باشگاه نفت

باشگاه نفت \bāšgāh-e naft\، محله‌ای در ناحیۀ یک منطقۀ 21 شهرداری تهران. 
این محله با وسعتی در حدود 06/ 2 کمـ2 از شمال به جادۀ مخصوص کرج، از جنوب به بلوار نیلوفر (شاهد)، از شرق به بلوار اصلی تهرانسر و از غرب به بزرگراه آزادگان محدود است (سلیمانی). زمینهای این محله که بخشی از اراضی کن به شمار می‌رود، در ابتدا بخشی از محلۀ تهرانسر بوده است. پیشینۀ ساخت‌وساز در شهرک باشگاه نفت به 1331 ش بازمی‌گردد. در این سال، تعاونی کارمندان شرکت ملی نفت زمینهای این شهرک را از شخصی به نام خلیل معنوی خریداری کردند و نام آن محدوده را تهرانسر گذاشتند. کار ساخت‌وساز شهرک تا 1338 ش به‌درازا کشید و رفته‌رفته کارمندان شرکت ملی نفت در آنجا ساکن شدند. خانه‌های متعلق به تعاونی مسکن شرکت ملی نفت در بخش غربی محدودۀ زمینهای تهرانسر ساخته شده بود و به‌تدریج دیگر سازمانها و نهادهای دولتی در این زمینها به ساخت خانه‌های سازمانی برای کارمندان خود اقدام کردند. ازاین‌رو، تعاونی شرکت ملی نفت در 1342 ش، برای متمایزکردن محدودۀ مسکونی خود، نام این بخش از محلۀ تهرانسر را شهرک باشگاه نفت نام‌گذاری کرد. این شهرک از نخستین شهرکهایی است که از گاز لوله‌کشی بهره‌مند بوده است. پس از انقلاب اسلامی، با خریدوفروش املاک این محله، اقشار مختلف، در این شهرک ساکن شدند و بافت جمعیتی آن که متشکل از کارمندان شرکت ملی نفت بود، تغییر کرد. 
 از سالهای میانی دهۀ 1370 ش، با فرسوده‌شدن بافت مسکونی شهرک، شهرداری منطقه مجوز تخریب و نوسازی خانه‌ها را با رعایت ضوابط خاص به‌صورت 4 طبقۀ مسکونی روی پیلوت، و با یک طبقه تراکم آزاد در متراژ واحدهای مختلف صادر کرد؛ اگرچه برای اراضی واقع در کنار خیابانهای اصلی که هم تجاری و هم مسکونی یا فقط تجاری‌اند، برای بناهای بیشتر از 4 طبقه نیز جواز صادر می‌شود (سلیمانی). 
براساس سرشماری 1395 ش، محلۀ باشگاه نفت بیش از 60هزار تن جمعیت داشته، و شمار خانوارهای این محله 766‘19 بوده است (نک‍ : کوزه‌گر، 155). 
گفتنی است ساکنان این محله کمبود امکانات مورد نیاز خود را از محله‌های مجاور تهرانسر شمالی و تهرانسر مرکزی تأمین می‌کنند. از نقاط قوت این محله می‌توان به فضای سبز ورزشگاه باشگاه نفت و دسترسی آسان به راههای ارتباطی شهر به‌سبب قرارگرفتن اتوبان آزادگان در شرق شهرک باشگاه نفت اشاره کرد. تراکم بالای خودروها، تجاوز حریم مغازه‌ها به پیاده‌روها، خصوصی‌بودن ورزشگاه باشگاه نفت و درنهایت تراکم بالای جمعیتی نسبت به مساحت محله از نقاط ضعف این محله‌اند (سلیمانی). 
راههای اصلی دسترسی به محلۀ باشگاه نفت از سمت شمال ازطریق بزرگراه مخصوص کرج و بلوار تهرانسـر، از سمت شرق ازطریق بلوار لاله، از سمت جنوب ازطریق بزرگراه فتح (جادۀ قدیم کرج)، خیابان مروارید و بلوار یاس، و از سمت غرب ازطریق بزرگراه آزادگان و بلوار نیلوفر است. خیابانهای اصلی محله نیز عبارت‌اند از: بلوار تهرانسر، خیابان خسرو پرویز، خیابان گلایل، بلوار نیلوفر، خیابان مالک اشتر، بلوار شهید دکتر بهشتی و خیابان دستغیب (نک‍ : نقشه ... ، بش‍‌ ). 

مآخذ

سلیمانی، محسن، تحقیقات میدانی؛ کوزه‌گر کالجی، لطفعلی و دیگران، «ارتقای پایداری محیط زیست شهری در محلۀ باشگاه نفت منطقۀ 21 شهر تهران»، علوم محیطی، تهران، 1402 ش، شم‍ 3؛ نقشۀ راهنمای مناطق شهرداری تهران، گیتاشناسی، تهران، 1391 ش، شم‍ 247.

محسن سلیمانی