کار مقتلنگاری که از زمان شهادت امام حسین(ع) در سال 61 هجری قمری آغاز شده بود در قرنهای بعدی نیز ادامه پیدا کرد و یکی از مهمترین اتفاقات در حوزه مقتل نویسی، وقتی پیش آمد که «ملا حسین کاشفی سبزواری» (متوفی 910 قمری)، نخستین مقتل به زبان فارسی را نوشت.
در مرور سیر تطور و تحول تاریخ و فرهنگ عظیم ایران زمین همواره با نگاه اساطیری مواجه بوده و هستیم. برای شاهد این مدعا میتوان به تمام مراسم «دفتر خوانی» و همچنین «نقالی» باستانی ایران زمین نگاه کرد که هیچ گاه روایت قهرمان های داستانی اینگونه از آیین اینها خالی از حضور اساطیر بزرگ ایرانی نبوده است.
این روزها اگر گذرتان به میدان بهارستان افتاد و وقت داشتید حتما سری به کتابخانه ایرانشناسی مجلس شورای اسلامی بزنید، کتابخانهای با منابع غنی و ارزشمند که مجموعهای از بهترین و قدیمیترین کتابهای مرتبط با حوزه ایرانشناسی و اسلامشناسی را در دل خود جای داده است.
ماه محرم و آداب و رسوم ویژه آن مورد توجه بسیاری از سیاحانی بوده که در دورههای مختلف تاریخی به ایران سفر کردهاند. این سیاحان در سفرنامههای خود اطلاعات ارزشمندی از آداب ایرانیان در این ایام ارائه میدهند. پیترو دلاواله از جمله این جهانگردان است که در دوره صفویان به ایران آمد و گزارش کاملی از عزاداری ایرانیان در ماه محرم ارائه داد.
آئینها و مراسم ویژه ایام محرم درعصر قاجار فرصتی بود برای زنان تا در سنتهای اجتماعی نقشآفرینی کنند و حضور پررنگتری در جامعه داشته باشند. نویسندگان و مورخان قاجاری و همچنین جهانگردانی که در این دوره قدم به خاک ایران گذاشتند اشارات فراوانی به حضور و نقش زنان در برگزاری مراسم عزاداری محرم داشتهاند.
گزارش قیام حضرت سیدالشهدا و اصحابش در قالب مقتلها از سوی مورخان مختلف اعم از شیعه و اهل سنت روایت شده است. مقتلهای نخستین توسط دو گروه از نویسندگان نگاشته شد: یک دسته از راویان، وقایعنگاران سپاه عمر سعد بودند و دسته دیگر راویان از اصحاب اهل بیت علیهم السلام.
«مادیان را کتل بستهبودند. سرتاسر زین را با پارچه سیاه پوشاندهبودند و کلاه یوسف را روی کتل و تفنگش حمایل گردن مادیان آویخته بودند. یک ملافه سفید که جا به جا با جوهر گلسنبلی رنگ شدهبود، عین یک کفن خونآلود روی سحر{اسب نر قصه} قرار داشت. چشم مادیان که به جنازه افتاد، گوشهایش را تیز کرد و پایش را چنان بر زمین کوفت که انگار بر طبل میکوبد. و زری احساس کرد که بر قلب او میکوبد و شیهه کشید. دوبار. به نظر آمد که اشک از چشم مادیان سرازیر شد روی بینیش که پرههایش از هم گشوده بود. به یاد حرف زن میانسالی افتاد که سالها پیش برایش نقل سووشون گفته بود»
«شاه عباس، پادشاه بیرحمی که به اسطوره مبدل گشت» نوشته دیوید بلو با ترجمه خسرو خواجهنوری از سوی موسسه انتشارات امیرکبیر منتشر شد. این اثر به بررسی حیات سیاسی-فکری شاه عباس و پیامد اقدامات او در ایران، خاورمیانه و اروپا میپردازد.
مظفر قرباننژاد درباره شیوه مراسم تعزیه خوانی در دهه اول ماه محرم گفت: در این دهه معمولا ۱۰تعزیه اجرا میشود، سه یا چهار مجلس متفرقه مثل تعزیه حضرت زهرا(س)، تعزیه شاه چراغ، تعزیه متوکل عباسی و… و از روز چهارم به بعد به ترتیب تعزیه مسلم، تعزیه تفلان مسلم، تعزیه حر،تعزیه قاسم، تعزیه علی اکبر، تعزیه عباس و تعزیه امام حسین(ع) خوانده میشود .
صفحه اول روزنامه های امروز شنبه 31 شهریور
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید