مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

کشکول یا کجول | مریم طباطبایی پور کَشْکول، یا کجول/ خجول، ظرفی فلزی یـا سفالی از لوازم ویژۀ درویشان که زنجیری به آن می‌بندند و بر شانه می‌آویزند.
آقابزرگ ساوجی | مینا احمدیان آقابزرگ ساوجی \āqā-bozorg-e sāvajī\، شیخ محمدحسن، عالم دینی، فقیه و مدرس.
عید |
دژکوه | محسن احمدی یا شاه‌دِز، دژی کوهستانی و استوار در نزدیکی شهر اصفهان که در سدۀ 5 ق / 11 م از پناهگاههای مهم اسماعیلیان بوده است.
استال | ادبیات جهان اِستال \ [e]stāl\ ، ژِرمِن دو (نام کامل او: آن ـ لوییزـ ژِرمِن نِکِر، بارون دو اِستـال ـ اُلستَن)، معروف به مادام دو استال (1766-1817م/ 1180-1232ق)، بانوی نویسنده، فعال سیاسی و روشن‌فکر فـرانسوی ـ سوئیسی. او کـه شاید سرشنـاس‌ترین زن زمانۀ خود بود، به‌منزلۀ یکی از پیش‌گامان رُمانتیسم، بر ادبیات فرانسوی تأثیری ...
حصن کیفا | محمدرضا ناجی حِصْنِ کَیْفا، شهر و قلعه‌ای کهن، که امروزه در جنوب شرقی ترکیه در استان ماردین واقع، و به حسن کیف معروف است.
آجودان حضور | بخش تاریخ آجودان حُضور، سیدمحمد فرزند سیدابوالقاسم (1283-1332ق / 1866-1914م) ملقب به مردك یا آقا مردك، سپاهی و درباری روزگار ناصرالدین شاه. پدرش كه از شاگرد بزازی به فراشی حرم رسیده بود، دختر خود را به امین خاقان (مَلیجَك اول) داد. به سبب همین خویشاوندی، سیدمحمد كه از 1301ق / 1884م در شمار پیشخدمتان ناصرالدین‌شاه در‌آم...
آل اسرائیل |
آفتاب | بخش ادبیات آفْتاب، روزنامه‎ای فارسی که در 29 محرم 1330ق / 19 ژانویۀ 1912م در تهران به سردبیری میرزاحسین عبدالوهاب‌زادۀ کمال‎السلطان بنیاد نهاده شد (ظاهراً کمال‎السلطان و عبدالوهاب‎زاده چنان‌که صدر هاشمی و الول ساتن تصور کرده‎اند، 2 شخص جداگانه نیستند). وی قبلاً مخبر روزنامۀ ایران نو بود (1328ق / 1910م) و بعدها بنیادگذار...
سیدخسرو، امام زاده | حسن موسوی زاده امامزاده‌ای در حدود دوکیلومتری شمال غربی آبادی ناصرآباد، واقع در دهستان لواسان کوچک.
حسن آباد | ناصر پازوکی طرودی حسن ‎آباد \ hasan-ābād\ ، آبادی کوچک و نوساز در منتهاالیه شمال شرقی شهر لواسان.
ادیاکارا، زیا | اِدیاکارا، زیا [ziyā-ye ediyākārā]، مجموعه‌ای‌از جانوران پرسلولی نسبتاً پیشرفته، متعلق به دوران پرِکامْبریَن که سنگواره‌های آنها در منطقه‌ای کوهستانی به همین نام در استرالیای جنوبی یافت شده است (دوران پرکامبرین حدود 96/3 میلیارد سال قبل شروع شد و 540 میلیون سال قبل پایان یافت). با کشف زیای ادیاکارا امکان بررس...
بهرام پژدو | ملیحه مهدوی بَهْرامِ پَژْدو (سدۀ 7ق‌ /13م‌)، شاعر زرتشتی‌، اخترشناس‌ و دانشمند آگاه‌ به‌ زبان‌ دری‌ و پهلوی‌. پژدو نام‌ پدر اوست‌. وی‌ در كرمان‌ در قصبۀ بیژن‌آباد ــ كه‌ كیخسروآباد نیز خوانده‌ می‌شد ــ می‌زیست‌. پسر او، زرتشت‌ در همین‌ قصبه‌ چشم‌ به‌ دنیا گشود.
برکت | محمود کریمی بَرَکَت، از مفاهیم دینی که در قرآن کریم و روایات اسلامی جایگاهی مهم دراد و در فرهنگ عامۀ مسلمانان گسترش چشمگیری یافته است. ریشۀ «ب ر ک» در زبان اقوام سامی وجود داشته (ER, II/250)، و در لغت عرب به معنای طلق رشد و فزونی (خلیل، ابن‌منظور، مادۀ برک)، یا فزونی و کثرت در خیر (ازهری، مادۀ برک) است. فیروز آبادی سعادت...
بحرانی | حسین فرهنگ انصاری بَحْرانی، ابوعلی جمال‌الدین ماجد بن هاشم بن علی حسینی (د 1028ق/ 1619م)، فقیه، محدث و شاعر شیعی.
باکالیجار | روزبه زرین کوب باکالیجار، یا باکالیجارِ کوهی، از سپهسالاران آل زیار و امیر گرگان و طبرستان در اوایل سدۀ 5ق/ 11م. این نام در طبرستان و خراسان، به همین صورت خوانده می‌شد (ﻧﮑ: «در ابتدای...»، 17-18؛ گردیزی، 428؛ بیهقی، 345، ﺟﻤ )، اما صورت «باکالنجار» نیز در برخی از متنها ونسخه بدلها دیده می‌شود (ﻧﮑ: مرعشی، 199-201؛ خواندمیر، 2...
باران | یونس کرامتی باران، ازپدیده‌های جوی که بیشتر طبیعی‌دانان قدیم ــ ازیونانیان گرفته تا مسلمانان ــ در مبحث آثار علوی (ﻫ م، ذیل) از آن بحث کرده‌اند. آراء دانشمندان دورۀ اسلامی‌دربارۀ باران و دیگران آثار علوی، از عقادی دانشمندان یونان، به‌ویژه ارسطو، تئوفراستوس و مؤلف الآراء الطبیعیه تأثیر بسیار گرفته بود.
ابوبکر حصیری | علی میرانصاری عبدالله بن یوسف سیستانی (د 424 ق / 1033 م)، از ندیمان و مقربان سلطان محمود غزنوی و پسرش مسعود.
انجمن ادبی ایران |
ابوبکر واسطی |
ابن عراق |
تولدو |
شجره نامه |
زندان انوشیروان | لسان‌الحق طباطبایی قلعه‌ای در جندق، که از قدیم‌ترین محله‌های مسکونی آن شهر است. این محل به قلعۀ انوشیروان (اعتمادالسلطنه، 4 / 2261؛ نیز نک‍ : یغمایی، 184؛ حکمت، جندق ... ، 16) و زندان اسکندر نیز مشهور است و گفته می‌شود که محبس دولت اسکندر و سلاطین بعد از وی نیز بوده است (ابراهیم، 27).
خشبیه | مسعود تاره خَشَبیّه، عنوانی که نخستین بار به پیروان مختار بن ابی‌عبید ثقفی در 66 ق / 686 م داده شد و پس از شکست قیام مختار...
ارغوان، بوستان | شیوا جعفری ارغوان، بوستان \ būstān-e arqavān\ ، بوستانی محلی در محلۀ اختیاریه.
آغاباجی، قصر |
اندیشه، بوستان | شیوا جعفری ‌اندیشه، بوستان \ būstān-e andīše\ ، بوستانی محلی در جنوب شرقی الٰهیه. این بوستان که به بوستان عظیمی نیز شهرت دارد، با 000‘6 مـ2 مساحت در محلـۀ الٰهیه، در خیابان شریعتی، در شمال خیابان عظیمی و جنوب خیابان الٰهیه در حریم ناحیۀ 7، محلۀ 11، منطقۀ 1 شهرداری تهران واقع است (نک‍ : اطلس ... ، 14).
جامورانی | عطیه اسکندر جامورانی \ jāmūrānī\ ، ابوعبدالله رازی، محدث شیعی، از اهالی روستای قدیمی جاموران یا جماران شمیران در سدۀ 3 ق/ 9 م.
بالادژ |
هویج، دشت | ناصر پازوکی طرودی دشتی واقع در شرق روستای افجه. این دشت در انتهای مسیر 5 / 4کیلومتری دره‌ای که در شرق روستای افجه از جنوب غربی به شمال شرقی امتداد دارد
تئوفراستوس | حنیف قلندری , محمد جواد اسماعیلی تِئوفْراسْتوس (در متون اسلامی: ثاوفراسطوس)، فیلسوف یونانی (ح 372/ 373- ح 288ق‌م). او در اِرْسوس واقع در جزیرۀ لِسْبوس زاده شد (دیوگنس، I/ 483)، به قصد فراگیری دانش به آتن رفت، سالیان درازی را به شاگردی ارسطو گذراند و در میان شاگردان او به جایی رسید که در 323ق‌م پس از مرگ این فیلسوف، جانشین وی در لوکئوم، و عهد...
ج (جیم) | ملیحه مهدوی ج (جیم)، حرف ششم از الفبای فارسی، پنجم از حروف هجای عربی و سوم از حروف ابجد. آن را از زمرۀ حروف معجمه یا منقوطه، موحّده یعنی یک نقطه‌ای، حروف صحّۀ عربی، مصمّت، و ملفوظی یعنی 3 حرفی (ج ـ ی ـ م) دانسته‌اند و از آنجا که هنگام تلفظِ جیم متحرک، نَفَس حبس، و به علت تکیۀ گوینده بر حرف، صدا بلند می‌شود، از حروف مجهور...
جامی رومی |
ابن عمر |
جاهی |
جاویدان |
جرجانیه |
ابن ابی خصال | حیدر بوذرجمهر اِبْن اَبی خِصال، ابوعبدالله محمد بن مسعود بن خلصة بن فرج بن مجاهد غافِقی ملقب به ذوالوزارتین (465-540ق / 1073-1145م)، ادیب، نویسنده، شاعر، محدّث و مورّخ قُرطبی و كاتب علی بن یوسف بن تاشفین فرمانروای مرابطون غرناطه (حك‍ 500 -537ق / 1107-1142م). وی در روستای فَرغَلیط از توابع شَقوره به دنیا آمد (ابن ابار، 149؛...
ابن زبیر | عنایت الله فاتحی نژاد اِبْنِ زُبَیر، ابوجعفر احمد بن ابراهیم ثقفی (627 ق- 708 ق/ 1230- 1308 م)، محدث، نحوی، قاری، مفسر، ادیب و مورخ اندلسی معاصر نصریان غرناطه. در جَیان كه موطن اجداد وی از جمله نیای بزرگش كعب بن مالك بود و در خانواده‌ای توانگر و معروف دیده به جهان گشود. دوران كودكی و نوجوانی را در همانجا گذراند و در 643 ق/ 1245 م ...
اوحدالدین بلیانی |
الفت شیرازی | کیانوش صدیق اُلْفَتِ شیرازی، محمود، شاعر سدۀ 13ق/ 19م و از ندیمان فتحعلی شاه قاجار. تخلص او را افزون بر الفت، ساغر نیز نوشته‌اند (دیوان بیگی، 1/ 722؛ حسینی، 2/ 971). از زندگی او آگاهی اندکی در دست است و در مآخذ موجود به تاریخ تولد و وفات وی اشاره‌ای نشده است. او در شیراز می‌زیست و از خادمان محمد حسین آصفی، یکی از اشراف ش...
بلوشه | پرویز امین بِلوشه، گابريل ژوزف اِدگار (1249-1316ش / 1870-1937م)، خاورشناس فرانسوي. او در برد. پس از آن به آموختن تاريخ، آثار و زبانهاي مشرق زمين روي آورد. قدرت استدلال منطقی و رياضی بلوشه همواره در بررسيهاي پژوهشی او اثر بسيار داشت.
آیینه، سقاخانه | گلاره مرادی آیینه، سقاخانه \saqqā-xāne-ye āyīne\، نام چند سقاخانۀ قدیمی با تزیینات آیینه‌کاری در تهران که دو باب از آنها در خیابانهای ظهیرالاسلام و مولوی تاکنون (1395 ش) برجا مانده‌ است.
داوری | حسین سیمایی صراف به معنای دادستاندن، و داور، در‌اصل دادور، به معنای صاحب داد، عدل و انصاف بوده است که برای تخفیف، دال دوم را حذف کرده‌اند (غیاث ... ، ذیل واژه). در‌اصطلاح، روش غیررسمیِ حل‌و‌فصل اختلاف توسط شخص یا اشخاصی است که طرفین دعوى آنها را برگزیده‌اند. این روش در برابر دادرسی است که روش رسمی حل اختلاف از طریق قضات و داد...
همایشهای بین المللی جمهوری اسلامی ایران، مجموعه | حسن موسوی زاده (نیز مرکز اجلاس سران کشورهای اسلامی)، مجموعه‌ای که در دی 1376 (دورۀ ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی) به مناسبت برگزاری همایش‌ سران کشورهای اسلامی در محلۀ محمودیه، خیابان تابناک واقع در شمال غربی تهران بنا گردید («محل ... »، بش‍ ‌).
اشراف، دیوان | صادق سجادی اصطلاح و نیز عنوان دیوانی در ممالك اسلامی كه به طور كلی به معنای نظارت بر امور ادارات و اجزاء دستگاه دیوان‌سالاری به كار می‌رفته، اما حوزۀ كاربرد و مصادیق آن متغیر بوده است. متولی شغل اشراف را مُشرِف (جمع آن مشارف، نك‍ : دوزی، I / 750)، و خود آن شغل را مشارفه نیز می‌گفتند (مثلاً نك‍ : ماوردی، 110).
اشتراسر | بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه \eštrāser\، گرِگور (1892-1934 م / 1271-1313 ش) و اُتو (1897-1974 م / 1276-1353 ش)، دو برادر از سران حزب نازی آلمان.
ملکی | علی محمد مرادیان منفرد مصطفى، حجت‌الاسلام مصطفى ملکی، معروف‌ترین امام جماعت مسجد همت تجریش، فعال در پیشبرد انقلاب اسلامی در شهرستان شمیران، از روحانیان نوگرا و از پایه‌گذاران جامعۀ روحانیت مبارز.
افشار یزدی، بنیاد موقوفات | محمدرسول دریاگشت افشار یزدی، بنیاد موقوفات\ bonyād-e mowqūfāt-e afšār-e yazdī\ ، بنیادی غیرانتفاعی برای فعالیتهای فرهنگی، علمی و آموزشی. این بنیاد در شمال خیابان ولیعصر، در محلۀ باغ فردوس شمیران واقع است. دکتر محمود افشار یـزدی (1273 ش، یـزد ـ 1362 ش، تهران)، هستۀ نخستین این بنیاد را در 1337 ش تشکیل داد و اندوخته‌های مالی و ب...

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام