گفتگو

در ابتدای بحث بهتر است به توافقی اجمالی بر سر واژه های کلیدی دست یابیم که قرار است آنها را در این گفتگو به کار ببریم، بنابراین از واژه موسیقی شروع می کنم؛ لطفا واژه موسیقی را تعریف كنید و راجع به «مسما»ی موسیقی توضیحی بدهید.

گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سال 73 تاسیس شد و اوایل دهه 80 به‌ تایید وزارت علوم درآمد و رسمی شد. یکی از فعالیت‌های هیات‌علمی این گروه، پژوهش و تحقیق روی فلسفه سیاسی است. این گروه را تنها گروه فعال در حوزه فلسفه سیاسی در ایران می‌توان معرفی کرد. یکی از پروژه‌های کلان این گروه تحقیق بر فلسفه سیاسی اسلامی است. پروژه مکاتب فلسفه سیاسی اسلامی در سه شاخه فلسفه سیاسی متعالیه، فلسفه سیاسی مشاء و فلسفه سیاسی اشراق بررسی می‌شوند.

او را بیشتر با کارهایی که در حوزه نقاشی‌دیواری انجام داده است می‌شناسیم. آنهایی که به خرمشهر سفر کرده‌اند و در طول مسیر از مقابل مسجد جامع خرمشهر گذشته‌اند حتما به نقاشی‌ای که بر دیوارهای این مسجد نقش بسته برخورده‌اند. ناصر پلنگی یکی از هنرمندان پیشکسوت عرصه تجسمی است که این نقاشی‌دیواری را در دوران جنگ بر دیوار مسجد خرمشهر خلق کرد. همچنین پلنگی را در سال‌های اخیر می‌توان هنرمندی متعهد قلمداد کرد که تلاش کرده موضوعات آثار خود را از وقایع سیاسی اجتماعی وام بگیرد. چندان که نمایشگاه «زنان در جنگ ایران و عراق» ازجمله این آثار بوده است، هرچند او در زمینه‌های عکس رسانه و نقاشی هم به ارائه آثار متعددی پرداخته است‌. طی روزهای اخیر به مناسبت سالروز آزادسازی خرمشهر یک ورک‌شاپ نقاشی در اهواز افتتاح شد. همچنین موزه پانورامای خرمشهر در این ایام گشایش یافته است، به بهانه این دو رویداد با ناصر پلنگی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

توصیف زیبا و واقع‌بینانه علیرضا امیرحاجبی منصرفم کرد از نوشتن مقدمه‌ای برای گفت‌وگو با پرویز تناولی و زیاده‌گویی بیشتر. «خط ادب» عبارت بجا و مناسبی است برای توصیف مسلک و طریق هنری تناولی. یادآور می‌شود که مناسبت این گفت‌وگو، نمایشگاه پرویز تناولی در گالری شهریور است که ٣١ اردیبهشت آغاز شده و تا ٢٨ خرداد ادامه دارد. نام نمایشگاه این است: «مشاهیر عالم: تناولی و ٥٠ سال هنر پاپ». نمایشگاه، به کوشش طرلان رفیعی و یاشار صمیمی‌مفخم برپا شده است.

صد و سی و پنجمین جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی، 15 دی ماه سال 1366، طرح تأسیس «فرهنگستان علوم» و «فرهنگستان علوم ‌پزشکی» جمهوری اسلامی ایران را تصویب کرد و پس ‌از تصویب اساسنامه‌ها در مجلس شورای اسلامی، تقریباً همزمان با «فرهنگستان زبان و ادب فارسی» آغاز به کار کردند و می‌توان گفت که رسماً در سال 1369 این نهادها وظایف محوله خود را عهده‌دار شدند.

همانطور که رشد هر گیاه نیازمند وجود شرایط و ملزوماتی نظیر خاک، آب، نور و هوا است، فلسفه‌ورزی هم زمینه و بافت مناسب خود را می‌طلبد. بنابراین، باید ابتدا شرایط و ملزومات آن فراهم باشد.

کتاب «زندگی همین است» تازه‌ترین اثر محمدهاشم اکبریانی را نشر چشمه منتشر کرده است. اکبریانی نویسنده‌ای تجربه‌گراست و در روایت‌هایش سعی دارد پا به عرصه‌هایی جدید و تجربه‌نشده بگذارد. داستان‌های کوتاه او در «هذیان»، «آرامبخش می‌خواهم» و «کاش به کوچه نمی‌رسیدم» و نیز رمان «باید بروم» و «چهره مبهم»هم با رویکردی تجربه گرا نوشته شده است. «زندگی همین است» روایتی نامتعارف است و بیش از دیگر آثار نویسنده می‌توان فراروی از فرم معمول داستان نویسی این سال‌ها را دید. با او درباره این رمان و نظراتش درباره داستان‌نویسی به گفت‌وگو نشستیم.

شهود و استدلال در وجه اندیشه اسلامی گاهی در تضاد با یکدیگر درک می‌شوند، اما ملاصدرا به‌عنوان یک عارف- فیلسوف توانست از شعله‌های شهود برخیزد و بر خاکستر استدلال بنشیند و بین این دو را بدون هیچ کینه و دشمنی در اندیشه خود جمع کند. قاسم کاکایی، عرفان‌پژوه، استاد فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با «فرهیختگان» با اشاره به این دو وجه اندیشه ملاصدرا او را نه یک عارف و نه یک فیلسوف، بلکه عارف‌ـ‌ فیلسوفی می‌داند که همین نکته او را از دیگر هم‌رده و هم‌عصران خود متمایز کرده‌ است.

خودمان را در قالب و ساختارهای نوین پنهان نکنیم آنچنان درگیر فرم‌ها شده‌ایم که محتوا و مضمون اصلی داستان را فراموش کرده‌ایم. داستان‌هایی می‌نویسیم که از پشتوانه محتوایی محکمی برخوردار نیستند. خودمان را در قالب و ساختارهای نوین پنهان می‌کنیم و این همان آسیبی‌است که متوجه داستان نویسی امروز شده است. البته ناشران هم تا حدی در این ماجرا مقصر هستند. آنان هم با استقبال از انتشار چنین داستان‌هایی به این معضل دامن زده‌اند ما به دنبال تکمیل یکدیگر نیستیم! به جای آنکه از تجربیات هم استفاده کنیم خواهان نادیده گرفتن و رد کردن همدیگر هستیم. البته این مسأله به امروز و دیروز تعلق ندارد و از دوره صفویه به بعد است که شاهد چنین برخوردهایی هستیم

«صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی» که در ادبیات فکری ما بیشتر با عنوان «ملاصدرا» و «صدرالمتألهین» شناخته می‌شود، متأله و فیلسوف قرن یازدهم هجری است. وی بنیانگذار «حکمت متعالیه» خوانده می‌شود و بسیاری وی را مؤسس «فلسفه اسلامی» می‌دانند و سنت فلسفی وی را مبنای فلسفه اسلامی در نظر می‌گیرند. در روز بزرگداشت ملاصدرا به حضور دکتر یحیی یثربی، استاد تمام فلسفه اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی رفتیم، او که در حوزه فلسفه و عرفان اسلامی دارای دیدگاه‌های قابل تأملی است خود سال‌ها در حوزه علمیه در جایگاه طلبه و در فلسفه ملاصدرا تعلیم دیده است. یثربی در باب «جایگاه فکری ملاصدرا در سنت فلسفی ما» با «ایران» به گفت وگو نشست.