باغ نظامیه، خیابان

باغ نظامیه، خیابان \xiyābān-e bāq-e nezāmiy(y)e\، خیابانی واقع در محلۀ دولت در تهران دورۀ ناصری. 
در نقشۀ نجم‌الدوله از تهران که در 1309 ق/ 1892 م به چـاپ رسیـده، خیابـان نظامیـه ــ منسـوب بـه بـاغی به همین نام ــ در ضلع شرقی باغ نظامیه جانمـایی شده است. این خیابان در این نقشه از ضلع جنوب شرقی جلوخان باغ نگارستان در شمال تا خیابان باغ سردار (امیرکبیر کنونی و محل کنونی چهارراه سرچشمه) در جنوب امتداد دارد ( تهران‌نگاری، 35). 
در جانب شرقی خیابان باغ نظامیه به‌ترتیب از شمال به جنوب، باغ و عمارت مشیرالدوله، مسجد سپهسالار و عمارت اعتمادالسلطنه، و در جانب غربی آن، از شمال به جنوب، خانۀ میرزا حسینقلی خان صدرالسلطنه، ورودی باغ نظامیه، ساختمان اصطبل توپ‌خانه و یک گورستان جانمایی شده است. در میانه‌های خیابان، روبه‌روی ورودی باغ نظامیه، فضایی به‌شکل میدانگاه ترسیم شده است که در پهلوی شرقی آن، کوچۀ مسجد سپهسالار (علامه شریف رضـی کنونی) بـا جهت شرقی ـ غربی در ضلـع جنوبی مسجد سپهسالار امتداد دارد که در ابتدای آن کوچۀ باغ سردار (شهید محمد داوودی کنونی) با جهت شمال غربی ـ جنوب شرقی از کوچۀ مسجد سپهسالار جدا، و به خیابان باغ سردار منتهی شده است (همانجا). در این نقشه، خیابان باغ نظامیه در جنوب به یک دوراهی می‌رسد که به خیابان چراغ‌گاز (امیرکبیر کنونی) ختم می‌شوند. این دوراهی دو ضلع «سرای مجدالدوله» را، که در نقشه به‌صورت مثلثی متساوی‌الساقین نشان داده شده است، در بر می‌گیرد (همانجا). 
در زمان رضا شاه (سل‍ 1304-1320 ش/ 1925-1941 م) با اجرای خیابان‌کشیهای جدید، خیابان باغ نظامیه بخشی از خیابان سیروس (مصطفى خمینی کنونی) شد. این خیابان امروزه منطبق با آن بخش از خیابان مصطفى خمینی است که از ضلع جنوب شرقی میدان بهارستان آغاز می‌شود و تا چهارراه سرچشمه ادامه می‌یابد. در سالهای پیش از انقلاب اسلامی، این بخش از خیابان، به نام سید حسن مدرس نام‌گذاری شده بود (نک‍ : همان، 422). 

مأخذ

تهران‌نگاری.

امیرحسین مرادخانی