احمد مسجد جامعی احمد مسجد جامعی در سال ۱۳۳۵ ، در تهران و در قسمت بازار مسجد جامع متولد شد و دوران نوجوانی و كودكی را در آن محله سپری كرد. او فرزند آیتالله مصطفی مسجد جامعی، از علمای به نام تهران است. مسجد جامعی تحصیلات خود را در رشته جغرافیای انسانی در دانشگاه تهران ادامه داد و بعد از اخذ مدرک کارشناسی، موفق به کسب مدرک کارشناسی ارشد در رشته برنامه ريزی شهری از این دانشگاه شد. او کار اجرایی خود را از آموزش و پرورش به عنوان کارشناس كتب درسی در حوزه تاریخ، جغرافیا، دینی و اجتماعی شروع کرد. بعد از آن دبیر شورای اجتماعی وزارت كشور شد كه خود آن را در سال ۱۳۶۸ طراحی كرده بود. وی معاون فرهنگی عطاءالله مهاجرانی در دولت اصلاحات بود که بعد از استعفای او بر مسند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تکیه زد. مسجد جامعی در انتخابات چهارمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا که در ۲۴ خرداد ماه سال ۹۲ برگزار شد؛ برای بار دوم، به عنوان نماینده مردم تهران در این شورا برگزیده شد. همچنین در اردیبهشت ماه سال ۹۶ نیز به پنجمین دوره شورای شهر راه یافت. وی بنیانگذار بسیاری از فعالیتهای فرهنگی همچون نمایشگاه بینالمللی کتاب، نمایشگاه بینالمللی قرآن و خانه کتاب بوده است.
مریم سامعی فارغالتحصیل کارشناسی ارشد ادبیات روسی از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد ویرایش و نگارش از دانشگاه پیام نور. بیش از ده سال سابقۀ پژوهش در حوزۀ فولکلور و فرهنگ مردم ایران.
بهاءالدین خرمشاهی نویسنده، مترجم، فیلسوف، روزنامهنگار، طنزپرداز، فرهنگنویس، حافظ پژوه، شاعر و استاد دانشگاه ایرانی است. وی تألیفاتی در حافظشناسی و تفسیر اشعار او دارد.تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در قزوین گذراند. سپس در رشتهٔ پزشکی پذیرفته شد اما تحصیل در این رشته را در سال سوم نیمهکاره رها کرد (۱۳۴۳) و به همراه کامران فانی، سعید حمیدیان و قدمعلی سرامی به تحصیل در رشتهٔ ادبیات فارسی پرداخت. سپس از دانشگاه تهران فوق لیسانس کتابداری گرفت (۱۳۵۰ تا ۱۳۵۲) و در مرکز خدمات کتابداری مشغول به کار شد.از استادان وی در رشتهٔ ادبیات فارسی میتوان به سیدمنوچهر مرتضوی ،ذبیحالله صفا، مهدی محقق، سید جعفر شهیدی، پرویز ناتل خانلری، سید صادق گوهرین، ابوالحسن شعرانی و عبدالحمید بدیع الزمانی کردستانی اشاره کرد. او توفیق خود را در مسیر پژوهشهای قرآنی، مدیون کتاب قانون تفسیر و مولفش سیدعلی کمالی دزفولی میداند.خرمشاهی یکی از قرآن پژوهان و مترجمان قرآن کریم به زبان فارسی است. فعالیتهای قرآن پژوهی وی را میتوان به سه حوزه تقسیم کرد؛ نخست کتابها و مقالههای عمومی، دوم نگارش مقالههای انتقادی و نقد ترجمههای موجود قرآن و سوم ترجمهٔ قرآن کریم. خرمشاهی قرآن را با نثری روان، امروزی و در عین حال ادبی ترجمه کردهاست. علاوه بر ترجمه و تفسیر این اثر دارای پیوستهایی شامل گفتار مترجم، مقالههایی با عنوانهای قرآن و قرآن پژوهی، تحریف ناپذیری قرآن، فهم قرآن با قرآن، کلمههای فارسی در قرآن مجید و واژهنامه است. او همچنین از اعضای هیئت علمی دانشنامه تشیع است.
رضا داوری رضا داوری اردکانی زاده خردادماه ۱۳۱۲ در اردکان یزد است. او تا دوره متوسطه را در اردکان گذراند و در سال ۱۳۳۰ از دانشسرای مقدماتی اصفهان دیپلم گرفت و به استخدام وزارت فرهنگ درآمد. داوری اردکانی از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۴ در مدرسه صدر اصفهان که جزو حوزه علمیه اصفهان بود مقدمات صرف و نحو عربی و فقه و اصول را آموخت. در سال ۱۳۳۴ در رشته فلسفه وارد دانشگاه تهران و در سال ۱۳۴۶ موفق به اخذ مدرک دکتری شد. عنوان رسالهٔ دکتری وی «حکمت عملی افلاطون و ارسطو و تأثیر آن در فلسفه سیاسی فارابی» به راهنمایی یحیی مهدوی بود.از استادان او میتوان به بدیع الزمان فروزانفر، محمد فاضل تونی، سید کاظم عصار، غلامحسین صدیقی، یحیی مهدوی، علی اکبر سیاسی، محمدباقر هوشیار، صدیق اعلم، مظفر بقایی، جلالی، محسن هشترودی و احمد فردید اشاره کرد.داوری اردکانی در سال ۱۳۶۲ به درجه استادی دانشگاه تهران نائل آمد. او همچنین در سالهای ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ در دانشگاه سوربن پاریس، در سالهای ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ در دانشگاه کمبریج انگلستان و در سالهای ۱۳۶۹ و ۱۳۷۰ در دانشگاه جان هاپکینز آمریکا به مطالعه و پژوهش پرداختهاست.
احمد مهدوی دامغانی نویسنده و پژوهشگر ایرانی، متخصص در ادبیات عرب، استاد پیشین دانشگاه تهران و دانشگاه هاروارد آمریکاست.احمد مهدوی دامغانی در ۱۳ شهریور ۱۳۰۵ مشهد در خاندانی اهل دانش و متدین و با اصالت دامغانی دیده به جهان گشود. علوم متداول قدیم و جدید را در آن شهر فراگرفت و سپس در تهران اقامت گزید. در سال ۱۳۲۷ از دانشکدهٔ معقول و منقول (بعداً الهیات) دانشگاه تهران و در سال ۱۳۳۳ در رشتهٔ ادبیات فارسی از دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس گرفت. در سال ۱۳۴۲ از دانشگاه تهران درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت و موضوع رسالهٔ دکتری او تصحیح کتاب «کشفالحقایق» عزیزالدین نسفی به راهنمایی محمدتقی مدرس رضوی بود.پس از گذراندن دورهٔ دکتری زبان و ادبیات فارسی به عنوان استاد دانشگاه تهران به تدریس در دانشکدههای ادبیات و الهیات دانشگاه تهران پرداخت.از سال ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ در دانشگاه مادرید به تدریس ادبیات عرب و فارسی و فقه اسلامی اشتغال داشت. مهدوی دامغانی چندین سال سردفتر اسناد رسمی در تهران و از سال ۱۳۵۴ رئیس کانون سردفتران اسناد رسمی بود. احمد مهدوی دامغانی از سال ۱۳۶۶ مقیم آمریکا و در دانشگاه هاروارد و دانشگاه پنسیلوانیا مشغول به تدریس در مقطع دکترا و پست دکترا بودهاست. رشتههای تدریس او در آمریکا شامل معارف اسلامی، ادبیات عرب، ادبیات فارسی و برخی علوم اسلامی بودهاست. وی فرزند آیت الله شیخ محمدکاظم مهدوی دامغانی ست. از هم دورههای مهدوی در حوزه علمیّه مشهد، میتوان به: شیخ کاظم مدیرشانه چی، شیخ محمّد واعظزاده، عبدالجواد فَلاطوری، سید جعفر سیّدان، سیّد علی حسینی سیستانی، اشاره کرد.
عبدالحسین زرین کوب عبدالحسین زرینکوب در اسفندماه 1301 در بروجرد دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خویش و تحصیلات متوسطه را در تهران به پایان رسانید و در میان دانشآموزان رشتۀ ادبی سراسر کشور رتبۀ دوم را به دست آورد. پس از آن در امتحان ورودی دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران رتبۀ اول را کسب کرد اما به الزام پدر تهران را ترک گفته و در خرمآباد و بروجرد به تدریس پرداخت. پس از چندی برای ادامۀ تحصیل به تهران بازگشت و در این شهر ماندگار شد.پس از به دست آوردن رتبۀ اول در امتحان ورودی دانشکدۀ علوم معقول و منقول و دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران، رشتۀ ادبیات فارسی دانشگاه تهران را برگزید. در 1327ش با رتبۀ اول در مقطع لیسانس فارغالتحصیل شد. از 1328ش تحصیل در مقطع دکتری ادبیات فارسی دانشگاه تهران را آغاز نمود و در 1334ش از رسالۀ دکتری خود با عنوان «نقد الشّعر، تاریخ و اصول آن» به راهنمایی بدیعالزمان فروزانفر دفاع کرد. در طول تحصیل از محضر اساتیدی چون بدیعالزمان فروزانفر، احمد بهمنیار، عباس اقبال آشتیانی، عبدالعظیم قریب، جلالالدین همایی، علیاصغر حکمت، سعید نفیسی و ابراهیم پورداود بهره جست. استاد ایرج افشار، خانلری را نخستین کسی دانسته است که قابلیت ادبی زرینکوب را نمایان ساخت و معتقد است، دکتر زرینکوب در دورۀ دکتری هم بیش از هرکس از فروزانفر آموخت. در همین ایام با بانویی دانشمند، قمر آریان، پیمان همسری بست.دکتر عبدالحسین زرینکوب پس از تحمل یک دوره بیماری در 24 شهریور 1378 در تهران درگذشت و در بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
محمد جعفری (قنواتی) دکتر محمد جعفری متولد سال ۱۳۳۷ ش در شهرستان بندرماهشهر است ایشان تحصیلات ابتدایی تا متوسطه خود را در بندرماهشهر شروع کردند و در اهواز، تهران و تاجکستان تحصیلات عالی را تا سطح دکترای ادبیات و فرهنگ عامه به اتمام رساندند. بیش از بیست سال است که در زمینه ادبیات شفاهی شامل قصه، افسانه و دو بیتی در سراسر ایران و بخصوص خوزستان فعالیت دارد تا کنون قریب به صد مقاله و نشریه مختلف داخلی خارجی از ایشان در زمینه فورکلور (فرهنگ عامه) به چاپ رسیده است.
کتایون مزداپور زادهٔ ۱ فروردین ۱۳۲۲ در یزد، زبانشناس و پژوهشگر زبانهای باستانی است.کتایون مزداپور در یک خانوادهٔ زردشتی متولد شده است؛ تحصیلات ابتدای خود را در مدرسههای "گیو" و "انوشیروان دادگر" گذراندهاست، همچنین وی دیپلم خود را در رشتهٔ ادبیات از "دبیرستان همایون" تهران اخذ کردهاست.دکتر کتایون مزداپور دورهٔ کارشناسی خود را در سال ۱۳۳۹ در رشتهٔ علوم اجتماعی آغاز و در سال ۱۳۴۴ به اتمام رساندهاست، وی همچنین دورهٔ کارشناسی ارشد را در رشتهٔ زبانشناسی همگانی و زبانهای باستان در سال ۱۳۴۹ آغاز و در سال ۱۳۵۹ در مقطع دکترا در رشتهٔ زبانشناسی همگانی و زبانهای باستان فارغ التحصیل شد.
حسن انصاری زاده سال ۱۳۴۹ خورشیدی در تهران است. او تحصیلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پایان برد. انگیزههای خانوادگی و نیز تحصیل در مدرسه ای با آموزشهای دینی او را از سالیان دورتر به تحصیل و مطالعه در ادبیات عرب، فقه و اصول و عقاید و معارف دینی واداشت. پس از دبیرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه تهران مشغول به تحصیل شد، و در کنار آن، به کسب دانشهای دینی کلاسیک پرداخت. بدین ترتیب در کنار تداوم مراحل تحصیل در فقه و اصول و نیز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفههای غربی را آموخت. علاقه به پژوهشهای و آموزشهای کلاسیک دینی و بهرهگیری از محضر استادان این حوزهها، او را همچنین به پژوهش تطبیقی باورهای مذهبی و کلامی و اندیشههای فیلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصیل و مطالعه در کلام، حدیث و عقاید شیعی و فلسفه اسلامی سپری کرد. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاریخ روی آورد و آن را همزمان با ادامه تحصیل در زمینه فلسفه و دانشهای دینی کلاسیک پی گرفت. در کنار همه اینها، همکاری با دائرةالمعارف بزرگ اسلامی دستمایهای برای آشنایی با شیوههای تحقیق تاریخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ایران را به منظور ادامه تحصیل به مقصد فرانسه ترک کرد و تحصیلات تکمیلی ش را در رشته فلسفه و تاریخ ادیان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد. وی نخست موفق به اخذ درجه دیپلم عالی شد (با تدوین دانشنامهای در زمینه سهم محمد بن یعقوب کلینی در حدیث شیعی) و سپس در همین دانشگاه در فروردین ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوین پایاننامهای در زمینه منابع اندیشه امامت و غیبت در تشیع امامی). او سال ۱۳۸۸ به برلین آمد و دوره پسادکتری ش را در دانشگاه آزاد برلین در چارچوب پروژه «علوم عقلی در اسلام سده میانه» طی کرد. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلین (مؤسسه مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاریخ علم کلام در این دانشگاه در سالیان گذشته بودهاست.
حسین میثمی سیدحسين ميثمی متولد 1343 در قزوين، آموزش موسيقی را از نوجوانی آغاز کرد. وی در دوران فعاليت خويش مباحث آهنگسازی غربی را نزد استادان پرويز منصوری، محمدرضا درويشی فرا گرفت و از سال 1368 از محضر استادان سنتور به ويژه دکتر داريوش صفوت، پشنگ کامکار، محمد رضا شفعيان و استاد فرامرز پايور در دانشگاه بهره برد و بعد از آن در کلاسهای خصوصی استاد پايور تا سال 1376 حضور داشت. وی کارشناسی موسيقی را در دانشگاه هنر تهران، کارشناسی ارشد در رشتۀ پژوهشهنر را در دانشکدۀ هنرهای زيبای دانشگاه تهران و دکترای پژوهش هنر را در دانشگاه هنر تهران به اتمام رساند. او همکاری خود را با دانشگاه هنر از سال 1378 شروع کرد و در اين بازۀ زمانی علاوه بر تدريس مدتی نيز مديرگروهی رشتۀ نوازندگی موسيقی ايرانی را نيز برعهده داشت. وی در سال 1390 به استخدام دانشگاه هنر درآمد و طی سنوات بعدی علاوه بر مدير گروهی چند رشته، مدتی نيز رئيس دانشکده موسيقی بود. هم اکنون نيز عضو هيأتهای جذب، مميزه و شورای انتشارات دانشگاه هنر و نيز به عنوان دانشيار در دانشکدۀ موسيقی دانشگاه هنر تهران در رشتۀ موسيقیشناسی (اتنوموزيکولوژی) مشغول به فعالیت است. در رزومۀ او تأليف مداخل، مقالات متعدد و چند کتاب مشاهده میشود. ميثمی از سال 1398 همکاری خود را به عنوان مدیر دپارتمان موسيقی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با اين مرکز آغاز کرد.
یونس کرامتی سال در تهران زاده شد. تحصیلات ابتدایی را در مؤسسۀ شریعتی در جنوب تهران گذراند. در سال ۱۳۶۷دیپلم ریاضی ـ فیزیک را از دبیرستان البرز تهران اخذ کرد و در رشتۀ مهندسی برق ـ قدرت در دانشگاه علم و صنعت ایران به ادامه تحصیل پرداخت، سال ۱۳۷۳ نیز تحصیل در دورۀ کارشناسی ارشد الکترونیک را در دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلیتکنیک تهران) آغاز کرد. در سال ۱۳۸۴ در رشتۀ فرهنگ و تمدن ملی اسلامی به اخذ درجۀ کارشناسی ارشد نایل شد و از بهمن ۱۳۸۶ تحصیل در دورۀ دکترای تاریخ علم دورۀ اسلامی را در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آغاز کرد و در تیرماه ۱۳۹۲ از پایاننامۀ خود با موضوع «جایگزینی (اِبدال) داروهای ساده (ادویۀ مفرده) در سنت داروشناسی/ داروسازی دورۀ اسلامی (تا سدۀ هفتم هجری)» دفاع کرد.او همزمان با تحصیل در مهندسی برق و از سال ۱۳۷۰ به عضویت بخش تاریخ علم مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی درآمد و از آن هنگام تاکنون به عنوان مؤلف و ویراستار علمی و ادبی مقالات حوزههای تاریخ علم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و مقالات تاریخ علم، علوم زیستی و پزشکی دانشنامۀ ایران همکاری با این مرکز را ادامه داده است. وی مدیر گروه علوم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. از سال ۱۳۸۲ تاکنون مدیر گروه تاریخ علم دانشنامۀ ایران همان مرکز و از سال ۱۳۸۷ تا کنون مدیر گروه علوم زیستی دانشنامۀ ایران بوده است. وی مدیریت گروه تاریخ علم دانشنامۀ ایران سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و سرپرستی و ویراستاری علمی ـ ادبی بخش واژگان علمی در گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی را نیز از ۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹ بر عهده داشت.
روزبه زرین کوب زادۀ ۲۶ آذر ۱۳۴۶ در تهران، پژوهشگر ایرانی تاریخ ایران باستان و استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. او بهدلیل نگارش رسالهٔ خود تحت عنوان «تحولات مرزهای شرقی ایران از هخامنشیان تا ساسانیان»، برندهٔ نخستین دورهٔ جایزهٔ «سعی مشکور» شد. روزبه زرینکوب برادرزادهٔ عبدالحسین زرینکوب و فرزند حمید زرینکوب است.
اسماعیل شمس اسماعیل شمس متولد سال ۱۳۵۴ در شهرستان پاوه از توابع استان کرمانشاه است. او با اتمام دوران دبیرستان در زادگاهش، در سال ۱۳۷۲ وارد دانشگاه خوارزمی تهران شد وکارشناسی خود را در رشته تاریخ از آنجا دریافت کرد. اسماعیل شمس پس از آن تحصیلات کارشناسی ارشد و دکترای خود را در فاصله سالهای ۱۳۷۶ تا ۱۳٨۴ در دانشگاههای تهران و تربیت مدرس به انجام رساند و در سال ۱۳٨۵ همکاری با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی را آغاز کرد.او هم اکنون عضو هیٲت علمی دانشگاه علامه طباطبایی در تهران است.
امیر حسین ساکت دکتر امیرحسین ساکت دانش آموختۀ فلسفه و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی معاونت بخش فلسفه را به عهده دارد. وی از سال 1383 به مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی پیوسته و در طول این مدت با بخشهای مختلف از جمله بخش پروندههای علمی، ویرایش و گزینش عناوین همکاری داشته است. امیرحسین ساکت از مدرسان پژوهشکدۀ ابوریحان بیرونی است و دورههای متعدد آموزش زبان یونانی و لاتین را برگزار کرده است. تخصص او فلسفۀ یونان و قرون وسطا است و ترجمۀ آثاری از یونانی و لاتین از جمله «اصول الهیات» و «حجج پروکلوس در قدم عالم» از جمله آثار اوست.
فاطمه لاجوردی فاطمه لاجوردی (زادۀ۳ خرداد ۱۳۴۴، تهران)، عضو هیئت علمی گروه ادیان و عرفان، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی. فاطمه لاجوردی تحصیلات متوسطه خود را در تهران گذراند و با لیسانس زیستشناسی از دانشگاه خوارزمی تهران فارغالتحصیل شد. وی سپس کارشناسی ارشد خود را در رشتۀ مطالعات اسلامی از دانشگاه برمینگهام انگلستان دریافت کرد و پس از بازگشت به ایران، در مقطع دکتری در رشتۀ ادیان و عرفان تطبیقی، واحد علوم و تحقیقات تهران به تحصیل پرداخت. لاجوردی از 1382 به تدریس در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری ادیان و عرفان در دانشگاه آزاد اسلامی اشتغال دارد و از 1377 کار خود در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را آغاز کرده است. وی در 1382 به سمت مدیر بخش ادیان و عرفان دائرةالمعارف منصوب شد و تا کنون این سمت را بر عهده دارد.
بابک فرزانه سید بابک فرزانه پس از پایان تحصیلات دبیرستانی در شهرستان شاهرود به دانشگاه اصفهان رفت و از آن دانشگاه کارشناسی زبان و ادبیات عربی دریافت کرد. تحصیلات خود را ادامه داد و در اسفند 1372 به مدرک دکتری در رشتۀ زبان و ادبیات عربی دست یافت.از 1373ش کار حرفهای خود را آغاز کرد و در دانشگاههای تهران، الزهرا و آزاد اسلامی به تدریس پرداخت. در اواسط دوران کار حرفهای دانشیار و در 1388ش به مرتبۀ استادی نائل شد. در ژانویۀ 2011م به عنوان همکار پژوهشی به دانشگاه تورنتو رفت و در آنجا تحقیقات خود را در زمینۀ واژهشناسی قرآن پی گرفت. در کنار تدریس در دانشگاه همکاری خود را با مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی که از 1372ش آغاز شده بود ادامه داد و مقالات متعددی را برای این مرکز نگاشت.
سید علی آل داوود سید علی آل داود در سال 1331 در خور بیابانک زاده شد. تحصیلات ابتدایی و سالهای نخست دبیرستان را در زادگاه خود انجام داد و برای ادامه تحصیل رهسپار اصفهان شد. کلاس ششم ادبی را در دبیرستان ادب آن شهر به اتمام رساند و در تابستان 1349 در رشتۀ حقوق سیاسی دانشگاه تهران پذیرفته شد و پس از چهار سال و بعد از خاتمه تحصیلات به خدمت نظام رفت.در زمان تحصیل در دانشکده هفتهای دو روز در بنیاد فرهنگ ایران به کار پرداخت و از همان زمان با تعدادی از بزرگان فرهنگ ایران چون شادروانان دکتر خانلری، سعیدی سیرجانی، محمد پروین گنابادی، دکتر محسن ابوالقاسمی و دکتر محمد روشن آشنایی و دوستی پیدا کرد و از راهنماییهای سودمند آنان بهرهمند گردید. پس از خاتمه تحصیل چند سال به عنوان مدیر داخلی مجلۀ یغما با این نشریۀ همکاری داشت و سپس به مدت یکی دو سال در روابط فرهنگی وزارت فرهنگ و هنر به کار اشتغال پیدا کرد و اندکی بعد با اخذ پروانۀ وکالت پایۀ یک دادگستری به وکالت پرداخت. اما اوقات اصلی خود را مصروف امور علمی میکرد. وی از 11 اردیبهشت 1365 ش. با راهنمایی و معرفی مرحوم دکتر محمدحسین روحانی در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به کار پرداخت و از همان ابتدا به نگارش مقالات در بخشهای تاریخ و جغرافیا و ادبیات پرداخت. از اواخر سال 1365 به درخواست آقای بجنوردی سمت دستیاری شادروان دکتر زریاب خویی را به دست آورد و تا چند سال دستیار آن روانشاد بود.از اواخر سال 1375 بنا به دعوت استاد احمد سمیعی گیلانی هفتهای دو روزدر فرهنگستان زبان و ادب فارسی با سمت مسئول دانشنامۀ ادب فارسی در شبه قاره به کار پرداخت و سه سال همکاری وی با فرهنگستان ادامه یافت. در سال 1373 بنا به دعوت استاد مرحوم رضا سیدحسینی و استاد احمد سمیعی عضویت هیأت علمی فرهنگ آثار ایرانی اسلامی را پذیرفت که تا کنون 4 جلد آن به اهتمام وی انتشار یافته است. وی از سه سال پیش به عنوان عضو شورای عالی علمی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزیده شده است.
محمدعلی موحد محمدعلی موحد زادهٔ ۲ خرداد۳ ۱۳۰ در تبریز، شاعر و اديب عرفانپژوه، تاریخنگار و حقوقدان است. محمدعلی موحد تحصیل را در مدارس تدین و اتحاد نو تبریز آغاز کرد و در سال ۱۳۱۹، پس از اخذ دیپلم متوسطه در رشتهٔ ادبی، به تهران آمد. اما بهواسطهٔ فوت پدر (در سال ۱۳۱۷) به تبریز بازگشت و سرپرستی خانواده را برعهده گرفت و به مدت ده سال در تبریز و تهران اقامت گزید.در سال ۱۳۲۹ به شرکت نفت آبادان رفت و پس از خلع ید انگلیسیها در سال ۱۳۳۲، سردبیری روزنامهٔ شرکت نفت را بهعهده گرفت و در همین سال به تهران انتقال یافت. وی در سال ۱۳۳۲ کار بر روی ترجمهٔ سفرنامهٔ ابن بطوطه را انجام داد که در سال ۱۳۳۶ منتشر شد و بهواسطهٔ قدرت قلم و شیوایی ترجمه، مورد توجه ارباب فضل قرار گرفت و نام موحد بر سر زبانها افتاد؛ چنانکه استادی چون مجتبی مینوی و همچنین محمدعلی جمالزاده او را مورد تشویق و تفقّد قرار دادند.موحد تحصیلات خود را در دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ادامه داد و موفق به اخذ مدرک دکتری حقوق خصوصی از این دانشگاه شد و در سال ۱۳۳۸، برای آشنایی بیشتر با مباحث حقوق بینالملل به انگلستان رفت و مطالعات خود را زیرنظر پروفسور جنینگز در دانشگاه کمبریج و پروفسور شوارتزنبرگ در لندن ادامه داد.همچنین در این دوران با ایرانشناسانی همچون آرتور آربری، ولادیمیر مینورسکی و لاکهارت همنشین بود و به تحقیق بر روی نسخههای خطی موجود در موزهٔ بریتانیا پرداخت و از این میان نسخهٔ سلوکالملوک تألیف فضلالله روزبهان خنجی متخلص به «امین» را برای تصحیح انتخاب کرد.وی، علاوه بر وکالت پایهیک دادگستری، از آغاز تأسیس شرکت ملی نفت ایران در کادر حقوقی شرکت نفت وارد شد و تا بالاترین درجات (مشاور عالی رئیس هیئتمدیره، مشاور ارشد و عضو اصلی هیئتمدیره) انجام وظیفه کرده و در ابتدای تأسیس اوپک، به مدت شش ماه معاونت اجرایی آن سازمان در ژنو را عهدهدار بودهاست. موحد، در کنار مشاغل رسمی، به تدریس حقوق مدنی و حقوق نفت در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران و دانشکده حسابداری و علوم مالی شرکت ملی نفت ایران پرداخت.
حسین معصومی همدانی حسین معصومی همدانی (زادهٔ ۲ آذر ۱۳۲۷، همدان) عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، مدرس ادبیات فارسی، تاریخ ریاضیات، تاریخ علم و فلسفهٔ علم در مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران و دانشگاه صنعتی شریف و نیز عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. وی همچنین مدتی مدیریت گروه زبان و رایانهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی را برعهده داشت. او فرزند ملاعلی معصومی همدانی است. معصومی همدانی درجهٔ کارشناسی مهندسی برق را در سال ۱۳۵۱ از دانشگاه صنعتی آریامهر (بعدها دانشگاه صنعتی شریف) دریافت کرد و در سال ۱۳۸۵ در رشتهٔ تاریخ علم از دانشگاه پاریس فارغالتحصیل شد. رسالهٔ دکتری او دربارهٔ ابن هیثم است. استاد راهنمای او رشدی راشد بود.
عزت الله فولادوند متولد پنجمِ دیماه ۱۳۱۴ در اصفهان، مترجم آثار فیلسوفان صاحب نام در ایران است.عزتالله فولادوند در سال ۱۳۱۴ در شهر اصفهان به دنیا آمد. پدرش غلامرضا فولادوند قاضی دادگستری بود. پدرش دوره ای استاندار خوزستان و دوره ای هم استاندار فارس بود. مدتی هم رئیس کل ثبت بود. پدرش نماینده دوره هفدهم مجلس شورای ملی هم بود. پدر بزرگش عزیزالله خان فولادوند از رجال سیاسی و نماینده مجلس شورای ملی بود. او پس از گذراندن تحصیلات پایه در تهران، ابتدا جهت ادامهٔ تحصیل به انگلستان رفت و به علت برخی مشکلات دوباره به ایران بازگشت و دوره دبیرستان را به پایان رسانید. سپس به پاریس رفت و در آنجا به مدت دو سال مشغولِ تحصیل در رشتهٔ پزشکی شد. پس از مطالعهٔ کتابِ مسائل فلسفه اثر برتراند راسل پزشکی را رها کرد و برای تحصیلِ دانشِ فلسفه عازمِ آمریکا شد و دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد و دکترای فلسفه را در دانشگاه کلمبیا گذراند. از اساتید او میتوان به آرتور دانتو، رابرت کامینگ و سیدنی مورگن بسر اشاره کرد.عزتالله فولادوند از سال ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۹ در سمتهای مختلف در شرکت ملی نفت ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی مشغول به کار بودهاست. در کنار فعالیتهای شغلی، به فعالیتهای فرهنگی نیز پرداخت و چندین ترجمه از او در همان سالها منتشر شد. ترجمه کتابهای «فلسفه کانت» و «آگاهی و جامعه»، به ترتیب در دورههای هشتم و نهم کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برگزیده شدهاند.
محمدجواد فریدزاده متولد ۱۳۳۲ فیلسوف و دیپلمات ایرانی است.محمدجواد فریدزاده در کنار تحصیلات ابتدایی و متوسطه، به تحصیلات حوزوی در مشهد پرداخت. در فقه و اصول از درسهای پدرش، فریدالاسلام (شرح لمعه و کفایه)، در خارج اصول از میرزا علی آقا فلسفی، در تفسیر از میرزا جواد آقای تهرانی و در فلسفه و عرفان اسلامی از جلالالدین آشتیانی بهره برد. از سال ۱۳۵۱ تحصیلات دانشگاهی را در دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران شروع کرد و از سال ۱۳۶۷، حدود ده سال به تحصیل در فلسفۀ غرب در اتریش و آلمان مشغول بود و در سال ۱۳۷۶ دکترا گرفت.وی معاون و مشاور فرهنگی محمد خاتمی در زمان تصدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی به عنوان مشاور فرهنگی و نماینده ویژه رئیس جمهور در امور فرهنگی منصوب شد. او در سالهای ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹ ریاست مرکز گفتگوی تمدنها را بر عهده داشت و مدتی به عنوان سفیر ایران در واتیکان خدمت کرد. فریدزاده در حال حاضر عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.
داریوش شایگان داریوش شایگان در ۴ بهمن ۱۳۱۳ در تهران زاده شد. پدرش شیعه و بازرگان تبریزی و مادرش سنی و از اهالی گرجستان بود. همچنین شایگان در مدرسهٔ فرانسویزبان سنلوئی تهران، زبان فرانسوی آموخت. وی در این مدرسه با ارامنه، آشوریها و یهودیان هم آشنا شد. این مدرسه از سوی کشیشان لازاری اداره میشد.وی در سال ۱۳۲۹ در نخستین سفر خود، به ایتالیا و سپس سوئیس رفت و سرانجام رهسپار پاریس شد. پس از این سفر، شایگان، بدون به پایان رساندن دبیرستان در ایران، و در پانزده سالگی رهسپار انگلستان شد. سپس پس از چهار سال به ژنو رفت تا پزشکی بخواند. اما پس از یک ترم انصراف داد و به شناخت بیشتر علوم انسانی، هنر و ادبیات پرداخت.وی به وسیلهٔ ژان هربر با استادان هند آشنا شد و سپس به مدت دو سال، به کلاسهای زبان سانسکریت هانری فرای رفت. در بازگشت به تهران با برهمن ایندوشکر، استاد زبان سانسکریت دانشگاه تهران، آشنا شد. او دو سال و نیم نزد او زبان سانسکریت و ادبیات هند خواند. با تلاش برهمن ایندوشکر، زمانی که میخواست ایران را ترک کند، شایگان تدریس سانسکریت در دانشگاه تهران را در ۲۵ سالگی آغاز کرد. در همان زمان به واسطهٔ سید حسین نصر با هانری کوربن آشنا شد و پژوهش گستردهای دربارهٔ فلسفه هندی آغاز کرد که در سال ۱۳۴۶ در قالب کتابی دوجلدی با عنوان ادیان و مکتبهای فلسفی هند منتشر کرد. او پیش از انتشار این کتاب یک دوره «استغراق و مراقبه» را پس از اقامت در ژنو در ایران گذرانده بود. شایگان از سال ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۵ پژوهشهای خود را دربارهٔ فلسفهٔ هند آغاز و با پژوهش تطبیقی دربارهٔ اسلام و هند به پایان رساند.شایگان از سال ۱۳۴۶ به خاطر تحصیل در مقطع دکترا در دانشگاه سوربن سالی چند بار به اروپا سفر میکرد. او پس از انقلاب ۱۳۵۷، در ایران و فرانسه زندگی میکرد.شایگان در سالهای پایانی عمر به شناساندن شاعران ایرانی به فرانسویزبانان و شاعران و نویسندگان فرانسوی پرداخت. آخرین کتابی که از او در فرانسه منتشر شد، کتاب «پنج اقلیم حضور» است که شاعرانگی ایرانی را در شعر پنج شاعر بزرگ ایرانی، فردوسی، مولوی، سعدی، خیام و حافظ بررسی کردهاست. آخرین کتابهای شایگان که به فارسی نیز موجودند، دربارهٔ شارل بودلر، شاعر بزرگ قرن نوزدهم فرانسه و مارسل پروست، نویسندهٔ بزرگ اوایل سده بیستم فرانسه هستند. وی پیش از آن، مقالات خود دربارهٔ هنر را در کتابی با عنوان «در جستوجوی فضاهای گمشده» منتشر کرده بود.
محمدحسن سمسار محمدحسن سمسار در سال ۱۳۱۳ ش در شیراز متولد شد و تا پایان دوره متوسطه در زادگاهش به تحصیل پرداخت. در سال ۱۳۳۴ ش برای تحصیل در رشتهٔ باستانشناسی وارد دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۳۷ ش فارغ التحصیل گشت، در همان سال به استخدام ادارهٔ هنرهای زیبا درآمد و سپس به ادارهٔ کل موزه ها منتقل شد. در دههٔ ۴۰ ش مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشتهٔ تاریخ دریافت نمود. سال ۵۸ش با ۲۰ سال سابقهٔ کار بالاجبار بازنشسته شد. حاصل سالها تلاش او در ادارهٔ کل موزه ها طراحی و برپایی دهها موزه در شهرهای مختلف ایران و نیز شهر ژوهانسبورگ در آفریقای جنوبی بود. از آن پس فعالیت های علمی و پژوهشی او در سازمان میراث فرهنگی، عضویت در کمیتهٔ ثبت جهانی یونسکو، کاخ موزهٔ گلستان، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و نیز تربیت دانشجویان در دانشگاه تا امروز ادامه داشته است.
محمد دبیرسیاقی سیدمحمّد دبیرسیاقی زادهٔ ۴ اسفند ۱۲۹۸ (خورشیدی) در قزوین، درگذشتهٔ سحرگاه ۱۶ مهر ۱۳۹۷ (خورشیدی) در قزوین پژوهشگر، نویسنده، شاعر، آموزگار ادبیات فارسی و مصحح متون کهن پارسی بود. وی در مؤسسه لغتنامه دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی مشغول بکار بوده و مصحح بسیاری از متنهای کهن زبان فارسی است. دبیرسیاقی نزدیک به ۸۰ متن ادبی و تاریخی را تصحیح و چاپ کردهاست که از میان آنها میتوان شاهنامه فردوسی، دیوان منوچهری دامغانی، نزهةالقلوب، فرهنگ سُروری و سلطان جلالالدین خوارزمشاه و تصحیح لغت فرس اسدی طوسی و سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی را نام برد. او میان سالهای ۱۳۲۶ (خورشیدی) تا ۱۳۳۴ (خورشیدی) در گردآوری فرهنگ لغت با علیاکبر دهخدا همکاری داشت. در نواری صوتی از علیاکبر دهخدا، از سیاقی بهعنوان جوانی کوشا در تنظیم لغتنامه یاد کردهاست. از آن پس همکاری او با مؤسسه لغتنامه دهخدا و مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی - تا ۱۳۵۹ (خورشیدی) که کار این اثر به پایان رسید - پی گرفته شد. کار بزرگی که دبیرسیاقی در دست داشت، نوشته لغتنامه فارسی است که تاکنون برخی از مجلدهای آن چاپ شدهاست.
مسعود جلالی مقدم مسعود جلالیمقدم در 1330ش در تهران متولد شد. پس از اخذ دیپلم ریاضی، تحصیلات خود را در رشتۀ ادیان و عرفان ادامه داد و موفق به اخذ دکتری ادیان و عرفان تطبیقی از دانشگاه تهران و دکتری معارف اسلامی از دانشگاه آزاد اسلامی شد. او استاد بازنشستۀ دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری است. از 1386ش تاکنون عضو شورای عالی علمی و مدیر بخش ادیان، اساطیر و عرفان دانشنامۀ ایران در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.
نصرالله پورجوادی نصرالله پورجوادی در 1322ش در تهران دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در همین شهر به پایان رساند. در 1341ش به امریکا رفت، ابتدا به تحصیل در رشتۀ روانشناسی پرداخت و سپس از روانشناسی به فلسفه تغییر رشته داد. در 1346ش موفق به دریافت لیسانس در رشتۀ فلسفه از دانشگاه ایالتی سانفرانسیسکو شد. پس از آن به ایران بازگشت و در رشتۀ فلسفه در دانشگاه تهران فوقلیسانس و سپس دکتری گرفت. منوچهر بزرگمهر، ابوالحسن جلیلی، احمد فردید، سید حسین نصر و جواد مصلح از جمله استادان وی در این دوران بودند.دکتر پورجوادی طی سالهای ۱۳۵۱ تا ۱۳۶۳ش استادیار فلسفه، منطق و عرفان اسلامی در دانشگاه صنعتی شریف و در سالهای ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۶ش دانشیار فلسفه در دانشگاه تهران و از ۱۳۷۶ش استاد این دانشگاه بوده است. در ۱۳۸۷ش از دانشگاه تهران بازنشسته شد. او به عنوان استاد مدعو در دانشگاه گرگورین در رم و دانشگاه کل گیت، مریلند و کارولینای شمالی در آمریکا تدریس کرده است.در 1359ش به اتفاق همکاران دانشگاهی مرکز نشر دانشگاهی را تأسیس کرد و تا 1382ش ریاست آنجا را بر عهده داشت. در مدت فعالیت وی حدود 1300 عنوان کتاب در این مرکز به چاپ رسید. وی مدیرمسئول و سردبیر مجلۀ نشر دانش و همچنین دهها مجلۀ دیگر از جمله مجلۀ معارف بود که در مرکز نشر دانشگاهی به چاپ میرسید.دیگر مسئولیتهای پیشین ایشان به قرار زیر است: رئیس مرکز تعلیمات عمومی دانشگاه صنعتی شریف، مدیرمسئول انتشارات دانشگاه صنعتی شریف و مدیرعامل بنیاد دانشنامۀ جهان اسلام. وی همچنین عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
احمد پاکتچی احمد پاکتچی در 1342ش در تهران زاده شد. وی دروس حوزوی را تا مرحلۀ خارج پی گرفت. همچنین دورۀ کارشناسی را در رشتۀ تاریخ در دانشگاه تهران گذراند و دکتری مطالعات ادیان با گرایش فرق اسلامی آسیای مرکزی از دانشگاه دولتی قزاقستان، دکتری زبانشناسی تاریخی با گرایش زبانهای آسیای مرکزی از همان دانشگاه و دکترای معادل فقه و مبانی حقوق اسلامی را داراست. او به چندین زبان از جمله عربی، انگليسی، روسی و فرانسه، و نيز برخی زبانهای باستانی ايرانی و سامی آشنايی دارد. از 1368ش مدير گروه علوم قرآن و حديث و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، از 1370ش مدیر گروه فقه، علوم قرآنی و حدیث در این مرکز است. وی همچنین سالها مديريت بخش ترجمۀ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به انگلیسی، «اسلامیکا» را عهدهدار بوده است. وی عضو وابستۀ گروه مطالعات روسیه در دانشکدۀ مطالعات جهان دانشگاه تهران، و حلقۀ نشانهشناسی تهران بوده و مدت 8 سال رياست اين حلقه را برعهده داشته است . از 1378 تا 1395ش مدیرگروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق بود. وی عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی است و در فاصله سالهای 1397 تا 1399ش ریاست پژوهشکدۀ دانشنامهنگاری آن پژوهشگاه را بر عهده داشت. وی از سال 1399 تا کنون سفير و نماينده دائم جمهوری اسلامی ايران در يونسکو است.
محمدابراهیم باستانی پاریزی محمد ابراهیم باستانی پاریزی در سوم دیماه ۱۳۰۴ در پاریز، از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان زاده شد.وی تا پایان تحصیلات ششم ابتدایی در پاریز تحصیل کرد و در عین حال از محضر پدر خود حاج آخوند پاریزی هم بهره میبرد. پس از پایان تحصیلات ابتدایی و دو سال ترک تحصیل اجباری، در سال ۱۳۲۰ تحصیلات خود را در دانشسرای مقدماتی کرمان ادامه داد و پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۲۵ برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران در رشتهٔ تاریخ تحصیلات خود را پی گرفت.در ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد و برای انجام تعهد دبیری به کرمان بازگشت. در همین ایام با همسرش، حبیبه حایری ازدواج کرد و تا سال ۱۳۳۷ خورشیدی که در آزمون دکتری تاریخ پذیرفته شد، در کرمان ماند. باستانی پاریزی دورهٔ دکترای تاریخ را هم در دانشگاه تهران گذراند و با ارائهٔ پایاننامهای دربارهٔ ابن اثیر دانشنامهٔ دکترای خود را دریافت کرد.وی کار خود را در دانشگاه تهران از سال ۱۳۳۸ با مدیریت مجله داخلی دانشکده ادبیات شروع کرد و تا سال ۱۳۸۷ استاد تماموقت آن دانشگاه بوده و رابطهٔ تنگاتنگی با این دانشگاه داشتهاست. وی از اعضای افتخاری فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران بود.باستانی پاریزی صبح روز سه شنبه پنجم فروردین ۱۳۹۳ پس از یک ماه بیماری کبد در بیمارستان مهر تهران دیده از جهان فروبست و طبق وصیت خود در قطعه ۲۵۰ بهشت زهرا در کنار همسرش به خاک سپرده شد.
حسن انوری زادهٔ ۱۰ اسفند ۱۳۱۲ در تکاب، استاد بازنشستهٔ زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت معلم تهران، سرپرست تألیف فرهنگ بزرگ سخن، مصحّح گلستان سعدی، و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. او بهعنوان چهرهٔ ماندگار در رشتهٔ «ادبیات» معرفی شدهاست. همچنین، بخشی از پژوهشهای او به حافظپژوهی اختصاص دارد. وی برخی از حروف (مجلدات) لغتنامه دهخدا را نیز تدوین کردهاست. ایشان اصالتاً آذریتبار هستند.
عباس انواری عباس انواری در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۲۲ در شهرتهران چشم به جهان گشود. او تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان دولتی امیدی و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان غیرانتفاعی هدف به پایان برد. در سال ۱۳۴۱ به دانشکده فنی دانشگاه تهران راه یافت و موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته مهندسی برق گردید. او چند سال بعد برای تحصیل در مقطع دکترا در رشته فیزیک عازم کشور سوئد شد و ابتدا در دانشگاه اوپسالا تحت نظارت روبرت نیلسون در زمینه فیزیک لیزر و فیزیک پلاسما به کارهای تحقیقاتی و آزمایشگاهی پرداخت که منجر به چاپ چندین مقاله علمی گردید. سپس به دانشگاه چالمرز در کشور سوئد منتقل شد و پایاننامه دکترای خود را تحت عنوان «مطالعه تخلیههای الکتریکی در گازها» تحت نظارت هانس ویلهلمسون تهیه و در سال ۱۹۷۴ میلادی مدرک دکترای خود را از ان دانشگاه دریافت نمود.او پس از بازگشت به ایران در دو دوره بین سالهای ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ و ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۸ ریاست دانشگاه صنعتی شریف را بر عهده داشت. وی همچنین در دو دوره عهدهدار ریاست دانشکده فیزیک این دانشگاه بودهاست. او سرپرست علمی بخش علوم پایه و مهندسی «دانشنامه ایران» و عضو هیئت مدیره و هیئت مؤسس دانشگاه غیردولتی خاتم نیز میباشد.
غلامرضا اعوانی زادهٔ ۵ اسفند ۱۳۲۱ در سمنان، فیلسوف ایرانی و استاد سابق گروه فلسفهٔ دانشگاه شهید بهشتی است. او چهرهٔ ماندگار سال ۱۳۸۲، عضو پیوستهٔ فرهنگستان علوم، رئیس انجمن حکمت و فلسفهٔ ایران ، رئیس سابق مؤسسهٔ پژوهشی حکمت و فلسفهٔ ایران و برگزیده جایزه علمی علامه طباطبایی بنیاد ملی نخبگان در سال 1390 است. غلامرضا اعوانی در سال ۱۳۴۵ از دانشگاه بیروت لیسانس فلسفه گرفت. فوق لیسانس فلسفه را در سال ۱۳۴۷ از دانشگاه تهران دریافت کرد. در سال ۱۳۵۵ از دانشگاه تهران درجه دکتری در فلسفه گرفت. از سال ۱۳۴۷ عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی (ملی سابق) بودهاست. او در شرح زندگی خود میگوید:من پنجم اسفند ماه ۱۳۲۱ هـ. ش در شهرستان سمنان به دنیا آمدم و تحصیلات ابتدایی و متوسطه رادرهمانجا، به پایان رساندم. در دوران دبیرستان، شاگرد اول بودم و همزمان از حضور علمایی که در محافل علمی شهرستان سمنان بودند، بهره میبردم. پس از دریافت مدرک دیپلم متوسطه، با استفاده از بورس تحصیلی، به دانشگاه بیروت رفتم و با مدرک لیسانس فلسفه از آنجا فارغالتحصیل شدم. پس از آن به ایران آمدم و مقاطع فوق لیسانس و دکترا را در رشته فلسفه اسلامی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران گذراندم همچنین در انجمن فلسفه ایران که هم اکنون مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران نام دارد، در محضر پروفسور ایزوتسو و پروفسور هانری کوربن شاگردی کردم و تاکنون حدود ۹ اثر، تألیف، ترجمه و تصحیح نمودهام.
ژاله آموزگار زادهٔ ۱۲ آذر ۱۳۱۸ در خوی، پژوهشگر ایرانی فرهنگ و زبانهای باستانی است. او دکتری زبانهای باستانی (بهطور دقیقتر، زبانهای ایرانی و ادبیات مزدیسنی) از دانشگاه سوربن دارد و بیش از ۳۰ سال در دانشگاه تهران تدریس کردهاست.ژاله آموزگار از سال ۱۳۴۷ تا ۱۳۴۹ به عنوان پژوهشگر در بنیاد فرهنگ ایران مشغول به کار شد. از سال ۱۳۴۹ به عنوان استادیار در گروه فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه تهران شروع به تدریس کرد و از سال ۱۳۶۲ به عنوان دانشیار و از سال ۱۳۷۳ تاکنون به عنوان استاد دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران به تدریس و تحقیق اشتغال داشتهاست. او به زبانهای انگلیسی، فرانسه، ترکی، پهلوی و اوستایی مسلط است.او در سال ۱۳۹۵ جوایزی چون لژیون دونور از وزارت فرهنگ فرانسه و جایزه سرو ایرانی (در زمینه میراث فرهنگی) را دریافت کرد.
منوچهر ستوده منوچهر ستوده (۲۸ تیر ۱۲۹۲ تهران – ۲۰ فروردین ۱۳۹۵ چالوس) ایرانشناس، جغرافیدان تاریخی، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر برجستهٔ ایرانی بود.منوچهر ستوده در محله عودلاجان تهران متولد شد. خانوادهاش اصالتاً اهل مازندران بودند. ستوده تا چهار سالگی در محله سرچشمه زندگی کرد. در هفت سالگی به مدرسه ابتدایی آمریکایی رفت و دوره شش ساله ابتدایی را در این مدرسه گذراند.ستوده در دوران تحصیل در دبیرستان البرز کتابدار کتابخانهٔ دبیرستان هم بود. سال ۱۳۱۳ وارد دانشسرای عالی شد و نزد استادانی چون سید محمد مشکات و علی اکبر شهابی درس خواند. نخستین مقاله خود را در ۱۳۱۵ دربارهٔ «مطالعات تاریخی و جغرافیایی- مسافرت به قلعه الموت» نوشت. زمانی که درسش تمام شد، اگرچه پدرش اعتقاد داشت که او باید کار کند اما خودش به ادامه تحصیل اصرار کرد و بنابراین به دانشسرای عالی رفت.در سال ۱۳۱۷ درجهٔ لیسانس در رشتهٔ ادبیات فارسی را دریافت کرد. در همین دوره در ادارهٔ فرهنگ گیلان و دبیرستان شرف تهران تدریس میکرد. در سال ۱۳۲۹ از رسالهٔ دکتری خود زیر نظر استاد بدیعالزمان فروزانفر با عنوان «قلاع اسماعیلیه در رشتهکوههای البرز» دفاع کرد. در سال ۱۳۳۰ بنا به دعوت انجمن فولبرایت برای سفر مطالعاتی به آمریکا رفت. در سال ۱۳۳۱ به عضویت جامعه ملی جغرافیای آمریکا درآمد؛ و در سال بعد به عضویت انجمن ایرانشناسی به ریاست ابراهیم پورداود درآمد. در سالهای بعد آموختن زبان پهلوی را در محضر دکتر آبراهامیان آغاز کرد. همچنین نخستین کتاب خود را با عنوان فرهنگ گیلکی در سلسله انتشارات انجمن ایرانشناسی در سال ۱۳۳۲ انتشار داد. در طی سالهای بعد چندین سفر مطالعاتی به خارج از کشور داشت و ارتقاء به درجهٔ استادیاری دانشگاه تهران و بعد دانشیاری و انتقال به دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران و عضویت در گروه تاریخ و سرانجام ارتقاء به درجهٔ استادی در سال ۱۳۵۴ از جملهٔ اتفاقات زندگی او در این سالها بودهاست. ستوده در طی همین سالها تا سال ۱۳۸۱ در کنگرههای مهم ایرانشناسی همچون کنگرهٔ بینالمللی تاریخ و هنر و باستانشناسی ایران در دانشگاه آکسفورد و کنگرهٔ بینالمللی ابوریحان در پاکستان سخنرانی کرد. سفر به چین و آسیای میانه از دیگر فعالیتهای سالهای اوایل دههٔ ۱۳۶۰ استاد بود.
فرهاد دفتری زادۀ سال ۱۳۱۷ در بروکسل، مورخ و اسماعیلیشناس ایرانی است.فرهاد دفتری در سال ۱۳۱۷ در شهر بروکسل در بلژیک متولد شد. پس از یکی دو سال همراه خانواده به ایران آمد و تحصیلات ابتدایی تا متوسطه (کلاس نهم) را در مدرسه البرز به پایان رساند. حدود ۲ سال در ایتالیا و ۳ سال در انگلستان و در سال ۱۳۳۷ برای ۱۴ سال به آمریکا رفت و بدون وقفه مدارج لیسانس، فوق لیسانس و دکترایش در رشته اقتصاد از دانشگاه برکلی کالیفرنیا اخذ نمود. او تقریباً از سال آخر تحصیلات دکترای اقتصاد به مطالعات اسماعیلی علاقهمند شد. وی سپس به ایران بازگشت و مدتی در سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی ایران به کار پرداخت و در دانشگاه شهد بهشتی (ملی سابق) تدریس کرد.فرهاد دفتری سالها پیش به انگلستان رفت و در حال حاضر به عنوان استاد «تاریخ اسماعیلیه» در مؤسسه مطالعات اسماعیلی لندن به تدریس و تحقیق مشغول است. دکتر دفتری کار مطالعه و تحقیق دربارهٔ اسماعیلیه را از حدود سی سال پیش شروع کرد. وی آغاز مطالعات اسماعیلی خود را از طریق آشنایی با آثار ایوانف میداند. وی اکنون رئیس مشترک موسسه مطالعات اسماعیلیه لندن میباشد .
ویلفرد مادلونگ ویلفرد فردیناند مادِلونگ زادهٔ ۲۶ دسامبر ۱۹۳۰ در اشتوتگارت، اسلامشناس آلمانی است. او اکنون استاد دانشگاه تاریخ اسلام دانشگاه آکسفورد است.او در سال ۱۹۵۳ مدرک لیسانس در تاریخ و ادبیات اسلامی را از دانشگاه قاهره اخذ کرد و در سال ۱۹۵۷ از دانشگاه هامبورگ درجه دکتری در مطالعات اسلامی دریافت کرد. مادلونگ رساله دکتری خود را تحت نظر اشتروتمان و اشپولر به پایان رساند.مادلونگ از ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۰ وابستهٔ فرهنگی سفارت آلمان در بغداد بود. او در خلال سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۸ استاد اسلامشناسی در دانشگاه شیکاگو بود. همچنین در سالهای ۱۹۷۸ تا ۱۹۹۸ استاد کرسی Laudian در عربی و مطالعات اسلامی در دانشگاه آکسفورد بود.وی به همراه ویلفرد مادلونگ به همراه فرهاد دفتری ویراستار ارشد دانشنامهٔ اسلامیکا (ترجمهٔ انگلیسی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) است.
محمود جعفری دهقی محمود جعفری دهقی متولد ۱۳۲۹ ساکن تهران است. دوران دبیرستان را در دبیرستان بوعلی سینای تهران به اتمام رساند. کارشناسی زبان و ادبیات فارسی را در مدرسۀ عالی ادبیات و زبانهای خارجی و کارشناسی ارشد فرهنگ و زبانهای باستانی را در دانشگاه شیراز و دوره دکتری در همین رشته را در دانشگاه لندن (SOAS) گذراند. دروس ادبیات فارسی، زبانهای باستانی، ایرانشناسی را در دانشگاه های علوم پزشکی شیراز، دانشگاه لندن، دانشگاه هاروارد و دانشگاه تهران تدریس کرد. در حال حاضر استاد زبانهای باستانی و ایرانشناسی در دانشگاه تهران است. وی از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۴ مدیر گروه فرهنگ و زبانهای باستانی در دانشگاه تهران بوده است. ایشان همچنین مسؤل راهاندازی گروه ایرانشناسی در دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران بوده است. جعفری دهقی مشاور علمی مرکز مطالعات اوستا (Avestan Digital Archive) دانشگاه سالامنکای اسپانیا؛ عضو هیئت علمی مجموعه کتیبههای ایرانی: (CII):CORPUS INSCRIPTIONUM IRANICARUM از سال ۲۰۱۶ تا کنون؛ عضو شورایعالی علمی مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی از ۱۳۹۱؛ رییس انجمن علمی ایرانشناسی؛ رییس انجمن شاهنامه پژوهی؛ دبیر علمی نخستین، دومین، سومین و چهارمین همایش بینالمللی زبانها و گویشهای ایرانی (گذشته و حال)، تهران بوده است. جعفری دهقی مؤلف کتابهای ماتیکان یوشت فریان، سازمان انتشارات فروهر، تهران ۱۳۶۵؛ گزیده اشعار خواجوی کرمانی، انتخاب، مقدمه، توضیحات و واژه نامه، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی شیراز، ۱۳۷۰؛ بازشناسی منابع تاریخ ایران باستان، انتشارات سمت، تهران ۱۳۸۲؛ جرعه بر خاک (یادنامه مرحوم استاد ماهیار نوابی) انتشارات مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی ۱۳۸۷؛ درآمدی بر زبان بلخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۹۲؛ راهنمای کتیبههای فارسی میانه (پهلوی ساسانی)، انتشارات سمت، تهران ۱۳۹۵؛ دادستان دینی، آکتا ایرانیکا، ۱۹۹۸ و مترجم ایرانیان در بابل هخامنشی، از محمد دندامایف، انتشارات ققنوس ۱۳۹۲ و نیز ادبیات ختنی، تألیف مائورو مجّی، تاریخ ادبیات فارسی، به کوشش رونالد امریک و ماریا ماتسوخ. تهران ۱۳۹۳ و نیز سرویراستار بخش ایران باستان مجموعه ۲۰ جلدی تاریخ جامع ایران، تألیف مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنین بیش از شصت مقاله فارسی و انگلیسی در نشریات داخلی و خارجی و دانشنامه ها تالیف کرده است.
علی بهرامیان علی بهرامیان، عضو شورای عالی علمی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و پژوهشگر تاریخ صدر اسلام است که طی سالیان متمادی به تحقیق و پژوهش تاریخی و فرهنگی پرداخته است. او هم اکنون معاون علمی مرکزدائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.
شرف الدین خراسانی شرفالدین خراسانی ملقب به شرف (زادهٔ ۱۲ اسفند ۱۳۰۶ در همدان — درگذشتهٔ ۱۴ آبان ۱۳۸۲ در تهران) پژوهشگر فلسفه و از برجستهترین استادان فلسفهٔ یونانی در ایران بود. وی به زبانهای انگلیسی، آلمانی، فرانسه، عربی و یونانی باستان مسلط بود.وی مدرک دکترای فلسفه خود را در اوایل دهه شصت میلادی از دانشگاه کمبریج انگلستان اخذ کرد و در آنجا به تدریس ادبیات فارسی و فلسفه پرداخت. حوالی سال ۱۳۴۳ به ایران بازگشت و در دانشگاه ملی (شهید بهشتی) به تدریس پرداخت. دو سال بعد در ایران، گروه فلسفه دانشگاه ملی را بنیاد نهاد و از سال ۱۳۴۶ تا بهمن ۱۳۵۷ مدیر این گروه بود.پس از کودتای ۲۸ مرداد زندانی شد. در خلال سه سال زندانی بودنش به روشنفکران زندانی، اساطیر یونان میآموخت. شرف اولین کسی بود که به گونهای تفصیلی و مدون در زبان فارسی به فیلسوفان پیش از سقراط پرداخت. حاصل تلاش او کتابی به نام «نخستین فیلسوفان یونان» نام گرفت که هنوز هم یکی از معتبرترین آثار موجود در این زمینه به زبان فارسی بهشمار میرود. آثار فلسفی و ترجمههای بزرگی از او به یادگار ماندهاست؛ از جمله ترجمه متافیزیک ارسطو که آن را مستقیماً از زبان یونانی باستان ترجمه کرد. مهمترین جنبهٔ مطالعات فلسفی او که خود ریشه در باورمندی راسخ او به کارل مارکس دارد، توجه ویژهاش به برآمدن و شکلگیری هر فلسفه، بر بنیادهای اقتصادی-اجتماعی دوران مورد بررسی است و بر این بنیاد است که در پژوهشهای فلسفی او، همواره طرحی از تاریخ دوران مورد مطالعه، بر بررسی فلسفهٔ آن دوران پیشی مییابد. خصلت دیگرِ مطالعات او، بیان مصطلحات اصلی و بنیادین هر فلسفه، در زبان اصلی خودش بود.او در سالهای بعد از انقلاب فرهنگی، از تدریس در دانشگاه منع شد. البته گویا اولیای امور در سالهای بعد به دلجویی از او پرداخته بودند، ولی شرف در آن سالها بازنشسته شده بود و با عنوان عضو شورای عالی علمی، در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، به کار مشغول شده بود. وی در اثر حمله قلبی از دنیا رفت.
عباس زریاب خویی عباس زریاب خویی، مورخ، ادیب، نسخهشناس، نویسنده و مترجم ایرانی در ۲۰ مرداد ۱۲۹۸ خورشیدی (۱۵ ذیقعدهٔ ۱۳۳۷ هجری قمری) در شهر خوی، از شهرهای آذربایجان غربی، به دنیا آمد.پس از تحصیلات مقدماتی در خوی و حوزوی در قم، توسط قوای روس به تهران تبعید شد. در تهران کار در کتابخانهٔ مجلس شورای ملّی او را با سید حسن تقیزاده آشنا کرد که بعدها با معرفی او بورس مطالعاتی بنیاد هومبولت در اختیارش قرار گرفت. زریاب خویی با استفاده از این بورس در سال ۱۳۳۹ از دانشگاه یوهانس گوتنبرگ شهر ماینز در رشتههای تاریخ و فلسفه درجهٔ دکتری گرفت.زریاب خویی از سال ۱۳۴۵ استاد تاریخ در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران بود و در رشتههای ادبیات فارسی، ادبیات عرب، فلسفه، زبانشناسی و معارف اسلامی تدریس میکرد. او صاحب تألیفاتی مانند اطلس تاریخی ایران، تاریخ ساسانیان، و سیرت رسولالّٰله و ترجمههایی مانند تاریخ فلسفه و لذات فلسفه است. همچنین او در دانشنامههایی مانند دائرةالمعارف فارسی، دانشنامهٔ جهان اسلام،دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و دانشنامهٔ ایران مدخلهای بسیاری را نوشتهاست.
جلال خالقی مطلق جلال خالقی مطلق در ۲۰ شهریور ۱۳۱۶ در تهران متولد شد. وی تحصیلات دبستان و دبیرستان را در تهران تکمیل کرد. با پایان یافتن دورههای تحصیل در مدرسه، خالقی مطلق به آلمان رفت و دورههای تحصیلات دانشگاهی را در آلمان گذراند. برای تحصیل در مقطع دکترا، جلال خالقی مطلق در سه رشته شرقشناسی، ژرمانیستیک (زبان و ادبیات آلمانی) و مردمشناسی در دانشگاه کلن آلمان ثبت نام کرد. زمینه پژوهشی او در رشته مردمشناسی، قوم مایا و سرخ پوستان بود. در رشته ژرمانیستیک، خالقی مطلق برای نخستین بار با حماسهها و اساطیر آلمان و دیگر ملل بهطور علمی - پژوهشی آشنا شد. در واقع آشنایی او با فنون بررسی اسطورهها و حماسهها، از حماسهها و اسطورههای غیرایرانی شروع شد و سپس به شاهنامه رسید. موضوع رساله دکترای او، زنان در شاهنامه بوده که به زبان آلمانی نوشته شد و به زبانهای انگلیسی و فارسی هم ترجمه شدهاست. سرانجام جلال خالقی مطلق در سال ۱۹۷۰ میلادی از دانشگاه کلن آلمان در رشتههای شرقشناسی، ژرمانیستیک و مردمشناسی مدرک دکترا گرفت. بعد از آن، او در واحد مطالعات شرقشناسی در دانشگاه هامبورگ آلمان مشغول به کار شد و همچنین به مطالعه نسخههای خطی شاهنامه پرداخت.از سال ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ میلادی، جلال خالقی مطلق مشغول بررسی نسخههای خطی و دستنویس شاهنامه بود و محسنات و معایب هر نسخه را در نشریات مختلف گزارش میکرد. او در این یک دهه توانست بیش از پنجاه نسخه خطی از شاهنامه را بررسی بکند که تبدیل به شالوده کار او برای تصحیح شاهنامه شد. مهمترین دستاورد جلال خالقی مطلق، تصحیح شاهنامه فردوسی است که در هشت دفتر که طی سالهای ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۶ در نیویورک زیر نظر احسان یارشاطر انتشار یافت. تصحیح شاهنامهٔ فردوسی، حاصل بیش از سی سال کار مداوم خالقی در گردآوری و بررسی کهنترین دستنویسهای شاهنامه و مقابلهٔ آنها با پیروی از روشهای جدید تصحیح متون است. دورهٔ شاهنامهٔ خالقی در سال ۱۳۸۷ توسط مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در تهران تجدید چاپ شد.
جعفر شعار جعفر شعار، قرآنپژوه، پژوهشگر ادبی، مصحح و مترجم ایرانی بود. در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۰۴ در تبریز بهدنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه و دانشگاهی خود تا مقطع کارشناسی ادبیات فارسی و کارشناسی زبان فرانسه را در همان شهر و در دانشگاه تبریز به پایان رساند. سپس در تبریز به تدریس در دبیرستانها مشغول شد. در سال ۱۳۳۵ عازم تهران گردید و در آن شهر به تحصیل خود در ادبیات فارسی ادامه داد و در ۱۳۴۲ درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی گرفت. در سال ۱۳۵۱، پس از فوت پدرش، سرپرستی و ادامهٔ برگزاری جلسات تفسیر قرآن را که پدرش بنیانگذار آن بود، برعهده گرفت. در تهران به مدت ۶ سال با سازمان لغتنامهٔ دهخدا همکاری کرد و همزمان در دانشگاه تربیت معلم تدریس مینمود. بعد از انقلاب اسلامی، به ریاست دانشگاه یادشده منصوب شد. پس از بازنشستگی در سال ۱۳۶۰، همچنان به تدریس و تألیف ادامه داد.او در سال ۱۳۸۰، در سن ۷۶ سالگی درگذشت و در قطعهٔ ۸۸ هنرمندان و فرهیختگان بهشت زهرای تهران دفن شد.
محمدحسن گنجی محمدحسن گنجی، در ۲۱ خرداد سال ۱۲۹۱ خورشیدی در بیرجند به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات مقدماتی در مدرسهٔ شوکتیهٔ بیرجند، وارد دارالمعلمین عالی تهران شد و در رشتهٔ تاریخ و جغرافیا به دریافت درجهٔ کارشناسی نائل گردید. سپس بهعنوان دانشجوی برگزیده به اروپا اعزام شد و در دانشگاه ویکتوریا، منچستر انگلستان به تحصیل ادامه داد و در سال ۱۳۱۷، لیسانس تخصصی خود را در جغرافیا اخذ کرد.وی بار دیگر، در سال ۱۳۳۱، با استفاده از بورس تحصیلی عازم ایالات متحدهٔ آمریکا شد و دکتری خود را در رشتهٔ جغرافیا، از دانشگاه کلارک دریافت کردو پس از بازگشت به ایران، در دانشگاه تهران مشغول به تدریس شد و با درجهٔ استادی در سال ۱۳۵۸ بازنشسته گردید. بااینحال، وی هیچگاه دست از کار نکشید و از سال ۱۳۶۴ همکاری خود را با مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی آغاز نمود. از سال ۱۳۷۰ بهعنوان مشاور رئیس دانشکدهٔ علوم زمین با دانشگاه شهید بهشتی همکاری داشت.وی، علاوه بر مدیریت گروه جغرافیا، ریاست دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی و معاونت دانشگاه تهران، پیش از انقلاب ایران، ریاست ادارهٔ کل هواشناسی ایران و ریاست هواشناسی منطقهٔ آسیا را نیز بر عهده داشته و عضو کمیتهٔ اجرایی سازمان هواشناسی جهان بود.از او بهعنوان بنیانگذار دانش جغرافیای نوین و هواشناسی در ایران نام برده میشود. او همچنین عهدهدار مقام معاونت اول سازمان جهانی هواشناسی و همینطور شورای اجرایی آن، و مسئول راه اندازی و اولین رئیس دانشگاه بیرجند بین سالهای ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۷ بود. او مؤسس و اولین رئیس دانشگاه بیرجند بود.وی چندین کتاب - از جمله اطلس اقلیمیِ ایران - و بیشتر از صد مقاله به زبانهای فارسی و انگلیسی منتشر ساخته و به همین مناسبت برندهٔ جایزهٔ ۲۰۰۱ سازمان هواشناسی جهانی شدهاست.
احمد تفضلی احمد تفضّلی (زادهٔ ۱۶ آذر ۱۳۱۶ در اصفهان – درگذشتهٔ ۲۴ دی ۱۳۷۵ در تهران) زبانشناس، ایرانشناس، پژوهشگر، مترجم و متخصص زبان پارسیگ، پارتی و استاد زبانهای باستانی در دانشگاه تهران بود. وی عضو شورای علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی از سال ۱۳۶۶ و معاون علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی از سال ۱۳۷۰ بود. تفضلی در زمینهٔ زبانهای ایرانی میانه بهویژه پارسیگ و پارتی، در پهنهٔ بینالمللی یکی از معدود صاحبنظران بهشمار میآمد.او در روز ۲۴ دی ۱۳۷۵ هنگامی که با اتومبیل خود از دانشگاه به خانهاش میرفت، ناپدید و چند ساعت بعد جنازه او پیدا شد. این قتل همزمان با قتل تعدادی از پژوهشگران و روشنفکران رخ داد. از او به عنوان قربانی قتلهای زنجیرهای نام برده میشود.
یدالله غلامی مایانی محقق هنر و نویسنده.در 11 شهریور 1343 (2 سپتامبر 1964) در تهران متولد شد. خانوادهء او اهل دهکدهء مایانِ شهر دامغان بودند. پدرش محمدتقی (درگذشته 1396) در استخدام سازمان هواپیمایی کشوری و مادرش فاطمه خانهدار بود. مایانی در دبیرستان خوارزمی شمیران درس خواند و دیپلم ریاضی- فیزیک گرفت. آنگاه به ژورنالیسم پرداخت، و درعینحال در سال 1367، رشتهء تاریخ و تمدن ملل اسلامی را در دانشگاه تهران، با پایهء نخست به پایان رساند. سپس به پژوهش و تدریس در دانشگاه در زمینهء موضوعاتی مانند «تاریخ، هنر و تمدن ملل اسلامی»، «مأخذشناسی، متدولوژی و روش تحقیق» در دانشکدهء هنرهای زیبای دانشگاه تهران، دانشکدهء معماری دانشگاه علم و صنعت، دانشکدهء زبانهای خارجی دانشگاه آزاد، و جز آنها پرداخت. همچنین به کار در مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی پرداخت: تالیف، ویرایش، مدیریت بخش هنر دانشنامه ایران، و مدیریت طرح تخصصی «دانشنامه هنر ایران» مشغول شد و نیز به عضویت در شورای عالی علمی درآمد.
مهدی محقق در دهم بهمن ۱۳۰۸ خورشیدی در مشهد در خانوادهای روحانی و اصالتاً دامغانی به دنیا آمد. پدرش حاج شیخ عباسعلی محقق خراسانی و پدربزرگش ملا بمانعلی محقق دامغانی بود. مهدی محقق تا نه سالگی در آن شهر بود و سپس در سال ۱۳۱۷ به تهران منتقل گردید و تحصیلات خود را در سطح ابتدایی و متوسطه دنبال کرد. از سال ۱۳۲۳ شروع به تحصیلات حوزهای کرد و برای استفاده از محضر استادان بزرگ در سالهای ۱۳۲۶ و ۱۳۲۷ به مشهد آمد و در مدرسهٔ نواب اقامت گزید و علوم حوزوی را در حوزههای علمیهٔ مشهد و تهران تا مرحلهٔ اجتهاد فرا گرفت و موفق به اخذ درجهٔ اجتهاد از آیتالله محمدحسین کاشفالغطاء و آیتالله محمدتقی خوانساری گردید.در سال ۱۳۲۷ وارد دانشگاه تهران شد و دورهٔ دکتری الهیات را در سال ۱۳۳۷ به پایان رسانید و در سال ۱۳۳۸ موفق به اخذ درجهٔ دکتری در زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گردید و در سال ۱۳۳۹ پس از شرکت در آزمون دانشیاری به عضویت هیئت آموزشی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران درآمد و پیش از آن بهمدت نه سال در دبیرستانهای تهران تدریس کرده بود که مدت سه سال از آن مدیر بخش کتب خطی کتابخانهٔ ملی فرهنگ هم بود. در سال ۱۳۴۵ به مقام استادی دانشگاه نائل آمد و تا سال ۱۳۶۱ که بازنشسته گردید با همان سمت در گروههای زبان و ادبیات فارسی و عربی و فلسفه و علوم اجتماعی دانشگاه اجتماعی دانشگاه تهران به تدریس درسهای مختلف پرداخت. طی سالهای ۱۳۴۷–۱۳۴۴ و ۱۳۵۷–۱۳۵۵ و ۱۳۶۱–۱۳۶۰ در دانشگاه مکگیل کانادا به تدریس فلسفه و کلام و عرفان اسلامی پرداخت و در سال ۱۳۴۷ شعبهٔ مؤسسهٔ مطالعات اسلامی آن دانشگاه را در تهران تأسیس کرد.در سال ۱۳۵۳ بهعنوان رئیس انجمن استادان زبان و ادبیات فارسی برگزیده شد و با استفاده از امکانات مؤسسهٔ مطالعات اسلامی ده اثر به استادان آن رشته تقدیم داشت و نیز در همین سال بهعنوان عضو هیئت امناء با انجمن فلسفه همکاری کرد و در نشر آثار علمی دانشمندان شیعی ایرانی به وسیلهٔ آن انجمن در این توفیق علمی سهیم گردید.
محمد مجتهد شبستری محمد مجتهد شبستری در سال 1315 در شبستر (آذربایجان شرقی) چشم به جهان گشود. در سال 1330 برای تحصیل در علوم اسلامی وارد حوزه علمیه قم گردید. مدت 18 سال در این حوزه به تحصیل و تحقیق در فلسفه و کلام اسلامی، فقه و اصول و تفسیر پرداخت و در بالاترین سطوح حوزوی تحصیلات خود را به پایان رساند. در سال 1348 دو تن از مراجع تقلید شیعه و مرحوم دکتر سید محمد بهشتی از وی دعوت کردند تا برای ادارۀ مرکز اسلامی هامبورگ (آلمان) به آن کشور برود. او این دعوت را پذیرفت و به اتفاق خانواده به شهر هامبورگ رفت و در آنجا اقامت گزید. وی با سمت مدیر مرکز اسلامی هامبورگ مدت 9 سال در کشور آلمان اقامت داشت. اقامت در اروپا برای وی فرصتی پیش آورد تا با تسلط بر زبان آلمانی در فرهنگ و تمدن غرب به ویژه فلسفه جدید و الهیات مسیحی از نزدیک مطالعات و تحقیقاتی به عمل آورد.مجتهد شبستری در سال 1357 به ایران بازگشت. در اولین دوره انتخابات مجلس شورای ملی پس از انقلاب وی از آذربایجان شرقی به نمایندگی مجلس شورا انتخاب شد. وی پس از پایان دوره اول مجلس شورای اسلامی با دعوت وزارت علوم جمهوری اسلامی ایران عضو هیأت علمی دانشگاه تهران شد و در دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی مشغول تدریس شد و سپس به گروه ادیان و عرفان همان دانشکده انتقال یافت. در سالهای بعد وی به رتبه دانشیاری و سپس رتبه «استاد تمام» ارتقاء یافت.او در دانشکده الهیات، سالهای متمادی در رشتههای کلام تطبیقی، تاریخ ادیان تطبیقی و عرفان تطبیقی (یهودیت، مسیحیت، اسلام، بودیسم و هندوئیسم) در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرد. راهنمائی و یا مشاوره دهها رساله کارشناسی ارشد و دکتری در دروس تخصصی یاد شده را بر عهده گرفت.در سال 1385 که موج بازنشسته کردن استادان دگراندیش دانشگاههای ایران راه افتاد با اینکه 19 سال بیشتر از خدمت رسمی مجتهد شبستری در دانشگاه تهران سپری نشده بود و او تنها استاد تمام گروه ادیان وعرفان دانشکدۀ الهیات دانشگاه تهران بود و گروه آموزشی نیاز مبرم به حضور او را اعلام کرده بود وی را مشمول بازنشستگی اجباری سنی کردند. پس از بازنشستگی، دو دانشگاه از آلمان و اتریش جهت تدریس از وی دعوت به عمل آوردند ولی او به علت وضعیت نامساعد مزاجی آن دعوتها را نپذیرفت.مجتهد شبستری از آغاز تأسیس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی عضو شورای علمی این دائرة المعارف بوده و مقالات متعددی از وی در این دائرةالمعارف به چاپ رسیده است.
محمدکاظم موسوی بجنوردی سید محمّدکاظم موسوی بجنوردی (زادهٔ ۱۳۲۱ در شهر نجف) فرزند آیتالله میرزا حسن موسوی بجنوردی و نوادۀ مرجع عالیقدر جهان تشیع، آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی و از اندیشهوران ایرانی است. وی بنیانگذار و رئیس مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی (مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی) از ۱۳۶۲ تا کنون، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۴ و هشت سال مشاور فرهنگی رئیسجمهور در همین بازه زمانی بود.
محمد خاکی محمد خاکی متولد ۱۳۱۷ در شهر قم است. او دارای کارشناسی معقول (فلسفه) از دانشکدۀ معقول و منقول (الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران است.همچنین رتبۀ همطرازی استادی در رشته ویراستاری را ازسوی شورای ترفیعات علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی دریافت کرده است.شيوه نامۀ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی از تألیفات اوست.
محمدجواد حجتی کرمانی محمدجواد حجتی کرمانی در ۱۳۱۱ش در کرمان و در خانوادهای روحانی متولد شد. او فرزند حاج میرزا عبدالحسین حجتی کرمانی، روحانی نامآور کرمان، است. مادرش نیز از خاندان علم و روحانیت بود. سالها در کرمان علاوه بر کسب فیض از محضر پدر و مادر از دیگر علما چون آیتالله صالحی کرمانی، شیخ عباس حقیقی، سید احمد فخر مهدوی و شیخ محمدحسین برهان لاهیجی و... نیز بهره برد. سپس به قم عزیمت کرد و در آنجا در جلسات درس مدرسین حوزۀ علمیه مانند آیتالله العظمی بروجردی، امام خمینی، آیتالله سید محمدحسین طباطبایی تبریزی و آیتالله حسینعلی منتظری شرکت کرد و به تحصیل فقه، اصول و فلسفه پرداخت.از منظر سیاسی به جز مرحوم سید محمدخلیل قوام شهدادی در کرمان مجذوب شهید سید مجتبی نواب صفوی بود و در حد سخنرانی و نگارش مقاله، فعالیت سیاسی میکرد. با شروع نهضت اسلامی به رهبری علما در حد توان در مبارزه حضور داشت. به واسطۀ مبارزه با حکومت شاه و سخنرانیهای اعتراضآمیز و همچنین عضویت در حزب ملل اسلامی بیشتر دوران قبل از انقلاب را در زندان و تبعید گذراند. در 1343ش حدود چهار ماه و از 1344 تا 1354ش به مدت 10 سال در زندان به سر برد.او اولین امام جمعۀ شهر کرمان پس از انقلاب بود و به نمایندگی دورۀ اول مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب شد. همچنین نمایندۀ مجلس خبرگان رهبری در دورۀ دوم از کرمان (1369-1377)، مشاور فرهنگی ریاست جمهوری (1363-1368)، مشاور فرهنگی وزارت امور خارجه (1368-1377) و رئیس هیئت امنای بنیاد فرهنگ و اندیشۀ معاصر (1376-1377) بوده است. وی عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.
مجدالدین کیوانی مجدالدین کیوانی، فرزند سیدابوالفضل در دهم بهمن سال ۱۳۱۶ در اصفهان به دنیا آمد. وی خرداد ۱۳۴۰ لیسانس خود را از دانشگاه تربیت معلم (دانشسرای عالی سابق)، اخذ کرد و پس از گذراندن دوره تعلیم و تربیت دو زبانه در دانشگاه ویلز انگلستان در سال ۱۳۴۴، دکترای خود را در رشته زبانشناسی کاربردی در همان دانشگاه در سال ۱۳۴۷ به پایان رساند. کیوانی، پیش از بازنشستگی از مشاغل رسمی، در چندین دانشگاه و دانشکده به تدریس مشغول بود. تاکنون نزدیک به ۲۴۰ مقاله توسط کیوانی، تألیف، ترجمه یا ویرایش و ۱۷ عنوان کتاب نیز از وی ترجمه شده است
کامران فانی زادۀ ۲۵ فروردین ۱۳۲۳ درشهر قزوین، نویسنده، مترجم، کتابدار و نسخهپژوه ایرانی است.او در سال ۱۳۴۱ وارد دانشکده پزشکی دانشگاه تهران شد و پس از دو سال تغییر رشته داد، تا در رشته زبان و ادبیات فارسی درس بخواند. در سال ۱۳۴۷ او در رشته زبان و ادبیات فارسی همراه با قدمعلی سرامی، بهاءالدین خرمشاهی، سعید حمیدیان و جواد برومند سعید از دانشکده ادبیات دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد و از محضر استادان بزرگی چون عبدالحسین زرینکوب، ذبیحالله صفا، دکتر حسن مینوچهر، پرویز ناتل خانلری، بدیعالزمان فروزانفر، جلالالدین همایی و بهرام فرهوشی بهره برد. او در سال ۱۳۵۲ از دانشکده علوم تربیتی دانشگاه تهران فوق لیسانس علوم کتابداری و اطلاعرسانی گرفت. فانی از سال ۱۳۵۹ در کتابخانۀ ملی ایران کار می کند و عضو هیئت علمی، مشاور ریاست و عضو شورای عالی مشاوران این کتابخانه است. فانی همچنین عضو هیئت امنای کتابخانه مجلس و عضو شورای عالی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی است.