مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

اذینه | پرویز رجبی اُذَیْنه [ozayna]، یا اُدِناتوس، حکمران عربِ پالمیر (تَدْمُر) به هنگام فرمانروایی شاپور اول (سل‍ 241-273م) و بازگشت او از کاپادوکیه و سوریه. زمانی که شاپور در لشکرکشی خود برضد رومیها در حال پیشروی به سوی غرب بود، اذینه که از قدیم با رومیان روابط دوستانه‌ای داشت، برای جلب نظر شاپور نامه‌ای همراه کاروانی از هدا...
اعمی تطیلی | عنایت الله فاتحی نژاد ابوجعفر (یا ابوالعباس) احمد بن عبدالله بن هریرۀ عتبی قیسی (منسوب به قبیلۀ قیس) اشبیلی (ح 485-525 ق / 1092-1131 م)، شاعر و موشح سرای دورۀ مرابطون اندلس.
بوداپست | عنایت الله رضا بوداپِسْت، به زبان مجاری بوداپِشت، تختگاه و مركز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی مجارستان. این شهر در دو سوی رود دانوب در محلی واقع شده است كه آب از نواحی كوهستانی به مسیر وسطای رود دانوب سرازیر می‌شود (IV / 87 ,BSE3).
بهرام شاه بن فرخ شاه | ایران ناز کاشیان بَهْرامْ شاهِ بْنِ فَرُّخْ‌شاه‌، ملك‌ امجد ابوالمظفر مجدالدین‌ (د 628ق‌ /1231م‌)، نوۀ برادر صلاح‌الدین‌، از امیران‌ ایوبی‌ شام‌ و شاعر. در هیچ‌یك‌ از منابع‌ به‌ سال‌ تولد و دوران‌ زندگی‌ وی‌ پیش‌ از امارت‌ بعلبك‌ اشاره‌ای‌ نشده‌ است‌؛ اما مسلماً امیری‌ دوراندیش‌ همچون‌ صلاح‌الدین‌، ادارۀ منطقۀ بعلبك‌ را نبایس...
سورانی | فاطمه دانش پژوه سورانی / sŏranî/ ، از گویشهای زبان کردی، که از گروه زبانهای ایرانی شمال غربی به ‌شمار می‌آید. این زبان از یک سو، همخوانهای انسدادی واک‌دار آغازین ایرانی باستان / g-, d-, b-/ و واج چاکنایی / h/ را حفظ کرده است و از سوی دیگر، از برخی ویژگیهای صرفی خاص برخوردار است (بلو، «زبان کردی»، 544).
عبابافی |
ابن مالک | ابوعبدالله محمد بن مالك حمادی يمانی (427-487ق / 1036-1094م)، تاريخ‌نگار يمنی معاصر با علی ابن محمد صُلَيحی، داعی فاطمی و سرسلسلۀ دولت صليحيان يمن.
آس، ده مورد | علی رفیعی آس، یا دِهْ مُورْد، دهی از دهستان آبادۀ طَشْک واقع در بخش آبادۀ طشک از شهرستان نیریز استان فارس، در شمال دریاچۀ بختگان و جنوب کوه روشن، در فاصلۀ 84 کیلومتری شهرستان نیریز و 10 کیلومتری جادۀ اصلی نیریز به آبادۀ طشک، با 244 خانوار و 1231 مفر جمعیت (فرهنگ آبادیهای کشور، 23 / 146) و 1750 متر ارتفاع و °54 و ´1 طول...
الآراء والدیانات | بخش معارف اَلْآراءُ وَالدِّیانات، کتابی است دربارۀ عقاید و باورهای پیروان ادیان و مذاهب و مکتبهای گوناگون کلامی و فلسفی به زبان عربی نوشتۀ ابو محمد حسن بن موسى نوبختی (د ح 310ق / 922م)، فیلسوف و منجم و متکلم شیعی ایرانی و نویسندۀ کتاب فرق‎الشیعة که بارها به چاپ رسیده است. از کتاب الآراء والدیانات اثری به دست نیست، لیکن...
اسکوریال | بخش هنر و معماری جهان اِسکوریال \ eskoriyāl\ (در اسپانیایی: اِل اِسکوریال)، مجموعۀ یکپارچه و بزرگی از بناهای سلطنتی اسپانیا، در بر گیرندۀ دِیر، کاخ، آرامگاه، کلیسای جامع، مدرسه و کتابخانه. ایـن مجموعه، کـه در شهر کوچک اسکوریـال ــ جمع‍‌ (2005م): 768 ، 13 تـن ــ در حدود 40 کیلومتری شمال غرب مادرید قرار دارد، نمونۀ برجستۀ معماری اسپ...
اروپا، جامعه زغال سنگ و فولاد | اُروپا، جامِعـۀ زُغالْ‌سَنْگْ وَ فولاد [ jāmeʾe(a)-ye zoqāl-sang va fūlād-e orūpā] ، یا جامعۀ زغال سنگ و فولاد اروپایی (1952-2002م/ 1331-1381ش)، تشکیلاتی برای ادغام صنعتهای زغال سنگ و فولاد چند کشور در دوره‌ای از تاریخ همکاری کشورهای اروپای غربی. این جامعه براساس پیمان مصوب در 1952م به منظور ادغام صنایع زغال ...
استارلینگ | علوم پزشکی اِستارلینگ \ [e]stārling\ ، اِرنِست هِـنری (1866-1927م/ 1245-1306ش)، فیزیولوژی‌دان بریتانیایی. پژوهشهای گستردۀ او به درک تازه‌ای دربارۀ کارکردهای بدن کمک شایانی کرد و به‌ویژه، پژوهشهایش دربارۀ حفظ تعادل مایعات در سراسر بافتهای بدن، نقش تنظیم‌کنندۀ ترشحات درون‌ریز، و کنترلهای مکانیکی مربوط به کارکرد قلب، موجب ...
اردشیر اول ( هخامنشی ) |
جام جم |
جعفرآباد، رود | علی کرم همدانی جعفرآباد، رود \ rūd-e jaʾfar-ābād\ ، رودی، از ریزابه‌های رودخانۀ جاجرود. این رود از دامنه‌های جنوبی کوه ‌توچال، در شمال تجریش سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از آبادیهای پس‌قلعه و دربند، در محل پل تجریش با رودخانۀ گلاب‌دره درهم می‌آمیزد. آن‌گاه به سمت جنوب ادامۀ مسیر می‌دهد و در دامنۀ خاوری تپه‌های عباس‌آباد داخل...
بایزید دوری | مریم همایونی افشار بایَزیدِ دوری (د 986ق/ 1578م)، فرزند میرنظام، خوش‌نوس مشهور و شاعر ایرانی مقیم هند. وی از نسل امام دوری بود که مزار و خانقاه خاندان او هنوز هم در بغداد برپاست (جغتایی، 131). بایزید را به سبب آنکه در هرات رشد و نمو یافته بود، بایزید هروی نیز می‌نامیده‌اند (عالی، 47).
حزقیل* |
اشراق* |
اربل |
اکلیل* |
بیرجندی | محمد علی مولوی
پنچتنترا |
پرچم | رحیم رئیس نیا پَرْچَم‌، روزنامه‌، سپس‌ دو هفته‌نامه‌ و بعداً هفته‌ نامه‌ای‌ كه‌ احمد كسروی‌ تبریزی‌ (مق 1324ش‌ / 1946م‌) در دورۀ پس‌ از شهریور 1320 در تهران‌ منتشر می‌كرد.
ابن فیره |
ابن ظافر | سیمین محقق جمال‌الدین ابوالحسن علی‌بن ظافر (569-613ق / 1174-1216م)، ادیب، شاعر، مورخ و کاتب دولت ایوبیان.
ابن طراوه | مریم صادقی ابوالحسین، سلیمان بن محمد بن طراوه (ح 438- 528ق / 1406-1134م)، ادیب و نحوی عصر ملوک‌الطوائف و مرابطون در اندلس.
ابن لبودی | بخش علوم عنوان دو تن از دانشمندان برجستۀ سوری به روزگار ايوبيان و مماليك كه در طب و حكمت و رياضی مشهور بودند.
ابن میاده | عنایت الله فاتحی نژاد ابوشُرَحْبيل (شَراحيل) رَمّاح بن اَبردبن ثوبان مُرّی (د 136 يا 149ق / 753 يا 766م)، از خاندان بنو مرّة بن عوف، شاعر اواخر عصر اموی و اوايل عصر عباسی.
جسوس | فرامرز حاج منوچهری جَسّوس، محمدبن قاسم (1089- رجب 1182ق / 1678 - نوامبر 1768م)، فقیه، محدث و متصوف اهل فاس. وی در خانواده‌ای اهل علم و دانش به دنیا آمد. خاندان و بیت جسوس یکی از پراشتهارترین خانواده‌های فاس به شمار می‌روند (کتانی، 1 / 280-282) و به ویژه شخصیت عموی او، عبدالسلام بن حمدون جسوس به واسطۀ جایگاه علمی و برخی فتاوایش ...
ابن حاج، احمد | سید محمد سیدی اِبْنِ حاج‌، احمد بن‌ محمد بن‌ محمد بن‌ عثمان‌ وَرنيدی‌ (د ح‌ 930 ق‌/ 1524 م‌)، شاعر و صوفی‌ مغربی‌. همۀ آگاهی‌ ما دربارۀ زندگی‌ او محدود به‌ شرح‌ حالی‌ است‌ كه‌ ابن‌مريم‌ در كتاب‌ البستان‌ دربارۀ او نگاشته‌ است‌. وی‌ در جبل‌ بنی‌ ورنيد در تلمسان‌ به‌ دنيا آمد و نزد احمد ابن‌ محمد بن‌ زكری‌ تلمسانی‌ كه‌ از كو...
احمد بن خصیب | ناصر گذشته ابوالعباس (د 265 ق / 879 م)، وزیر و دیوان سالار متنفذ عباسیان.
اسکندری، سلیمان محسن میرزا | خسرو شاکری اسکندری \eskandarī\، سلیمان‌محسن میرزا (1254-1322 ش/ 1875-1944 م)، از رجال سیاسی ایران در اواخر دورۀ قاجار و اوایل دورۀ پهلوی.
سحر و افسون |
دل | لیلا احمدی دِل، از اعضای داخلی بدن که در فرهنگ مردم اشاره‌هایی به آن شده است. در لغت‌نامه‌ها و فرهنگهای فارسی، دل را هم به معنای عضو داخلی بدن یا همان قلب، و هم به معنای مرکز عواطف و احساسات معنا کرده‌اند که در مقابل مغز قرار دارد. مردم دل را در معنای شکم و معده نیز به کار می‌برند. به اعتقاد جرجانی، «هر حیوانی که دل او ...
دیات |
خزرجی، ضیاءالدین ابوالحسن | رضوان مساح خَزْرَجی، ضیاء‌الدین ابوالحسن علی بن محمد بن یوسف بن عفیف (د 686 ق / 1287 م)، شاعر ادیب و صوفی اندلسی.
الله بند بزرگ، کوه | مجید یاسینی الله‌بند بزرگ،کوه\ kūh-e allāh-band-e bozorg\ ، کوهی در قسمت جنوبی قلۀ سی‌چال. این کوه که به آن صندوق‌چال نیز گفته می‌شود، در انتهای غربی درۀ ده‌تنگه و در انتهای شرقی درۀ بسال‌دره واقع شده است و از قدیم مورد توجه کوهنـوردان ــ خصوصاً آن دسته که در مسیر کوهنوردی تهران به شمال قدم می‌گذاشتند ــ بوده است. در ناح...
لوناپارک* | نک‍ : شهربازی.
محک | علی محمد مرادیان منفرد (مؤسسۀ خیریۀ حمایت از کودکان مبتلا به سرطان)، مؤسسه‌ای خیریه، درمانی، تحقیقاتی و آموزشی، واقع در سه‌راه ازگل، بلوار شهید مژدی، بلوار محک، در محدودۀ منطقۀ 1 شهرداری تهران.
اسید آمینه |
ارغوان، خاندان | علیرضا علاءالدینی اَرْغون، ‌خانْدان [xāndān-e arqūn]، سلسله‌ای از فرزندان ارغون‌خان مغول، نوادۀ چنگیزخان که حدود دو قرن (9-11ق) در منطقۀ قندهار و سند فرمان راندند.
اسحاق بن عمران | یونس کرامتی اسحاقِ بنِ عِمران \ eshāq-ebn-e emrān\ ، مـلـقـب بــه سم ساعه و صاحب اطریفل (د 279ق/ 892م)، پزشک پرآوازۀ مسلمان.
