علوم

از نادر میرزا قاجار، پور بدیع‌الزمان ]دیباچه[ که به تازی و پارسی چامه و چکامه‌ها نبشته بود ]دیباچه[. در دیباچه می‌افزاید.

ناشناخته. در آن ضمن یك «مثال» گوید: در دوشنبه
20 ع 1/1037ق.

از ناشناسی از سدۀ 11ق به آن سو، که نسخه از آن روزگار است.

از میرزا محمدكاظم خوانساری.

ناشناخته، که بایستی در 2 «مقالت» و هریک در چند «باب» و «خاتمه» باشند. نسخه افتادگی‌هایی دارد، از آن میان «سربند» مقالت یکم که بایستی در کانی‌ها باشد.

از ناشناس. گویا خواجه نصیرالدین طوسی (د 672ق). در 1 «مقدمه»، 2 «مقاله» و 1 «خاتمه».

ناشناخته، در 23 «باب». به آنچنانکه در دیباچه می‌گوید، که در متن به گونۀ دیگری پیش می‌رود و چون سربندها برای سرخی‌نویسی سفید مانده و برخی از «باب‌ها» باید در چند «فصل» باشد، ولی شمار باب‌ها در کناره به گونۀ مستمر پیش رفته قابل اعتماد نیست. به هر روی «باب یکم» آن با افسانه‌ای از ابراهیم و اسماعیل(ع) آغاز می‌شود.

از ناشناس. دیباچه را ندارد. در پایان نیز از نگارنده نام برده نشده است. نویسنده كه نسخه را در دوشنبه 16 شعبان 740ق به انجام رسانده است، می‌نویسد: آن را از «نسخۀ بغایت سقیم و عبارتی قدیم» رونویسی كرده است، و اینچنین برمی‌آید كه نگارش متن بسیار پیش از آن بوده است.

ناشناسی که در دیباچه از خود به «لاشئ حقیر» یاد می‌کند، که این «مختصر» را در ادویۀ مرکبه از کتاب‌های نامداری مانند: «قانون»، «حاوی»، «کامل»، «منصوری»، «ذخیره» و «کفایة» و مانند آنها گزیده و از نسخه‌های «الامام القائم قوام‌الدین قدوة الفضلاء» ]نام سفید گذارده[» و «شرف‌الزمان الماوشانی ]؟[» بر آن افزوده و این را در 49 «باب» ساخته است.

با دیباچه‌ای به نثر که آن را از همان خواجه دانسته است.

از شفایی اصفهانی، مظفر بن محمد حسینی (د 963ق/ 1556م)، از پزشكان روزگار شاه عباس یكم (995-1037ق).