اخبار و گزارش

پنل دوم تخصصی سمینار نقد آثار، افکار و بزرگداشت کوشش‌های علمی و اجتماعی «احسان نراقی» عصر روز چهارشنبه 28 آذرماه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.

چهارمین همایش تخصصی «جامعه‌شناسان ایرانی و جامعه ایرانی» با محوریت نقد آثار، افکار و بزرگداشت کوشش‌های علمی و اجتماعی «احسان نراقی» عصر روز چهارشنبه 28 آذرماه در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.

«هنگامی که ناصرالدین‌شاه قاجار در اوج قدرت خویش فرمان ساخت تکیه دولت را به دوستعلی‌خان معیرالممالک صادر کرد، نه او و نه هیچ‌کس دیگر فکر نمی‌کرد که پنجاه سال بعد در همان مکان فرمان انقراض حکومت قاجاریه صادر خواهد شد.»* بنایی که اگرچه روح معماری معاصر ایران در آن تجلی یافته بود، اما قربانی برنامه‌های توسعۀ شهری در دورۀ پهلوی دوم شد.

در آستانه فصلی سرد تنها زادروز فروغ فرخزاد(8 دیماه) شاعر موثر معاصر نیست؛ بلکه پنج روز پیش از آن، تولد شخصیت تاثیرگذار دیگری از سازندگان فکر و فرهنگ ایران جدید است. محمد ابراهیم باستانی پاریزی، 9 سال پیش از فروغ به دنیا آمد و تقریبا نیم قرن بعد از او نیز در قید حیات بود و به کار تدریس و تحقیق و نوشتن پرداخت.

«شب یلدا» یا «شب چله» که آخرین شب پاییز و طولانی‌ترین شب سال به شمار می‌رود، در نزد ایرانیان از هزاران سال پیش تاکنون به‌عنوان یک سنت دیرینه از جایگاه خاصی برخوردار است و مردم برای گذر از این شب خاطره‌انگیز و طولانی، آداب و رسوم ویژه‌ای در نقاط مختلف کشور برگزار می‌کنند. با پایان یافتن این شب دراز، زمستان آغاز می‌شود و از آن زمان به بعد، طول روز بیشتر و طول شب کوتاه‌تر می‌شود.

یلدای ایرانی آنقدر قداست دارد که مبدأ پیدایش آن در گرد و غبار تاریخ گم شده است. «یلدا» در فرهنگ لغت دهخدا به «میلاد» معنی شده و ایرانیان از دوره باستان در این شب به جشن و پایکوبی و خوردن انواع میوه و تنقلات می‌پرداختند. آنها معتقد بودند که با شب‌نشینی و دور هم بودن، درازای شب یلدا فراموش می‌شود و غم و سیاهی از زندگی‌شان رخت می‌بندد.

یلدا از آن دست آیین‌هایی است که هنوز هم به یمن زیبایی و فلسفه درونی‌اش توانسته از هجوم تکنولوژی عبور کند و همچنان با نقل قصه‌های کهن و تفأل حافظ در کنار خانواده‌های ایرانی باقی بماند. شب چله یا یلدا از جمله آیین‌های کهن ایرانی است که ریشه در قدیمی‌ترین اندیشه‌های انسانی یعنی جنگ نور و تاریکی دارد. بر همین اساس نیز می‌توان گفت که شب یلدا به شکلی پررنگ و بدیهی، نگاهی نمادین و زیبایی‌شناختی را در دل خود مطرح می‌کند. نگاهی که بر اساس آن، گذشتن از طولانی‌ترین شب سال با شب‌نشینی دوستان و خانواده‌ها و به شکلی نادیده گرفتن عمق ظلمات از طریق جشن گرفتن، دوستی و عشق تعریف‌ شده است.

صفحه اول روزنامه های امروز شنبه اول دی

دکتر محمود افشار در سن ۱۳ سالگی مادر خود را از دست داد و برای تحصیل نزد عمویش، محمدباقر به هندوستان رفت. در کشور هند مقدمات علوم جدید، زبان انگلیسی و تجارت را فراگرفت و پس از سه سال به تهران بازگشت و در مدرسهٔ علوم سیاسی به تحصیل پرداخت. در ۱۹ سالگی به قصد ادامهٔ تحصیل راهی سوئیس شد و طی هفت سال در لوزان، دورهٔ لیسانس و دکتری حقوق را به پایان برد و از دانشکدهٔ علوم سیاسی دانشگاه لوزان، درجهٔ دکتری دریافت کرد.

یک پژوهشگر معتقد است، در موسیقی اقوام ایرانی، موسیقی و ترانه‌ای که مختص شب چله یا یلدا ساخته شده باشد، نداریم اما باید درباره‌ این موضوع تحقیقات گسترده‌تری انجام دهیم؛ زیرا هنوز پژوهش کامل و کافی درباره آن صورت نگرفته است.