یكی از مسالهبرانگیزترین موضوعات در بررسی وقایع منجر به كودتای مرداد ١٣٣٢ عملكرد حزب توده است؛ حزبی كه با شروع دههای پرشور و هیجان آغاز به كار كرد و با وجود كارنامه مناقشهبرانگیزش تاكنون به لحاظ تجربه تحزب یكی از جدیترین احزاب تاریخ سیاسی معاصر ایران است؛ حزبی با برنامه مشخص، اعضای مشخص، سازماندهی قدرتمند و زیرگروهها و پایگاه اجتماعی معین.
بیست و ششم مردادماه، نشست «كودتای ٢٨ مرداد، مسائل امروز، تحولات آینده» از سلسله نشستهای آموزشی گفتمان فردا، به همت حزب اراده ملت ایران (حاما) برگزار شد. سخنرانان این نشست محسن رهامی، استاد دانشگاه و رییس شورای هماهنگی جبهه اصلاحات و صادق زیباكلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران بودند كه هر دو در گفتههای خود براینكه درباره كودتای ٢٨ مرداد ٣٢ هنوز سوالات زیادی بیپاسخ مانده است تاكید كردند.
علی ورامینی: میگوید: «درست قبل از مصدق در رابطه با نفت شعر و مقاله مینوشتم و آن را در میان مردم پخش میكردم. هفتهای حداقل یكبار سخنی در تایید ملی كردن نفت و مباحث مربوط به آن مثل خلع ید، مبارزه ملی و... میگفتم و در رادیو میخواندم. البته در آن زمان رادیو از احترام و محبوبیت خاصی در میان مردم برخوردار بود. بعد از خبرها به عنوان شاعر ملی ایران در رادیو اشعارم را میخواندم. بسیار محكم در مقابل انگلیسیها ایستادگی كرده بودم و هر روز علیه آنها میخواندم كه كار را بر انگلیسیها هم سخت كرده بود.»
بحران نفتی بین ایران و انگلیس از كجا نشات گرفته است؟ فضای سیاسی و آرایش احزاب و فعالان سیاسی در سالهای منتهی به ١٣٣٢ در ایران چگونه بوده است؟ مصدق كه بود و چگونه به قدرت رسید؟ ایران و انگلیس در دعوای نفتی چه اهدافی را دنبال میكردند و مذاكرات فیمابین چگونه پیش رفت؟ زمینههای شكلگیری، عوامل سیاسی، اجتماعی و اقتصادی موثر و تبعات كودتای مرداد ٣٢چه بود؟ و...
گاه تحلیلها نشان از همراهی حزب توده با مصدق تا پیش از كودتای ٢٨ مرداد را دارد اما نمیتوان گفت حزب توده در جریان كودتا پشت مصدق را خالی كرد چرا كه از دوره مصدق و درگیریهایی كه با جبهه ملی داشت مشخص و روشن است كه حزب توده اصلا پشت مصدق نبود و روزنامههای این حزب انتقادهای شدیدی را متوجه مصدق میكردند. گرچه به دلیل درگیریهایی كه بین یاران حزب توده مثل مكی و بقایی و آیتالله كاشانی رخ داد به هر حال مقداری آن جبهه خالی شد اما به نظر میرسد مصدق میتوانست با مقداری نرمش در ارتباطات جهانی خود، مانع وقوع كودتای ٢٨ مرداد شود. به عبارت دیگر وقتی فضا رادیكالیزه باشد فردی كه میانهروتر است نیز تحت تاثیر این رادیكالیسم قرار میگیرد؛ بنابراین فضاسازی شكل گرفته روی مصدق نیز تاثیر گذاشت یعنی رادیكالیسمی كه حزب توده ایجاد كرده بود و شعار مرگ بر امپریالیسم او، مصدق را تحت تاثیر قرار داد در حالی كه مصدق میتوانست بر سر نفت با كمپانیهای دیگر با به مزایده گذاشتن آن به نتایجی برسد و نگذارد به وضعیت بغرنج كودتای ٢٨مرداد برسد.
شكستهای بزرگ تاوان قانع نبودن به پیروزیهای كوچك است. وقتی نیروهای تحولخواه یك جامعه به پیروزیهای كوچك میرسند در صورتی كه آهسته و در عین حال پیوسته روی خود بسنده كنند اگرچه نه در آیندهای نزدیك اما در دراز مدت محتمل است به نتیجهای برسند كه سالها سودایش را در سر داشتهاند. اما وقتی پیروزیهای كوچك حقیر شمرده و التزام به برداشتن قدمهای كوتاه خستهكننده شود، شكست سنگین برای نیروهای تحولخواه قطعی است. این همان چالشی است كه در برهههای مختلف تاریخ معاصر كشورمان رد آن دیده میشود و شاید یكی از برجستهترین مصادیقش را بتوان در ٢٨ مرداد ماه سال ١٣٣٢جست.
در ابتداي روز شاه از بغداد طي بياناتي كه از ايستگاههاي راديويي خارجي براي مردم ايران پخش شد اعلام كرد كه بر اساس اختيارات ويژهاي كه قانون اساسي به او داده است فرمان بركناري دكتر مصدق را صادر كرده و سرلشكر زاهدي را به جاي او منصوب كرده است. حاكم در تبعيد گفت كه هنوز كنارهگيري نكرده و مطمئن است مردم ايران به او وفادار هستند.
رزمنامههاى اسلاوهاى جنوبى، از قبیل صربها، مقدونیها، مسلمانان بوسنى و کرواتها، بسیار فراوان و متنوع است و در همه آنها موضوع اشغال این سرزمینها به دست عثمانی، از قرن چهاردهم تا قرن نوزدهم و حتى بعضى تا سال ۱۹۱۱، مطرح و تشریح گردیده است. تمامى این دیار، سرزمینهاى آسیبپذیرى بودند که مرزشان را قدرت سلاح تعیین میکرد و بر سر آنها میان سلسله هابسبورگ۱ و عثمانیها جنگ و ستیز دائمى ادامه داشت و سرزمین یوگسلاوى به میدان این نبرد تبدیل شده بود. مرزهاى مشترک نظامى به تصرف کسانى درآمده بود که شاهان هابسبورگ آنها را گرنزر (Grenzer) مینامیدند
صفحه اول روزنامه های امروز چهار شنبه 28 مرداد
ناصرالدینشاه که برای بازدید به مدرسه دارالفنون رفته بود، شیفتهی نقاشیهای نوجوانی کاشانی شد و او را با خود به دربار برد. این اتفاق سرآغاز خلق تابلوهای زیبا و باشکوهی شد که با نام «کمالالملک» گره خوردهاند.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید