ایران، سینما

ایران، سینما \sīna(e)mā īrān\، درگذشته، سینما پاسیفیک و سینما آرام، سینمایی واقع در خیابان شریعتی روبه‌روی بهار شیراز، شهرداری منطقۀ 7 تهران.
این سینما در 1346 ش در زمینی به مساحت 000‘1 مـ2 تأسیس شد. مالکان آن عبارت بودند از: اسماعیل کوشان، مؤسس استودیو پارس‌فیلم، مشهور به پدر سینمای ایران؛ محمدحسین صادقی؛ اکبر رادنوش؛ نصرالله عاقلی و علی سمرقندیان. محمدحسین صادقی دو مهندس برق به نامهای اکبر رادنوش و نصرالله عاقلی را به سرمایه‌گذاری برای تأسیس شرکت سینما پاسیفیک دعوت کرد. در آغاز، این سینما یک سالن و یک بالکن با گنجایش 208‘1 صندلی داشت.
سینما ایران در ساعت 6 صبح 13 فروردین 1348 دچار آتش‌سوزی شد و در کمتر از دو ساعت، سالن نمایش آن از بین رفت. در روزهای پیش از این واقعه نیز سینماهای سعدی، المپیا و تهران دچار آتش‌سوزی شده بودند. وزارت فرهنگ و هنر پس از وقوع آتش‌سوزی در سینماهای سعدی و پاسیفیک گزارش کرد: با توجه به اینکه سینما پاسیفیک، سینمایی نوبنیاد، و ازلحاظ ایمنی دارای وسایل کافی برای مقابله با آتش‌سوزی بوده، و اینکه حادثه هنگام تعطیلی سینما، و در ساعت معینی نزدیک به صبح صورت گرفته است، حادثه عادی به نظر نمی‌رسد. همچنین سازمان دفاع غیر نظامی علت احتمالی بروز آتش‌سوزی در سینما پاسیفیک را اتصال سیمهای برق یا آتش سیگار تماشاگران آخرین سانس دانسته، و گفته است: به‌سبب آنکه تیرآهنهای سقف بر روی پایه‌ها جوش خورده بوده، و تحرک نداشته‌اند، در اثر گرم‌شدن زیاد و طول زیاد، پایه‌ها را به طرف خارج فشار داده‌اند و در نتیجه خرابی زیادی به بار آمده است.
آتش‌سوزیهای زنجیره‌ای سینماها در نیمۀ اول سال 1348 ش در تهران و شهرستانها سابقه نداشته است. براساس اسناد ساواک، این حوادث چند ویژگی مشترک داشته‌اند: همۀ آتش‌سوزیها پیش از نمایش فیلم یا زمانی‌که سالن نمایش خالی بوده، اتفاق افتاده است؛ آتش‌سوزی از پردۀ نمایش آغاز شده است؛ این سینماها در زمان آتش‌سوزی، فیلم فارسی به نمایش گذاشته بودند؛ همچنین، سینماهای حادثه‌دیده از سینماهای درجۀ دو تهران بودند. بر همین اساس، شایعات گوناگونی به وجود آمد، ازجمله اینکه برخی عامل اصلی آتش‌سوزی را عناصر افراطی مذهبی، و برخی دیگر، طرف‌داران دکتر مصدق، و گروهی نیز اختلافات صنفی دانسته‌اند.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در 1357 ش، سینما پاسیفیک مصادره شد؛ اما با پیگیری همسر و دختر اسماعیل کوشان، مالکیت سینما به خانوادۀ او بازگشت. این سینما مدتی پس از پیروزی انقلاب، در پی تغییر نامهای فرنگی به اسامی ایرانی، «سینما آرام» نام گرفت.
در اواخر سال 1367 ش، مالکیت سینما تغییر کرد. در فروردین 1368، مالکان جدید سینما، فرهاد محمودی نوبر، بهزاد محمودی، حسینعلی جامعی و امیر هوشمند به همراه همسر و دو فرزندش، شرکت سینما آرام را به‌طور رسمی تحویل گرفتند.
مالکان جدید سینما با توجه به رکود درآمد سینماداری در آن ایام، به بازسازی این سینما براساس نمونۀ ژرژ پمپیدو در فرانسه اهتمام ورزیدند. طرح بازسازی با رویکرد تبدیل یک سالن موجود به 3 سالن چندمنظوره و اقمار آن کلید خورد تا بتوانند برای سینما‌داری توجیه اقتصادی ایجاد کنند. این بازسازی 10 سال زمان برد و دلیل طولانی‌شدن آن، عملی‌نشدن تمام تعهدات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به مالکان خصوصی سینما بود؛ اما با تأسیس مؤسسۀ سینماشهر توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، این پروژه هم‌زمان با نوزدهمین جشنوارۀ فیلم فجر در بهمن 1379 با نام «مجموعۀ فرهنگی ـ هنری تهـران» بازگشایی شد. مالکان سینما به‌عنوان مهندس ساختمان، طراح و مجری ساخت این مجموعه بودند.
این مجموعۀ سه‌نبش، از شمال به خیابان کاج، از غرب به خیابان پادگان ولیعصر و از شرق به خیابان شریعتی محدود، و دارای 3 طبقه و یک نیم‌طبقه است. ورودی اصلی سینما در خیابان شریعتی (در شرقی) واقع است. در طبقۀ همکف، سالن انتظار، بخش فروش بلیت، غرفۀ عرضۀ محصولات فرهنگی و بوفه قرار دارد. در نیم‌طبقۀ اول، «سالن ایران آبی» با گنجایش 340 صندلی و «سالن ایران قرمز» با گنجایش 180صندلی قرار دارد. این دو سالن مجهز به پخش دیجیتال و امکانات نور و صداست. در طبقۀ اول، سالن اصلی به نام «سالن ایران سبز» قرار دارد که گنجایش آن 384 صندلی است. این سالن مجهز به سیستم صوتی دالبی و پخش دیجیتال است. همچنین در این طبقه کافی‌شاپ و بازارچۀ کتاب قرار دارد. در طبقۀ دوم این مجموعه، واحد آموزش با 20 کلاس آموزشی شامل موسیقی، گریم، زبان، آواز، کامپیوتر، نقاشی و نیز یک رستوران قرار دارد. طبقۀ سوم شامل بخش مدیریت و سالن نمایش و مرکز همایش با گنجایش 100 نفر است.
این مجموعه در 1392 ش، بار دیگر دچار حریق شد؛ اما با کمک آتش‌نشانی و اطفاء سریع حریق آسیبی جدی ندید. 

مآخذ

آریابخش، یحیى، «سیاست پشت‌پردۀ سینما»، مطالعات تاریخی، تهران، 1383 ش، شم‍ 4؛ «سینما ایران»، سینماهای تهران (مل‍‌ )؛ «ماجرای اکران فیلمهای خارجی از قبل انقلاب»، سینما پرس (مل‍‌ )؛ محمودی نوبر، فرهاد (مالک سینما ایران)، گفت‌وگو با مؤلف؛ ناجیان، حمیدرضا (مسئول روابط‌عمومی سینما ایران)، گفت‌وگو با مؤلف؛ ولی‌بغدادی، طیبه، تحقیقات میدانی؛ نیز:

Cinemahayetehran, www. cinemahayetehran. blogsky. com; Cinemapress, www.cinemapress.ir/ news/ 52434.
طیبه ولی‌بغدادی