مقالات

موضوع بندی

جستجوی الفبایی

افشار نادری | حسن موسوی زاده افشارنادری \afšār nāderī\، نادر (1305- 1358 ش / 1926- 1979 م)، مردم‌شنـاس، و از پیشروان پـژوهشهای ایلـی ـ عشیره‌ای در ایـران. وی در مشهد متولد شد و پس‌از پایان دورۀ دبیرستان به تهران آمد و در مدرسۀ کشاورزی کرج به تحصیل پرداخت و طی آن در وزارت آموزش‌وپرورش استخدام، و مشغول تدریس در مدارس ورامین شد. سپس با بورس...
افشار، مستوره | سارا یعقوب سفیانی افشار \afšār\، مستوره (1268-1325 ش / 1889- 1946 م)، از پیش‌گامان آموزش زنان و احقاق حقوق آنان در ایران.
افشار، حسن | سید علی آل داوود افشار \afšār\، حسن (1293-1371 ش)، استاد حقوق تطبیقی و پایه‌گذار و رئیس مؤسسۀ حقوق تطبیقی دانشگاه تهران. او پس ‌از اتمام تحصیلات در دانشگاههای تهران و پاریس، از 1318 تا 1358 ش، به تدریس در دانشگاه تهران پرداخت، در 1342 ش به ریاست دانشکدۀ حقوق منصوب شد، و افزون بر تدریس در ایران، در برخی از دانشگاههای اروپا (فر...
افضل الدین کرمانی | محمدابراهیم باستانی پاریزی تاج‌الزمان احمد بن حامد، از شاعران، مورخان و پزشكان اواخر قرن 6 و اوایل قرن 7 ق در دستگاه آل قاورد (ه‍ م) یا سلجوقیان كرمان. تاریخ تولد او معلوم نیست. از ندیمان طغرل شاه سلجوقی (د 563 ق / 1168 م) بود و در اختلافات فرزندان او، یعنی ملك ارسلان، توران شاه و بهرام شاه، بیشتر با ملك ارسلان همراهی داشت. یكی از مربی...
افضل خان شیرازی | مجید سمیعی شكرالله (978-12 رمضان 1048 ق / 1570-7 ژانویۀ 1639 م)، مشهور به افضل خان علاّمی، دیوان‌سالار و وزیر كاردان و با نفوذ ایرانی‌تبار دورۀ جهانگیر شاه (1014-1037 ق) و شاه جهان گوركانی (1037- 1068 ق).
افشردی |
افشاری* |
افصح زاد | عبدالحسین آذرنگ افصح‌زاد \afsah-zād\، اعلا‌خان (1935-2003 م / 1314- 1382 ش)، تاریخ‌نگار، منتقد ادبی و جامی‌شناس تاجیک. در خانواده‌ای کشاورز در پنجکنت به دنیا آمد، در رشتۀ زبان و ادبیات فارسی و تاجیکی تحصیل کرد و در گروه خاورشناسی و نسخه‌های خطی پژوهشگاه علوم تاجیکستان به کار پرداخت (بشیری، 14؛ «درگذشت ... »، 47). در 1971 م ب...
افلاس | رحمت الله عروجی اصطلاحی فقهی به معنای تكافؤ نكردن دارایی شخص مدیون برای تأدیۀ دیون او. در برخی تعاریف فقهی افلاس این قید نیز وجود دارد كه مرجع قضایی نیز حكم به حجر مدیون كرده باشد. بحث افلاس و شروط و آثار مترتب بر آن، در ابواب مختلف فقهی چون بیع، دین، رهن، حواله و حجر آمده است.
افضل کتیفات | صادق سجادی افضل كتيفات‌ \afzal-e kotayfāt\، ابوعلی‌ احمد (مق‍ 526 ق / 1132 م)، وزير و فرمانروای مصر، فرزند افضل‌ بن‌ بدر الجمالی‌ و نوادۀ اميرالجيوش‌ بدرالجمالی،‌ وزيران‌ نامدار عصر فاطمی‌.
افشارطوس | مسعود کوهستانی نژاد افشار‌طوس \afšār tūs\، محمود (سرلشکر) (1285- 1332 ش / 1906-1953 م)، فرماندار نظامی تهران و رئیس کل شهربانی در حکومت دکتر محمد مصدق (1331-1332 ش).
افضل ایوبی | مسعود حبیبی مظاهری ابوالحسن نورالدین علی (565-622 ق / 1170-1225 م)، فرزند ارشد و جانشین صلاح‌الدین ایوبی، ملقب به الملك الافضل كه یك چند بر مناطقی از شام و مصر حكم راند، اما همچون دیگر فرزندان صلاح‌الدین در حكومت چندان اقتدار و توفیق نیافت.
افشار، محمود | علی میرانصاری افشار \afšār\، محمود (نیز معروف به دکتر محمود افشار یزدی، 1272-1362 ش)، حقوقدان، بنیادگذار مجلۀ آینده، مؤلف و شاعر. او در یزد به ‌دنیا آمد و تحصیلات ابتدایی را در مکتب‌خانه‌های قدیمی یزد و مدرسۀ مشیریۀ این شهر به پایان برد. در 13سالگی برای ادامۀ تحصیل راهی هندوستان شد و مقدمات علوم جدید و زبان انگلیسی را در آ...
افشار |
افشار، یکی | مژگان نظامی یكی از بخشهای شهرستان خدابنده از استان زنجان. بخش افشار در كنار بخشهای مركزی، سجاس رود و بُزینه رود، یكی از 4 بخش شهرستان خدا بنده شمرده می‌شود ( سازمان تقسیمات ... ، 25)، كه خود از دو دهستان به نامهای شیوانات و قشلاقات افشار تشكیل شده، و مجموعاً دارای 69 آبادی است كه 7 آبادی آن خالی از سكنه است ( آمارنامه، 1...
افسوس، شوراهای | بخش ادیان، اساطیر و عرفان افسوس، شوراهای \šowrāhā-ye efesūs\، دو شورای علمای مسیحی که در افسوس (شهر باستانی آسیای صغیر، امروزه تقریباً در 50 کیلومتری جنوب شرقیِ ازمیر، در ترکیه) تشکیل شد و یکی از آن ‌دو (سومین شورای جامع مسیحی) در تاریخ این دین دارای اهمیت خاص است. پیش ‌از آن نیز، انجمنی از علمای دینی مسیحی در افسوس منعقد شده بود.
افسوس | غلامعلی آریا , عارف نوشاهی میرشیر علی دهلوی (د 1224 ق / 1809 م)، شاعر و مترجم شبه‌قاره، فرزند سید علی مظفرخان (مظفر علی خان، نك‍ : فائق، 2) كه نسبش به امام جعفر صادق (ع) می‌رسد. اجداد وی از خواف خراسان بودند، اما یكی از نیاكانش به نام سید بدرالدین برادر سید عالم‌الدین حاجی خان، به هندوستان كوچ كرد و در شهر نارنول، در حوالی اگره، مقیم ش...
آفریقا |
آفریقای جنوبی | بخش جغرافیا , بخش ادبیات جهان آفریقای جنوبی \āfrīqā-ye jonūbī\، جنوبی‌ترین کشور قارۀ آفریقا با چشم‌اندازهای زیبای طبیعی و تنوع فرهنگی.
افسنتین | گل اندام شریفی افسنتین \afsantīn\، نام عمومی گونه‌هایی از سردۀ دِرمَنه (یوشَن، ترخ) از تیرۀ آفتاب‌گردان. 3 گونه از این سرده به‌ترتیب با نامهای افسنتین بزرگ، افسنتین دریایی و افسنتین کوچک معروف هستند که از این میان، افسنتین بزرگ، یا به‌طور مطلق افسنتین، ازلحاظ کاربرد دارویی مشهورتر و مهم‌تر است.
آفریقای مرکزی، جمهوری | بخش جغرافیا آفریقای مرکزی، جمهوری \jomhūrī-ye āfrīqā-ye markazī\، کشوری محصور در خشکی در مرکز قارۀ آفریقا. این کشور بیش ‌از 610 ﻛﻤـ از دریا فاصله دارد و از شمال با چاد، از شرق با سودان، از جنوب با جمهوری دموکراتیک کنگو (کنگوی کینشاسا) و جمهوری کنگو (کنگوی برازاویل)، و از غرب با کامرون هم‌مرز است. شهر بانگویی، پایتخت جمهو...
آفرینش | حسن رضایی باغ بیدی , صمد موحد , عسکر بهرامی , مسعود جلالی مقدم , مسعود تاره , مریم فلاحتی موحد , عادل شیرالی , بخش ادیان، اساطیر و عرفان آفرینش \āfarīneš\، هستی‌یافتن کائنات یا موجودشدن هویتهای متمایز آن در نتیجۀ عمل خداوند، یا نیرویی عظیم و ماوراء‌الطبیعی، یا محصول تحولی در ذات آن وجود متعالی.
افسردگی | بخش علوم پزشکی افسردگی \afsordegī\، اختلالی روانی که در آن، بیمار غم عمیق و ماندگار، و کاهش علاقه‌مندی به تقریباً همۀ کارها را تجربه می‌کند. این اصطلاح برای احساس غم موقتی، تنهایی یا حزن و اندوهی که ممکن است هرکسی گاهی حس کند، نیز به کار می‌رود. افسردگی شدید که افسردگی ماژور نیز خوانده می‌شود، برخلاف اندوه طبیعی، می‌تواند ت...
افسری، دانشکده |
افسران حزب توده ایران، سازمان | مجید رهبانی ‌‌‌افسران حزب تودۀ ایران، سازمان \sāzmān-e afsarān-e hezb-e tūde-ye īrān\، تشکیلات نظامی وابسته به حزب تودۀ ایران (ح 1321-1333 ش). پس ‌از اشغال ایران در شهریور 1320، برکناری رضاشاه از سلطنت و بازشدن فضای سیاسی، حزب تودۀ ایران (ه‍ م) در مهرماه آن سال تأسیس شد. با گسترش‌یافتن فعالیتهای این حزب، گرایش به اندیشۀ ...
افسران خراسان، قیام | عبدالحسین آذرنگ افسران خراسان، قیام \qiyām-e afsarān-e xorāsān\، اقدام مسلحانه و نافرجام شماری از نظامیان خراسان در 1324 ش / 1943 م. این قیام که عمر آن بیش ‌از 5 روز نبود، در ناحیه‌ای روی داد که نیروهای ارتش سرخ اتحاد شوروی درپی جنگ جهانی دوم (1939-1945 م) آنجا را در اشغال خود داشتند.
افسران، باشگاه | نازی پیران افسران، باشگاه \bāšgāh-e afsarān\، محلی برای گردهمایی افسران ارتش ایران و صحنۀ چند رویداد تاریخی (تأسیس: 1313 ش؛ افتتاح رسمی: 1318 ش).
افزون | علی حصوری افزون \afzūn\، صفت خدا به معنی افزونی‌بخش، دارندۀ نیروی جادویی، و لقب شاهان دورۀ ساسانی و حکمرانان محلی تا پایان سدۀ 1 ق. اگرچه در زندِ اوستا این عنوان به‌صورت افزونیگ / ابزونیگ در ترجمۀ سپنته بسیار به کار رفته («یسنا ... »، 13)، درست نمی‌دانیم که از چه تاریخی صفت اوستایی سپنته به افزونیگ ترجمه شده است. این ع...
افسران ناسیونالیست، سازمان | مرتضی رسولی پور افسران ناسیونالیست، سازمان \sāzmān-e afsarān-e nāsiyonālīst\، تشکیلاتی مخفی با هدف اصلاح ارتش (تأسیس: 1331 ش).
افسر | مجدالدین کیوانی محمدهاشم میرزا (1258- شهریور 1319 ش / 1879- سپتامبر 1940 م)، ملقب به شیخ‌الرئیس و متخلص به افسر، پسر نورالله میرزای جناب و نوۀ فتحعلی شاه قاجار، ادیب، شاعر، روحانی و از رجال سیاسی سرشناس عهد قاجار و پهلوی. او در زادگاه خود، سبزوار، به كسب دانشهای مقدماتی منطق، معانی و بیان، بدیع و ریاضیات پرداخت. بخشی از مقدم...
افست، چاپ | عبدالحسین آذرنگ , بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه , داوود شایسته افست، چاپ \čāp-e ofset\، نیز چاپ لیتوگرافی، یا لیتوافست، شیوه‌ای در چاپ تجارتی که در آن، نقش آغشته به مرکب (اعم‌از حروف و تصویر) از روی صفحۀ چاپ به نَوَرد (غلتک) لاستیکی، و سپس از آن به کاغذ یا مواد دیگر منتقل می‌شود. انعطاف‌پذیری نورد لاستیکی چاپ را بر چوب، پارچه، فلز، چرم و کاغذ زبر نیز ممکن می‌سازد.
آفرودیته | بخش ادیان و عرفان آفرودیته \āfrodīte\، در دینِ یونان باستان، خدابانویِ زیبایی، عشق و باروری. آفرودیته احتمالاً دارای منشأ شرقی است و چنین به نظر می‌رسد که پرستش این خدابانو از یک الٰهۀ سامی، که در بابل و آشور ایشْتَر نام داشت و فنیقیان او را آسْتارْته می‌خواندند، منشأ یافته باشد. کیشِ پرستش او را مهاجران فنیقی با خود به قبرس، ...
افریقیه | یوسف رحیم لو نامی كه جغرافی‌نویسان عرب بر قسمتی از افریقای شمالی (نك‍ : سامی، 2 / 1001) و مشخصاً به قسمت خاوری ممالك بربر ( دایرةالمعارف ... ، 1 / 177)، یا مغرب (EI2, III / 1047) اطلاق كرده‌اند. افریقیه از زمانهای دور جزئی از مغرب به شمار آمده است (اصطخری، 33، ترجمه، 39؛ جیهانی، 61؛ حدودالعالم، 178). ضبط این كلمه با همین ...
افسانه | مسعود جعفری افسانه \afsāne\، منظومه‌ای بلند، با مضمونی غنایی و رمانتیک، سرودۀ نیما یوشیج (1274- 1338 ش).
آفریقایی، دینهای | بخش ادیان و عرفان آفریقایی، دینهای \dīnhā-ye āfrīqāyī\، دینهای آفریقایی را نمی‌توان در پیکرۀ واحدی مجتمع کرد. در این دینها تنوع بسیاری ازلحاظ اساطیر، کیهان‌شناسی و عقاید مردم در باب ماهیت نیروهای روحانی به چشم می‌خورد؛ همچنین، در انواع مراجع دینی، متخصصان شعائر و نیز زمان انجام مناسک هم اختلافات فراوان دارند. آنها از جهاتی چند...
افریز | یدالله غلامی مایانی افریز \efrīz\، قاب‌بند یا نوار مزین یا سادۀ افقی بلند که برای آراستن پیرامون فوقانی دیوارهای درونی یا بیرونی بنا به کار می‌رود.
آفرین | پریسا سنجابی , پوران راکی آفرین \āfarīn\، تخلص دو شاعر و سخنور پارسی‌گوی.
آفرید | محمد شکری فومنی آفرید \āfarīd\، اسقف مسیحی سگستان (سیستان) در سدۀ 5 م. واژۀ آفرید از āfrītay- اوستایی، به معنی «آفرین، نیایش» (بارتولمه، 330)، نام یکی از ایزدان کمتر شناخته شدۀ زردشتی است (نک‍ : بویس، 209-218). این واژه‌ در نامهای شخصی نیز ترکیب شده است: مانند بُرزآفرید و هرمزآفرید. بنابر کتاب سریانی «شورای کلیسای شرق»، یعنی...
افروس | بخش تاریخ افروس \eforūs\، (ح 405-330 ق‌م)، مورخ یونانی و مؤلف نخستین تاریخ عمومی که به‌رغم کاستیهای کارش، در عصر باستان با تحسین روبه‌رو شد و بهترین مورخ آن عصر به‌شمار می‌آمد. افروس بنابر روایتی، شاگرد ایسوکْراتِس بود که مدرسۀ او از لحاظ شهرت با آکادمی افلاطون رقابت می‌کرد. «تواریخ»، متشکل از 29 کتاب، مهم‌ترین اثر افر...
آفریقای شرقی ایتالیا | بخش جغرافیا آفریقای شرقی ایتالیا \āfrīqā-ye šarqī-ye ītāliyā\، مجموعۀ متصرفات ایتالیا در آفریقای شرقی، طی سالهای 1936-1941 م. این منطقه اتیوپی (که در 9 مۀ 1936 به تصرف ایتالیاییها درآمد و در اول ژوئن همان سال، بخشی از آفریقای شرقی ایتالیا اعلام شد) و مستعمره‌های ایتالیایی اِریتره و سومالیِ (سومالی‌لندِ) ایتـالیا ــ اکنـو...
آفریقای غربی بریتانیا | بخش جغرافیا آفریقای غربی بریتانیا \āfrīqā-ye qarbī-ye berītāniyā\، مجموعه‌ای از سرزمینهای جداگانه و دور از هم در آفریقای غربی که در دوران استعمار، على‌رغم دستیابی به استقلال سیاسی، توسط بریتانیای کبیر اداره می‌شد. این مجموعه شامل سیرالئون، گامبیا، نیجریه (به‌انضمام کامرون بریتانیا) و ساحل طلا (شامل مستعمرۀ فرمان‌گزار ساح...
آفریقای جنوبی، حزب ملی | بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه آفریقای جنوبی، حزب ملی \hezb-e mellī-ye āfrīqā-ye jonūbī\، حزب سیاسی محافظه‌کار و نژادگرای حاکم بر آفریقای جنوبی (1948-1994 م / 1327-1373 ش).
آفرینگان | مهری باقری آفرینگان \āfrīnagān\، اصطلاحی برای نامیدن برخی از نیایشهای زردشتیان و نیز مراسمی که این نیایشها را در آن برمی‌خوانند. این نیایشها و آیینهای مذهبی را بدان سبب آفرینگان نامیده‌اند که ضمن آنها همواره به مردمان یا ایزدانی که مراسم به پاس آنها برگزار می‌شود، درود و آفرین می‌فرستند (پورداود، 224-225؛ قس: مدی، 354).
آفریقایی، زبانهای | بخش زبان شناسی آفریقایی، زبانهای \zabānhā-ye āfrīqāyī\، مجموعۀ زبانهای بومی آفریقا. شمار آنها را حدود 800 تا 000‘1 زبان برآورد کرده‌اند. در قارۀ آفریقا، توزیع و پراکندگی زبانها یکسان نیست و بیشترین تنوع زبانی در مرکز آن وجود دارد. رایج‌ترین زبانهای آفریقا، بدون درنظرگرفتن زبان عربی، زبان سواحلی با 50 میلیون نفر و زبان هوسای...
افسانه |
آفرین |
آفریکانوس | بخش تاریخ آفـریکانوس \āfrīkānūs\، سِکتـوس یولیـوس (ح 180‌ـ ح 250 م)، نخستین مورخ مسیحی که به‌سبب نگارش یک گاه‌شماری جهانی شهرت دارد.
آفریقای شرقی، جامعه | بخش مفاهیم جدید و عناوین ویژه آفریقای شرقی، جامعۀ \jāmeºe-ye āfrīqā-ye šarqī\، تشکیلاتی که برخی امور اقتصادی کشورهای کنیا، اوگاندا و تانزانیا را در دهه‌های 1960 و 1970 م / 1340 و 1350 ش هماهنگ می‌کرد؛ این تشکیلات با ساختار و برنامه‌های دیگری فعالیتهای خود را از سر گرفته است.
آفریقای غربی پرتغال |
آفریقای شرقی بریتانیا | بخش جغرافیا آفریقای شرقی بریتانیا

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام

در جستجوی چه هستید ؟

مقالات

ورود به سایت

ثبت نام