اخبار

محمد بن علی هروی نحوی ولغوی شهیر، معروف به مؤذن، از ادبای قرن پنجم هجری قمری بوده است. وی دارای آثار قلمی از جمله اَسماءُ الاَسَد، اَسماءُ السَّیف و التَّلویحُ فی شرحِ الفَصیح می ‏باشد. وفات وی در قاهره روی داد.

شناخت دوره‌های فلزکاری، برای آگاهی بیشتر از تاریخ و تمدن یک منطقه اهمیت زیادی دارد. کتاب فوق، بر شناسایی مراکز فلزکاری غرب ایران متمرکز شده است.

«دی» در اوستا، دَئوش DATHUSHیا دَذوَ Dadhva و در فارسی «دی» شده است. «دی» به چم پروردگار و دادار است. که از ویژگی‌ها (خصوصیت) اهورامزدا است. از این روی «دی» یکی از ماه‌های مینوی (مقدس) و پرارج در نزد ایرانیان است. بر پایه گزارش روزها روز نخست از هر ماه اورمزد نام دارد. روزهای هشتم، پانزدهم و بیست و سوم نیز «دی» دارند و از آن روی که این سه روز با هم اشتباه نشوند نام روز پسین‌شان به آنان افزوده شده است: روز هشتم: دی به آذر، روز پانزدهم: دی به مهر، روز بیست و سوم: دی به دین نامیده‌اند

در شماره قبل میزگردی با حضور استادان: دكتر ناصر فكوهی (دانشیار گروه انسان‌شناسی دانشگاه تهران)، دكتر مقصود فراستخواه (دانشیار گروه برنامه‌ریزی توسعه مؤسسه پژوهش و برنامه‌‌ریزی آموزش عالی) و دكتر محمدتوكل (استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران) با محوریت ضرورت پایان گسترش كمّی دانشگاه‌ها از چگونگی درك نادرست از مفهوم دانشگاه‌ها با ورود مدرنیته به كشور سخن گفته شد. واگذاری امور دانشگاه به دانشگاهیان، تحت‌الشعاع قرار گرفتن كیفیت فارغ‌التحصیلان در نتیجه گسترش كمّی دانشگاه‌ها، آفتهای گسترش فرهنگ نخبه‌گرایی و... از جمله مفاهیمی بود كه به آنها پرداخته شد. در ادامه نظرات استادان را پیرامون رده‌بندی‌های خیالی دانشگاه‌ها، ضرورت تعامل دانشگاه‌ها با یكدیگر و دخالت اجتماعی آنها و... می‌خوانید.

کی از جنجالی‌ترین و بحث برانگیزترین شاهان معاصر ایران آقامحمدخان قاجار، بنیانگذار سلسله قاجاریه است. یکی از دلایل بحث و اختلاف شدید بر سر این شخصیت تاریخی، افسانه‌ها و داستان‌هایی است که در مورد او نقل شده است. ریشه این افسانه‌ها و حکایات غالباً به اواخر سلطنت قاجاریه بازمی‌گردد که موج سیاه نمایی گسترده‌ای نسبت به سلسله قاجاریه آغاز و در نهایت در کنار دیگرعوامل منجر به عزل احمدشاه قاجار از سلطنت و سقوط قاجاریه شد.

تاریخ ایران را اگر بر اساس فصل‌ها می‌نوشتند، شاید کم‌ترین تلاش‌ها و دگرگونی‌های مردمان در همین فصل زمستان نمودار می‌شد؛ این شاخصه یک سرزمین وابسته به زمین و معیشت کشاورزی است. یاکوب ادوارد پولاک در کتاب «ایران و ایرانیان» می‌نویسد «از آن جهت که دوره سرما خیلی کوتاه است، با طبع ایرانی سازگار نیست که برای رفع یک ناراحتی زودگذر خود را به دردسر بیندازد و خرج زیاد تقبل کند».

شب یلدا، آخرین شب آذر ماه و شبی است که آن را چله نیز نامیده‌اند زیرا از فردای آن، چله بزرگ که چهل روز به درازا رمی‌کشد آغاز می‌شود. برخی نوشته‌اند، روز، که در ایران باستان هنگامه کشت‌وکار بود، آفریده فردا به شمار می‌آمد و شب، که تاریک و پراسرار و ساکت بود و در آن، شبیخون‌ها، دزدی‌ها و کشتارها انجام می‌شد، آفریده اهریمن بود.

نحوه زندگی مردم و واکاوی بخش‌های مختلف گذشته یک جامعه از موضوعاتی است که تحقیق و پژوهش بسیاری از جامعه شناسان را در پی داشته است. سفرنامه‌های سیاحانی که به کشورمان سفر کرده‌اند حاوی مطالبی ارزشمند در این خصوص هستند که از مهم‌ترین منابع تاریخی نیز به حساب می‌آیند. سفرنامه‌هایی نظیر ژان شاردن در دوران صفوی، کارستن نیبور و ویلیام فرانکلین در دوران زندیه و اسکات وارینگ و ادوارد پولاک در دوره قاجار، تصاویری بسیار واضح از فرهنگ و رسوم گذشته ما را بازگو می‌کنند.

آذر شب یلدا یا شب چله است که واپسین روز پاییز را با بلندترین شب سال به کوتاه‌ترین روز سال پیوند می‌زند. این روز از دیرباز در فرهنگ ایران‌زمین، جایگاه ویژه‌ای داشته است. واژه یلدا ریشه سریانی دارد واژه «يلدا» از دوران ساسانيان كه متمايل به بكارگيری خط سريانی (الفبای از راست به چپ) شده بودند بكار رفته است و به معنای ولادت و تولد است. منظور از تولد، ولادت خورشید (مهر/میترا) است. رومیان آن را «ناتالیس آنایکتوس» یعنی روز تولد مهر شکست‌ناپذیر می‌نامند. «ابوریحان بیرونی» از این جشن با نام میلاد اکبر نام برده و منظور از آن را میلاد خورشید دانسته است. یلدا شب اول زمستان و شب آخر پاییز است که اول جدی و آخر قوس باشد و درازترین شب‌هاست.

روز سی‌ام آذر به نیمه‌های شب نزدیک شده بود که دادگاه نظامی تهران رسیدگی به اتهامات 50 نفر از متهمان حوادث مرداد 1332 را به پایان برد. این 50 نفر که در راس آنها محمد مصدق نخست‌وزیر برکنار شده ایران حضور داشت، از بعدازظهر 17 آبان 1332 آغاز شد و پس از تشکیل ۳۵ جلسه در 29 آذر 1332 با دفاع پایانی مصدق به پایان رسید.