باغ دره

باغ‌دره \bāq-darre\، از آبادیهای دهستان سولقان در بخش کن. نام این آبادی برگرفته از نام دره‌ای به همین نام است که در سمت شمال شرق سنگان‌بالا جای دارد. موقعیت جغرافیایی روستای سنگان‌بالا به‌گونه‌ای است که رودخانۀ سنگان که از میان روستا می‌گذرد، در کوههای شمال شرق فرورفتگی ایجاد کرده، و کوهها را به عقب رانده است. محل تقاطع راه سنگان‌بالا و دهانۀ دره «باغ‌دره» است (نک‍ : نقشه ... ؛ پازوکی). 
طول آبـادی باغ‌دره که در جهت شمال شرق ـ جنوب غرب امتداد دارد، حدود 2 کم‍ است و انتهای شمال شرقی آن به تپه‌ماهورهایی ختم می‌شود که مشرف بر روستای تالون می‌باشد و آبریز نواحی شمال آنها به سوی رودخانۀ تالون است (نقشه؛ «نقشۀ آماری ... »، بش‍ ). در طول مسیر باغ‌دره و در شیب دو طرف آن باغهایی وجود دارند و مسیر راه اهالی سنگان‌بالا از میان این دره می‌گذرد (پازوکی). برای اجرای طرح بزرگراه تهران ـ چـالوس، از سینه‌کش کوههای سمت شرق باغ‌دره، جاده‌ای به سمت روستای تالون کشیده‌اند تا کارگاههای مرتبط با این طرح با یکدیگر مرتبط باشند (همو). مطابق تصاویر ماهواره‌ای کنونی (1401 ش)، آزادراه تهران ـ چالوس از جانب شرقی روستا می‌گذرد (نک‍ : نقشه). 
باغ‌دره دو چشمۀ فصلی دارد که در سالهای پربارش، حتى در تابستانها نیز جاری می‌شوند؛ اما در سالهای کم‌بارش به‌کلی می‌خشکند. در فصل بهار که برفهای کوههای دره ذوب می‌شوند و یا هنگام بارندگی، جریانهایی از باغ‌دره به سمت رودخانۀ سنگان پدید می‌آیند (پازوکی). بیشتر درختهای باغهای باغ‌دره گیلاس، آلبالو، سیب، و اندکی هلو، شفتالو و گردوست ( فرهنگ جغرافیایی ایران، 1/ 117؛ فرهنگ جغرافیایی آبادیها ... ، 38/ 45). به‌سبب حجم زیاد خاک و صخره‌‌ای‌نبودن کوههای دو طرف باغ‌‌دره، باغهای این منطقه شرایط بسیار خوبی دارند و اگر آب به حد کافی وجود داشته باشد، وضعیت آنها بهتر نیز خواهد شد (پازوکی). 
بیشتر خانه‌های ساکنان باغ‌دره در سمت جنوب، بیرون از دهانۀ آن، و در سمت شرق رودخانۀ سنگان جای دارند و فقط شماری اندک از خانه‌ها داخل دره ساخته شده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد گسترش روستا در امتداد دره رو به افزایش است. در نقشه‌های آماری دهستان سولقان از سالهای 1385 و 1390 ش، باغ‌دره را جزو نقاط فرعی، نشانه‌گذاری کرده‌اند که جمعیتش به‌تفکیک در آمار نیامده است؛ اما مطابق آمار سرشماری 1395 ش، 64 خانوار، شامل 218 نفر در این روستا ساکن بودند («درگـاه ... »، بش‍ ). گمـان مـی‌رود در آینـدۀ نزدیـک، این روستا به بافت مسکونی تهران بپیوندد. 

مآخذ

پازوکی، ناصر، تحقیقات میدانی؛ «درگاه ملی آمار»، آمار (مل‍ )؛ فرهنگ جغرافیایی آبادیهای کشور، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، تهران، 1370 ش؛ فرهنگ جغرافیایی ایران، استان مرکزی، آبادیها، دایرۀ جغرافیایی ستاد ارتش، تهران، 1328 ش؛ «نقشۀ آماری دهستانهای کشور، بخش کن، دهستان سولقان (1385 ش)»، درگـاه ملی آمـار (مل‍ )؛ «نقشۀ آمـاری دهستانهـای کشور، بخش کن، دهستان سولقان (1390 ش)»، درگاه ملی آمار (مل‍ )؛ نقشۀ تهران؛ نیز: 

Amar, www. amar. org. ir (acc. Sep. 10, 2022).
ناصر پازوکی