خوارزمشاهی |
اسپی او، قله | مجید یاسینی اسپی‌او، قله \ qolle-ye espī-ow\ ، قله‌ای واقع در انتهایی‌ترین خط‌الرأس قلۀ پالون‌گردن به قلۀ سینه‌زا، میان استانهای تهران و مازندران. این قله از شمال به درۀ بزرگ و اصلی بطاهرکلا در استان مازندران، از جنوب به درۀ بزرگ و بسیار مهم لار بزرگ، از شرق به قلۀ قبله و از غرب به قلۀ پالون‌گردن ختم می‌شود.
بابایی (شهید)، بزرگراه | شیوا جعفری بابایی (شهید)، بزرگراه \ bozorg-rāh-e šahīd bābāyī\ ، یکی از بزرگراههای شمال و شرق تهران. این بزرگراه به طول 16 کمـ از میدان نوبنیاد واقع در منطقۀ 1 شهرداری تهران آغاز، و به بزرگراه تهران ـ پارچین در حریم منطقۀ 13 شهرداری تهـران ختم می‎شود. مسیـر ایـن بزرگراه شـرقی ـ غـربـی و غـربـی ـ شـرقـی است و در حوزۀ منط...
کردیان، مزرعه | ناصر پازوکی طرودی مزرعه‌ای واقع در شمال شهر لواسان.
کیور، مزرعه | ناصر پازوکی طرودی مزرعه‌ای واقع در حدود 500‘ 3 متری شمال شهر لواسان. این مزرعه در ارتفاع 786‘1 متری از سطح دریا، در ضلع شمال شرقی محل تقاطع رودخانه‌های فصلی ناصرآباد و کند واقع است.
فرهنگ، سینما | سعیده صائبی مقدم درگذشته معروف به سیلورسیتی، سینمایی واقع در خیابان شریعتی مقابل خیابان دولت.
مریم، چشمه | سیما صفری چشمه‌ای واقع در انتهای درۀ شیرپلا پیش از آبشار دوقلو.
آبری | محمدکاظم موسوی بجنوردی آبُری، ابوالحسن، محمد بن حسین بن ابراهیم بن عاصم بن عبدالله سجستانی (د 363ق / 974م)، حافظ قرآن، و مورخ و محدث شافعی، از مردم آبُر،‌ یكی از روستاهای سجستان. برای طلب علم و شنیدن حدیث به مصر، شام، حجاز، عراق عرب، جبال، و خراسان سفر كرد و از ابن خزیمۀ نیشابوری، ابوالعباس سراج نیشابوری، زكریا بن احمد بلخی، ابونعی...
ایلیا |
تجرید | پروانه محمدی , طاهره اسماعیل زاده تَجْرید، تخلص چند شاعر پارسی‌گوی در ایران و شبه‌قارۀ هند در سدۀ 12ق / 18 م: 1. تجرید اصفهانی، محمدشریف، خوش‌نویس و شاعر پارسی‌گوی...
تازا | محمدرضا ناجی تازا، یا تازه، شهری‌کهن در شمال شرقی‌مراکش. این شهر با جمعیتی حدود 142 هزار تن (1384ش / ٢٠٠٥م) در°٣٤ و´٢٢ عرض شمالی و°٤ و ´٢ طول غربی ...
جهان‌شناسی |
جامگی | صادق سجادی جامِگی، منسوب به «جامه» (در پهلوی: یامک yāmak و در فارسی باستان: *yāhma-، نک‍ : هوبشمان، 49؛ هرن، 93)، به معانی پارچۀ بافتۀ نادوخته، لباس و رخت پوشیدنی و گستردنی، پای پوش، خیمه، و نیز ظرف و جام آب و شراب که جامه در این دو معنی اخیر مرکب است از جام و هاء نسبت. ریشۀ جام در اوستایی به معنی بام خانه، سقف و چتر هم...
ابن محلی | ابوالحسن دیانت ابوالعباس احمد بن عبدالله بن محمد بن عبدالله بن قاضی سجلماسی (967- مق‍ 8 رمضان 1022ق / 1560-12 اكتبر 1613م)، فقيه و صوفی.
تفلیسی | محمد حسین احمدی عیسى رَقّی (منسوب به رقّه)، مشهور به تفلیسی (د پس از 381ق/ 991م)، پزشک و مترجم دربار حمدانیان حلب. آگاهی ما دربارۀ احوال و آثار او بسیار اندک است. ابن ندیم در میان مترجمان «از زبانهای دیگر به عربی» از فردی به نام تفلیسی یاد کرده (ص 244)، اما چیز دیگری دربارۀ وی نیاورده است.
ابن برذعی | محمدعلی لسانی فشارکی اِبْنِ بَرْذَعی‌، ابوعبدالله‌ محمد بن ‌يحيی ‌بن ‌هشام‌ انصاری ‌خَزْرجی‌، نحوی‌ اندلسی‌ (ح‌ 575-646 ق‌/ 1179- 1248 م‌)، مشهور به‌ ابن‌ هشام‌ خضراوی‌ (منسوب‌ به‌ جزيرۀ خضرا). وی‌ منسوب‌ به‌ برذعه‌ (مركز قديم‌ اَرّان‌) است‌ كه‌ بردعه‌ نيز خوانده‌ می‌شود و به‌ همين‌ جهت‌ برخی‌ وی‌ را ابن‌ بردعی‌ خوانده‌اند (قس‌: ...
ارتسبرگر | اِرْتْسْبِرْگِر [ertsberger]، ماتیاس (1875-1921م/1254-1300ش)، رهبر جناح چپ حزب مرکز کاتولیک رومی در آلمان و از امضاکنندگان قرارداد متارکۀ جنگ جهانی اول.
اسم | زهرا خسروی اِسْم‌، يكی‌ از اقسام‌ سه‌گانۀ كلمه در دستور زبان‌ عربی‌ (اسم‌، فعل‌ و حرف‌). عالمان‌ صرف‌ و نحو بيش‌ از دو قسم‌ ديگر كلمه‌ به‌ بررسی‌ و تعريف‌ اسم‌ پرداخته‌اند. نخستين‌ اشاره‌اي‌ كه‌ به‌ اسم‌ شده‌، همان‌ است‌ كه در روايت‌ ابوالاسود دؤلی‌ (ه م‌) در قرن‌ 1ق‌/ 7م‌ آمده‌ است‌ (نك‍ : ه‍ د، 5/ 188). چند دهه‌ پس‌ ا...
اژه | علی اکبر دیانت اِژه، شاخه‌ای از دریای مدیترانه واقع در بخش شمال شرقی آن، میان کشورهای یونان و ترکیه و به عبارت دیگر میان قارۀ اروپا و سیا.
اسعد افندی | علی اکبر دیانت اَسْعَدْ اَفَنْدی‌، محمد (18 ربیع‌ الاول‌ 1204- ربیع‌ الاول‌ 1264ق‌/ 6 دسامبر 1789- فوریۀ 1848م‌)، وقایع‌ نگار، مورخ‌ و از نویسندگان‌ و مترجمان‌ نامدار دولت‌ عثمانی‌. تبار او از روستای‌ مردیوانلی‌ (نردبانلو) از توابع‌ قصبۀ عربگیر واقع‌ در استان‌ مالاتیا یا ملطیه‌ است‌. پدرش‌ احمد به‌ استانبول‌ آمد و ضمن‌ تحصی...
بطن الحوت |
حریف جندقی | ناهید دادبه حَریفِ جَنْدَقی، میرزا سیدابوالحسن حریف از سادات طباطبایی جندق، شاعر سدۀ 13 ق / 19 م. حریف فرزند میرزا سیدعلی، و اصل وی از جندق بود. او در اوان جوانی زادگاه خود را ترک گفت و به تهران و شهرهای مختلف آذربایجان سفر کرد.
احمد بن یحیی المرتضی |
رغائب |
آسیاب شاه | ناصر پازوکی طرودی آسیاب شاه \āsiyāb-e šāh\، یا آسیاب شاهی، از آسیابهای کهن و بزرگ کن که امروزه از میان رفته است.
آرارات، باشگاه فرهنگی ـ ورزشی | مریم میرزایی آرارات، بـاشگاه فرهنگی ـ ورزشی \bāšgāh-e farhangī-varzešī-ye ārārāt\ (نامهای دیگر: انجمن فرهنگی ـ ورزشی آرارات / سـازمان فرهنگی ـ ورزشی آرارات / انجمن نوجوانان ارمنی / انجمن جوانان ارمنی / خانۀ فرهنگ)، مؤسسه‌ای ویژۀ ارمنیان، واقع در خیابان جمهوری اسلامی (نادری سابق)، کوچۀ نوبهار.
رمزی، زبان |
رایج سیالکوتی | پریسا سنجابی محمدعلی، شاعر و ادیب پارسی‌گوی در شبه قاره، در سده‌های 11-12 ق / 17- 18 م. وی متخلص به رایج، و از خانوادۀ سادات ترشیز خراسان بود که پیش‌تر به هند مهاجرت کرده، و در سیالکوت اقامت گزیده بودند (آزاد، 204؛ خوشگو، 216؛ ظفر، 12).
دشت مرغاب |
افدرین | بخش علوم پزشکی افدرین \efedrīn\، آلکالوئیدی که به‌عنوان داروی ضداحتقان به کار می‌رود. افدرین از گیاهان جنس اُرمَک (اِفِدرا)، به‌ویژه از گونۀ چینی آن (با نام علمی اِفِدرا سینیکا) به دست می‌آید. بیش از 5 هزار سال است که این دارو در کشور چین و خاور دور، برای درمان بیماریهای آسم و تب یونجه (التهاب آلرژیک بینی) به کار می‌رود. اف...
اعتماد الدوله | مجید سمیعی از القاب دیوانی و لقب رسمی وزیر اعظم، عالی‌ترین مقام دولتی در سلطنت شاه عباس اول (995-1037 ق / 1587- 1628 م).
خالع | محمود مکوند خالِع، ابوعبدالله حسین بن محمد بن جعفر (جمادی‎الاول 333 - شعبان 422/ ژانویۀ 945 - اوت 1031) نحوی، لغوی و شاعر عراقی. از جزئیات زندگی او اطلاعی در دست نیست. می‎دانیم که خاستگاه وی شهر کوچک رافقه (واقع در کرانۀ فرات) بود و در شرق بغداد سکونت داشت (خطیب، 8/ 105؛ سمعانی، 5/ 24؛ ابن‌اثیر، 1/ 415).
ازاره | فریبا افتخار اِزاره [ezāre]، بخش پایین دیوار تا حدود 1 متر. این بخش از داخل و خارج ساختمان با موادی مقاوم‌تر در برابر عوامل فرساینده پوشیده می‌شود (فلاح‌فر، 24)، و با ایجاد شکل نواری عریض و یکپارچه یا مربع و مستطیل جنبۀ تزیینی می‌یابد (غالب، 46). ازاره از جنس خود دیوار به صورت برجسته یا ساده با رنگی متفاوت و یا از جنسهای ...
اشپور | بخش موسیقی \ešpor\، لودویگ یا لویی (1784- 1859 م / 1198-1276 ق)، نوازندۀ ویولن، رهبر ارکستر و آهنگ‌ساز آلمانی که ساخته‌هایش نمونۀ آثار آغازین دوران رمانتیسم در موسیقی آلمان است.
اشتاین بک | بخش ادبیات جهان \eštāyn-bek\، (در انگلیسی: اِستاین‌بِک)، جان اِرنست (1902- 1968 م / 1280-1347 ش)، نویسندۀ آمریکایی و برندۀ جایزۀ نوبل 1962 م در ادبیات.
امامه، دره | مجید یاسینی امامه، دره \ darre-ye a(e)māme\ ، دره‌ای واقع در قسمت جنوب شرقی اوشان حد فاصل میان کوه ورچین و اورجین. جهت این دره شمال شرقی به جنوب غربی و شیب آن به سمت رودخانۀ جاجرود است. این دره از شمال شرقی به ده امامه و از جنوب غربی به روستای گلوکان ختم می‌شود.
بنگنا پاله | پرویز امین بَنْگَناپاله، ایالتی كوچك در جنوب هند كه در سده‌های 12 تا 14ق / 18-20م، فرمانروایانی شیعی و ایرانی‌تبار بر آن حكومت داشتند.

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام