اخبار

خواجه نظام الملك در اصل از دهقان زادگان بيهق بود، اما در طوس تربيت يافت. او پس از تحصيل ادب و فقه، وارد دستگاه حكومتي آلب ارسلان شد. خواجه نظام الملك، مشهورترين وزير ايراني است كه نزديك به 30 سال وزارت سلجوقيان را بر عهده داشت. از جمله اقدامات مهم وي تأسيس مدارسي به نام "نظاميّه" در طوس، هرات، نيشابور و بغداد است.

« سعید بن جبیر » از شیعیان برجسته‌ی حضرت سجاد علیه السلام بود که پایداری‌اش در مسیر صحیح، به شهادتش به دست پلید حجاج بن یوسف ثقفی منجر شد. او از تابعین بود. در مکه سکونت داشت و تمام قرآن را در دو رکعت نماز خود تلاوت می‌کرد. فضل بن شاذان گفته است او یکی از پنج نفری بود که در اعتقاد به ولایت حضرت سجاد علیه السلام پیشتاز و سرآمد بود.

«تاریخ‌نگاری در اسلام» عنوان کتابی است به قلم گروهی از مورخان و محققان تاریخ اسلام که توسط دکتر یعقوب آژند به فارسی برگردانده شده و نشر گستره آن را به بازار عرضه کرده است. در این کتاب تاریخ‌نگاری اسلامی از قرن سوم هجری تا دوران شکوفایی اسلامی در اسپانیا مورد واکاوی قرار می‌گیرد و در ادامه تاریخ‌نگاری نوین در اسلام بررسی می‌شود. مورخان و پژوهشگرانی چون هامیلتون گیپ، کلمان هوار، شارل پلا، فیلکس تاور، برنارد لوئیس، ریچارد فرای و... هر کدام فصلی را به این موضوع اختصاص داده‌اند.

هفته آخر فروردین ماه بود که خبر رسید، دوران ریاست «محمد رجبی دوانی»، بر کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ـ که پنجم دی 1391 پس از استعفای «رسول جعفریان» به این سمت منصوب شده بود - به سبب بازنشستگی (پس از 35 سال خدمت) به پایان رسیده است. پس از آن، چند روز اخبار ضد و نقیضی مبنی بر آنکه «منصور واعظی»؛ دبیرکل اسبق نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور به ریاست کتابخانه مجلس خواهد رسید، در بین اهالی فرهنگ دهان به دهان چرخید که البته پس از چندی، تکذیب شد و دو ماه در بلاتکلیفی، با سرپرستی مدیرکل فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی با حفظ سمت، سپری شد.

از جمله آثار ارجمند و پربار در حوزه اخلاق اسلامی تقریر درس‌های اخلاق فقیه روشن ضمیر حضرت آیت‌الله حاج آقا روح‌الله خاتمی امام جمعه فقید یزد است که با عنوان «آیینه مکارم» یک بار در دهه 60 به صورت ناقص منتشر شده و اخیراً با اصلاحات و اضافات لازم تجدید چاپ شده است. معرفی این اثر ماندگار که شرح یکی از لطیف‌ترین دعاهای امام سجاد(ع) – مکارم‌الاخلاق- است می‌تواند جایگاه شایسته عقل و نقل را در محضر اخلاق به بیان شخصیت وارسته‌ای که علم و تقوا و رواداری و التزام دینی را در وجود خود فراهم آورده است، نشانگر باشد.

در حوزه فلسفه اگر فیلسوف آلمانی از جهان‌بی‌نیاز است، به باورم جهان از اندیشمند آلمانی بی‌نیاز نیست. فلسفه و علم‌‌خواهی آلمانی باشند یا نباشند هر دو به‌دنبال حقیقت‌اند؛ بااین حال فلسفه همانند علم ابزار آزمایشگاهی و لابراتوار فلسفی ندارد كه در آنجا با آزمایش و خطا بتواند عیار حقیقت و درستی آنچه اندیشیده است را بسنجد. آیا به این علت نیست كه فلسفه به سوی علم كمانه می‌كند؟ با وجودی كه امروز در غرب فلسفه (به ویژه در حوزه آكادمیك) همچنان در مدار علم می‌چرخد اما به نظر می‌رسد از هایدگر تا هنوز در آلمان فلسفه در مدار حكمت «Einsicht» در گردش است.

هایدگر از جمله فیلسوفانی است كه به‌جد تاثیری ژرف بر اندیشه و فلسفه در ایران معاصر داشته است. از این رو برخی درصدد نقد و بررسی چگونگی حضور تفكر هایدگر در این دیار و تاثیر آن بر تاریخ تفكر معاصر ما ایرانیان و بحث و گفت‌وگو درباره پرسش‌های بسیاری كه در خصوص این موضوع وجود دارد، برآمده‌اند. در این میان عده‌ای به كار ترجمه آثار هایدگر روی آوردند و برخی نیز نسبت به آثار شارحانی كه درمورد هایدگر دارای ایده‌ها و نگرش‌های خاصی بودند توجه نشان دادند.

میشل فوكو(١٩٨٤-١٩٢٦) از پرمخاطب‌ترین اندیشمندان معاصر نزد پژوهشگران و علاقه‌مندان به علوم انسانی در ایران است و بسیاری از آثارش با ترجمه‌های گاه قابل اعتماد و گاه بحث‌بر‌انگیز به فارسی ترجمه شده‌اند؛ از مراقبت و تنبیه و اراده به دانستن و تئاتر و فلسفه و ایران روح یك جهان بی‌روح (همه با ترجمه افشین جهاندیده و نیكو سرخوش) گرفته تا تاریخ جنون و تولد پزشكی بالینی (هر دو توسط فاطمه ولیانی) و باید از جامعه دفاع كرد و تولد زیست سیاست (هر دو توسط رضا نجف زاده) و ایرانیان چه رویایی در سر دارند (حسین معصومی همدانی) و نظم گفتار (باقر پرهام) .

یكی دیگر از بارزترین موارد تاثیر قرآن كریم بر جامعه و فرهنگ مسلمانان، تاثیر قرآن بر ادبیات منظوم و منثور عرب و عجم است. كتاب‌های ادبی پس از اسلام سراسر در برگیرنده آیات قرآنی و شكل‌گیری و شكوفایی ادب بر اساس نظم و ترتیب و قافیه قرآنی است.

حکیم توس در کتاب گران‌سنگ و جاودانه خود شاهنامه با بیان حماسه‌ها و رخدادهای تاریخی ایرانیان به شرح زندگانی بزرگانی از فرزانگان ایران‌زمین پرداخته است.