بانک سپه، موزۀ سکه

بانک سپه، موزۀ سکه \mūze-ye sekke-ye bānk-e sepah\، از موزه‌های شهر تهران، واقع در ساختمان شعبۀ مرکزی بانک سپه. 
در سالهای آغازین دهۀ 1340 ش، به همت تیمسار فرج‌الله آق‌اولی، مدیرعامل وقت بانک سپه و عضو انجمن آثار ملی، و دعوت ایشان از ملکه ملک‌زادۀ بیانی، سکه‌شناس، رئیس بخش سکۀ موزۀ ملی، فعالیتهای اولیه برای ایجاد موزۀ سکه آغاز شد. 
ملک‌زادۀ بیانی در فراخوانی، قصد بانک سپه مبنی‌بر گردآوری مجموعۀ سکه برای ایجاد موزه را اعلام داشت و از مجموعه‌داران و فروشندگان سکه‌های قدیمی دعوت به همکـاری نمود. بـانک سپه در طول 10 سـال، شمار قابل توجهی سکه، مهر و مدال قدیمی خریداری کرد مجموعه‌داران نیز سکه‌هایی به موزه اهدا کردند. پس از کارشناسی اشیاء، بخشی از فضای کتابخانۀ بانک سپه، در کنار ساختمان مرکزی بانک، به موزه اختصاص یافت. 
موزۀ سکۀ بانک سپه در 16 خرداد 1352 در زمان منوچهر نیک‌پور، مدیرعامل وقت بانک سپه، افتتاح گردید. موزه تا 1357 ش به کار خود ادامه داد، ولی در سالهای آغازین پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به‌سبب بروز برخی مشکلات و جنگ تحمیلی، 14 سال تعطیل شد. در زمان جنگ تحمیلی، اشیاء موزه جمع، و به مخزن انتقال داده شدند. 
از سال 1377 ش، مجموعۀ موزه براساس معیارهای سازمان میراث فرهنگی و بین‌المللی، استانداردسازی شد. این استانداردسازی شامل ثبت در دفاتر و تهیۀ شناسنامه برای سکه‌ها (اطلاعاتی چون شمارۀ ردیف، شمارۀ سکه، محل نگهداری، دوره، نام حاکم، محل ضرب، تاریخ، قطر، جنس، وزن، آسیب‌شناسی، معرفی پشت‌وروی سکه)، مستندنگاری سکه، اسکن، عکس‌برداری و دیجیتالی‌کردن داده‌ها و بایگانی است. در حال حاضر، موزۀ سکۀ بانک سپه یکی از جامع‌ترین موزه‌های سکۀ خاورمیانه به شمار می‌رود. 

ساختمان

موزه در کنار ساختمان شعبۀ مرکزی بانک سپه، در خیابان امام خمینی جا دارد. در آغاز کار بانک سپه، از ساختمان موزه به‌عنوان بالکن استفاده می‌شد که پس از چندی به کتابخانه تبدیل شد؛ ولی بعدها با انتقال کتابخانه به مرکز آموزش بانک سپه، این ساختمان به موزه اختصاص یافت. 
بنای موزه در ضلع شرقی حیاط بانک سپه جا گرفته، و دارای این بخشهاست: 1. اتاق مدیریت موزه: محل استقرار کادر اداری و موزه‌داران، در کنار سالن نمایش آثار؛ 2. نگهبانی: محل استقرار نگهبانان در محل ورودی موزه؛ 3. سالن نمایش موزه: فضایی به مساحت 150 مـ2، با کف سنگ مرمر سیاه، دیوارهای سنگ مرمر سفید و 15 ویترین نمایش آثار. 
برخی ویترینهای نمایش آثار ثابت، و برخی متحرک‌اند؛ ویترینهای ثابت در دیوار کار گذاشته شده‌اند و ویترینهای متحرک در کنار دیوار یا در وسط سالن جا دارند. آثار و اشیای موزه شامل سکه‌ها، مدالها و مهرها و آثار اهدایی به موزه است. نحوۀ چیدمان سکه‌ها نیز براساس دوره‌های تاریخی است. 

مآخذ

بروشور موزۀ سکۀ بانک سپه؛ مجیب، ژاله، شناسنامۀ موزه‌های ایران، تهـران، موزۀ علوم و فنـاوری جمهوری اسلامـی ایران؛ فروغیان، صدیقه (موزه‌دار 1 موزۀ سکۀ بانک سپه)، گفت‌وگو با مؤلف؛ موسوی‌زادگان، مسیح، تحقیقات میدانی. 

مسیح موسوی‌زادگان