اخبار

یاکوب ادوارد پولاک که به دعوت امیرکبیر برای تدریس پزشکی در دارالفنون به ایران آمد، سفرنامه‌ای از خود به جای گذاشت. او در این سفرنامه‌ اطلاعات ارزشمندی از شهرهای مختلف ایران به‌ویژه طهران ارائه می‌دهد.

شهر قزوین مهد ادبا، عارفان و دانشمندان بوده و نخبگان بسیاری از این سرزمین کهن برخاسته و هر یک توانسته‌اند با خلق آثار و اقدامات ارزشمند، تاثیر بسزایی در پیشبرد فرهنگ ملی داشته باشند.

سیزده شماری است که در بسیاری از فرهنگ‌های جهان، شماری گُجسته (منحوس) و بی‌شگون پنداشته می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بسیاری از مردمان، با بیم و پروایی رازْوَرانه و آیینی، از آن می‌پرهیزند؛ از همین روست که در پاره‌ای از شهرهای بزرگ و پیشرفته و فناورانه، آسمانخراش‌ها را، اشکوب سیزدهمین نیست یا مهمانسراهای چندستاره نوآیینِ برگزافْ آراسته و زِیناوند (مجهّز) را، اتاق سیزدهمین یا تالارها و هواپیماهای بزرگ و باشکوه را، نشستنگاه سیزدهمین.

داریوش شایگان، نویسنده مشهور ایرانی، دومین روز فروردین ٩٧ پس از یک دوره بیماری در ٨٣ سالگی درگذشت. شایگان که اوایل بهمن‌ماه سال گذشته سکته مغزی کرده بود ساعت ۷:۳۰ دوم فروردین در بیمارستان فیروزگر تهران درگذشت. شناخته‌شده‌ترین اثر او «آسیا در برابر غرب» متأثر از گفتاری که نیای آن به احمد فردید می‌رسید، درباره نتایج تقدیر تاریخی بروز غرب‌زدگی جمعی در آسیا، یک‌سال قبل از انقلاب ایران منتشر شد.

«داریوش شایگان درگذشت». این خبری بود كه صبح دومین روز بهار میان اهالی فرهنگ دست به دست شد، با اندوه و تاثر. قریب به دو ماه بود كه این پژوهشگر نامدار فلسفه و ادبیات در خوابی سنگین فرو رفته بود و احتمالا به سیر در عوالم انفسی می‌پرداخت، همچنان كه در سراسر زندگی ارزشمندش آفاق را درنوردید و به گوشه و كنار این عالم جهان چهل‌تكه سرك كشید.

در ایام عید و نوروز، برخلاف روزهای عادی سال، اخبار چندان جدی گرفته نمی‌شوند و بروز و ظهور برخی شایعات از همین امر سرچشمه می‌گیرد. چنانچه کسی از دنیا برود، بسیاری بی‌خبر می‌مانند؛ هرچند وسایل ارتباطی آسان و قابل دسترسی همچون تلفن همراه، پیامک و تلگرام، جای جراید را گرفته‌اند اما باز هم چندان جدیتی در پیگیری اخبار، دیده نمی‌شود. در واپسین روز زمستان سال 1313، یعنی در 29 اسفند ماه سال مذکور، قلندر مردی از میان ما رفت که هرگز، هیچ‌کس، به قدر و قیمت او پی نبرد و در سکوت کامل، در آرامستان «ابن بابویه» به خاک سپرده شد و پس از قریب به پنج دهه، از سوی یکی از کسانی که «نسیم شمال» را در کوچه و بازار فریاد می‌زد و می‌فروخت، خاکش شناسایی شد و سنگی بر گورش نهادند. خبر درگذشتش نیز پس از نوروز سال 1314 در جراید آن روزگار انعکاس یافت.

آقامحمدخان قاجار با وجود چند سال سلطنت و بخصوص دوران سه ساله سلطنت بدون معارض و مدعی، کمتر با لفظ شاه خوانده شده و بجز در معدودی از منابع درباری قاجاری معمولاً نام آقامحمدخان برای او به‌کار رفته است.با این حال می‌دانیم که او برخلاف پادشاهان زند دور از نام و تشریفات شاهی و سلطنتی نبوده است و تاجگذاری و جلوس رسمی بر تخت سلطنت داشته است.

برخی از شخصیت‌های تاریخی در گذر زمان به دست فراموشی سپرده می‌شوند و کمتر نام و نشانی از آنها بر جای می‌ماند که یکی از مهم‌ترین دلایل این مسأله، فقدان مستندات قابل اتکا در ارتباط با بعضی از این شخصیت‌های تأثیرگذار تاریخی است و از سوی دیگر، تفسیر تاریخ همواره در مختصات زمان و شرایط سیاسی هر دوره، از دریچه ذهنیت محققان آن دوره تبعیت می‌کند که این امر تا حدی اجتناب‌ناپذیر است.

رفتن داریوش شایگان بد بود؛ حال چه فرق می‌کرد که این اتفاق در دومین روز تعطیلات نوروزی می‌افتاد یا در هر روز دیگری. مهم این است که فقدان این فیلسوف چهل تکه معاصر ایرانی به این زودی‌ها و سادگی‌ها جبران نخواهد شد. او شخصیت علمی و فرهنگی چند وجهی داشت که پرداختن به گوشه‌های مختلف زندگی این حکیم ‌جامع‌الشرایط احتمالاً به بسط و تفسیر بیشتری نیاز دارد، اما تا آن مجال می‌شود این عکس‌نوشت را با این سؤال پی گرفت که «شایگان که بود؟ و چرا در ذهن و خاطر اهل کلمه، به شخصیتی تا این حد مهم تبدیل شد؟» داریوش شایگان که دوم فروردین و پس از یک دوره بیماری در هشتاد و سه سالگی دستش از نوشتن بازماند آنچنان که از خود روایت می‌کرد نه فیلسوف، بلکه سالک فرهنگ‌های جهان بود.

احمد آرام (۷ فروردین ۱۲۸۳ ـ ۱۴ فروردین ۱۳۷۷)، مترجم و نویسنده معاصر در محله چاله‌میدان تهران متولد شد. پس از پایان تحصیلات متوسطه از دارالفنون، در سال ۱۳۰۴ به تدریس فیزیک و شیمی پرداخت. در مدت تحصیل در دارالفنون، زبان فرانسه را از آموزگاران فرانسوی مدرسه آموخت و بر زبان‌های انگلیسی و عربی تسلط یافت.