آشوب آخرالزمان | سید علی آل داوود آشوبِ آخِرُالزَّمان، رسانۀ تاریخی مختصری پیرامون حوادث دوران مشروطیت در خراسان، نوشتۀ شیخ‎حسین اولیای بافقی (زنده در 1330ق / 1912م). نویسنده در این رساله که آن را در همین سال خطاب به یکی از بزرگان معاصرش نگاشته، به شرح رویدادهای روزگار استبداد صغیر و جنگ رشیدالسلطان و ارشدالدوله پرداخته است. وی پس از مقدمه‎ای...
آق شهری | محمدکاظم موسوی بجنوردی آق شهری، شمس‎الدین محمد بن احمد بن امین بن معاذ (665- 739ق / 1267- 1338م) تاریخ‌نگار و جهانگرد. در آق‎شهر (شهری در نزدیكی قونیه در تركیۀ آسیایی) زاده شد و برای تحصیل علم، به مصر رفت و از آنجا راهی مراكش و اندلس شد و نزد نخبگان اندلس به فراگیری دانش پرداخت. در اندلس از أبی جعفر بن زبیر و در فاس (مراكش) از محمد...
آقاحسین پاشا |
ابوعلی صولی | حسن انصاری احمد بن محمد بن جعفر، محدّث بصری سدۀ 4 ق / 10 م، که در آثار امامیّه مورد توجه قرار گرفته است.
اندرابی | محمدعلی لسانی فشارکی اَنْدَرابی، احمد بن ابی عمر، از مُقریان بزرگ خراسان در میانۀ سدۀ 5 ق/ 11 م و صاحب كتاب الایضاح فی القراءات. از آغاز زندگی و تحصیلات مقدماتی او اطلاعی در دست نیست. حتى شهرت انتساب او به اندراب، به سبب تعدّد مكانهایی به این نام، نمی‌تواند روشنگر زادگاه و خاستگاه او بوده بـاشد (نک‍ : ه‍ د، اندراب؛ قس: جنابی، 13)...
ابن حنش | علی رفیعی علامرودشتی اِبْنِ حَنَش‌، ابوعبدالله‌ شرف‌الدين‌ محمد بن‌ يحيی‌ بن‌ احمد بن‌ حنش‌ (ح‌ 650- 719 ق‌/ 1252- 1319 م‌)، فقيه‌ و متكلم‌ زيدی‌ يمنی‌. پدر وی‌ يحيی‌ و نيای‌ او احمد بن‌ سلطان‌ حنش‌ از فقيهان‌ يمن‌ بوده‌اند (ابن‌ ابی‌ الرجال‌، 4/ 409). ابن‌حنش‌ نزد پدر خود يحيی‌ بن‌ احمد (د 697 ق‌/ 1298 م‌) و عبدالله‌ بن‌ علی‌ بن...
ابن ساعاتی | حسن یوسفی اشکوری اِبْنِ ساعاتی‌، ابوالعباس‌ مظفرالدين‌ احمد بن‌ علی‌ بن‌ تغلب‌ (651-694 ق‌/ 1253-1295 م‌)، فقيه‌، اصولی‌ و اديب‌ حنفی‌. برخی‌ نام‌ نيای‌ او را «ثعلب‌» آورده‌اند (لكنوی‌، 26). او از خاندانی‌ اهل‌ علم‌ برخاست‌. پدرش‌ علی‌ عالم‌ نجوم‌ و هيأت‌ بود و احتمالاً ساعتی‌ كه‌ وی‌ بر سر در مدرسۀ مستنصريۀ بغداد ساخته‌ بود ...
افضل بن بدر الجمالی | صادق سجادی افضل بن بدر الجمالی‌ \afzal-e-bn-e badr-ol-jamālī\، ابوالقاسم‌ شاهنشاه‌ (458- مق‍ 515 ق / 1066-1121 م)، وزير مشهور فاطميان‌ مصر كه‌ در اوضاع‌ سياسی‌ و نظامی‌ مصر و شام‌، در آغاز هجوم‌ صليبيان‌ به‌ سرزمينهای اسلامی‌ نقش‌ مهمی‌ داشت‌.

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام