اخبار

واژه‌ها و اصطلاحات رایج در فارسی امروز را به دو دستۀ کلی رسمی و گفتاری می‌توان تقسیم کرد. بخش اعظم این واژگان بی‌نشان‌اند، یعنی هیچ رنگ و بوی خاصی ندارند و در هر دو نوع گفتاری یا نوشتاری ممکن است به کار روند؛ مانند «آنجا، امسال، اسب، اراده، امید، برادر، خوشحال، شادی، زمین، نابغه، تصمیم گرفتن، فراموش کردن» و امثال آن. حدود یک‌پنجم واژگان فارسی امروز متعلق به گونۀ گفتاری است. بنابراین اگر کل واحدهای واژگانی فارسی امروز را چهل‌هزار تا فرض کنیم، یک‌پنجم این‌ مقدار، یعنی حدود هشت‌هزار تا، مختص فارسی گفتاری است. مجموعۀ حاضر دربردارندۀ این بخش از فارسی امروز است.

یکی از احساس هایی که معمولا از خواندن رباعی های خیام به خواننده دست می دهد حیرانی و سرگردانی اگزیستانسیلی است که انسان در مغز و استخوان خود نیز حس می کند. رباعیی که در پیشانی مقاله نقل کردیم و به خیام نسبت داده شده است در واقع ترجمه منظومی است از جمله عربی زیر که در برخی از منابع همعصر خیام نیز نقل شده است، از جمله در رساله کوتاهی از احمد غزالی. این جمله به سه واقعه مهم در زندگی هر انسانی اشاره میکند: آمدن به این جهان، ماندن و زندگی کردن در آن، و سرانجام بیرون رفتن یعنی مردن.

بنیان کتابخانۀ وزیری یزد که اکنون شصت سال از عمر پربار آن می گذرد (بنیان، فروردین 1334 ش)، در درون خود گنجینه ای ناب از کتاب های خطّی بویژه حاصل ذوق و دانش و هنر مردان سختکوش کویر دارد که بعضاً برخی از نسخه های آن در ایران و حتّی جهان یگانه است، یکی از این نسخه ها، کتاب "نجات الابدان"، نوشتۀ محمّدعلی نجاتی بافقی، سخنور و پزشک نامی سدۀ سیزدۀ قمری ساکن در یزد است.

نوشتار حاضر ترجمه مدخلی در جلد 31 دایره المعارف اسلام تركیه پیرامون موسی جارالله یكی از دانشمندان مسلمان تاتار است. نویسنده در این مقاله، زندگی، عقاید و آثار موسی جارالله را مورد واكاوی قرار داده است.

مراسم رونمایی بزرگ‌ترین مصحف خطی جهان، قرآن بایسنغری در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار شد.

شمار کتابها و مقاله‌هایی که در سالهای اخیر دربارة پراگماتیسم1 انتشار یافته است و به بازاندیشی دربارة این مکتب و بررسی شاخة جدا شده‌ای از آن با نام پراگماتیسم نو2 یا نو پراگماتیسم پرداخته‌اند، رقم در خور توجهی را تشکیل می‌دهد. همچنین اندیشمندانی که از سنتهای دیگر فلسفی در جامعه‌های دیگر هم به پراگماتیسم و پراگماتیسم نو توجه نشان می‌دهند، یا به بحث دربارة جنبه‌هایی از آن می‌پردازند، رو به افزایش‌اند. در این مقاله ما به بررسی این رویکرد و نحوه گذر از پراگماتیسم به پراگماتیسم نو خواهیم پرداخت.اندیشمندانی از آمریکا، زادگاه اصلی پراگماتیسم، که به احیا، نقد و اصلاح، یا ایجاد بحثها و گفتمانهای تازه‌ای در آن پرداخته‌اند، پرشمار شده‌اند، به عکس چند دهة پیش که از تنها سنت فلسفی خود روی برمی‌تافتند و به فلسفه‌های اروپایی توجه نشان می‌دادند.

بسیاری از پژوهشگران و تاریخ‌نگاران، ایرانیان در تاریخ، انفرادی‌الطبع توصیف کرده‌اند؛ یعنی کسانی که بیش از گرایش به جمع، در رفتارهای خود بیشتر خوی فردی داشته‌اند. آنان برای اثبات این سخن، از وضعیت معیشت و اقلیم این سرزمین در هزاره‌های گذشته گواهی می‌گیرند و آن را در پیدایش خوی مورد نظرشان بسیاری موثر می‌دانند.

در ایران نام شورای کتاب کودک و نام فرهنگنامۀ کودکان و نوجوانان با نام توران میرهادی، بزرگ بانویی از سرزمین شگفت انگیز پُر راز و رمز کودکان هویت می گیرد. نطفۀ چنین نهادی حدود 50 سال پیش در ذهن این بانوی بانوان و معلم معلمان که بخش بزرگی از جوانیش را در راه آموزش و پرورش کودکان ایران در مدرسۀ فرهاد گذرانده بود، شکل گرفت.

بیشتر غیر ایرانیانی كه در دوره‌های گوناگون تاریخی از نزديك به ايرانيان برخورده‌اند، آن‌ها را كاملا متفاوت از تصويري مي‌دانند كه پیشتر در ذهن خود داشته‌اند. آن‌ها بیشتر درباره مردم ايران اظهاراتي نيكو دارند. فرانسيس فوربز- ليث يكي از اين افراد است. او در خاطرات خود درباره مردم ايران به تفصيل سخن رانده است. فرانسيس فوربز- ليث، نويسنده كتاب «كيش و مات» يك سرگرد ارتش انگليس است كه در سال ١٩١٩ میلادی برابر با ١٢٩٨ خورشیدی به هنگام ماموريت در ايران، به استخدام يكي از فئودال‌هاي معروف زمانه موسوم به سرداراكرم درآمد. او به همين مناسبت از خدمت در ارتش انگليس استعفا داد، تا مباشرت و سرپرستي املاك وسيع سردار اكرم را در اطراف همدان برعهده گيرد.

امبرتو اكو، فیلسوف و رمان‌نویس فقید ایتالیائی، با ژان کلود کریر مفصل درباره‌ی کتاب گپ زده‌اند و نام کتاب‌شان را گذاشته‌اند «از كتاب رهائی نداریم.» چرا؟ چرا از کتاب رهائی نداریم؟ بیائید فکر کنیم در غار افلاطون زندگی می‌کنیم. تمثیل غار افلاطون شهره‌تر از آن است که بخواهم مفصل درباره‌اش بنویسم. به اجمال برای خواننده‌ای که درباره‌ی آن نشنیده می‌گویم، افلاطون غاری را توصیف می‌كند كه عده‌ای در آن زنجیر شده‌اند با اجبار به تماشای تصاویری که از دریچه‌ی كوچك و بیرون غار به دیوار روبروی آنها می‌تابد.