امیربهادر، پل

امیربهادر، پل \pol-e amīr bahādor\، نام پلی منسوب به حسین پاشا خان ملقب به امیربهادر جنگ در تهران قدیم.
امیربهادر جنگ، سردار و وزیر دربار مظفرالدین شاه (سل‍ 1313-1324 ق/ 1896-1906 م) و نیز از درباریان دورۀ محمدعلی شـاه (سل‍ 1324-1327 ق) بـود. وی که اصالتـاً قراباغی بود (بامداد، 1/ 384-386)، باغ و عمارتی در محلۀ تابع سنگلج، در خیابان ارامنه (بوعلی بعدی/ بشیری کنونی) داشت (معتمدی، 245). مجموعۀ ساختمانهای امیربهادر متشکل از چندین خانۀ‌ بزرگ و مفصل شامل اندرونی، بیرونی، دیوان‌خانه، حسینیه، حیاط‌خلوت و گرمابه بود (نک‍ : ه‍ د، امیربهـادر، عمـارت؛ شهیدی، 558). در مقابل خـانۀ امیربهادر، یخچال بزرگی بود که زمستانها در آن یخ می‌گرفتند و در انبار مجاور آن می‌ریختند. این یخچال به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می‌شد که با یک پل به یکدیگر وصل بودند و این پل را به‌سبب نزدیکی به خانۀ امیربهادر، با نام او می‌خواندند (بلاغی، 2/ 203).
در نقشۀ راهنمای شهر تهران که در 1327 ش تهیه شده است، در محل سابق ساختمانهای امیربهادر، خیابان شرقی ـ غربی‌ای به نام سرپُل امیربهادر جانمایی شده است. در این نقشه این خیابان در سمت شرقی تقاطع دو خیابان قزوین و پهلوی (ولیعصر کنونی) قرار گرفته است. از منتهاالیه شرقی خیابان سرپل امیربهادر دو خیابان منشعب می‌شوند؛ خیابان بالایی، خیابان بوعلی (بشیری کنونی)، و خیابان پایینی، خیابـان سینا (شیخ بهـایی کنونی) نـام دارد (نک‍ : تهران‌نگاری، 166). در نقشۀ راهنمای مفصل تهران مرکزی که در حدود سال 1347 ش تهیه شده است، خیابان امیربهـادر از شـرق به خیابان شاهپـور (وحـدت اسلامی کنونی)، و از غرب به خیابان پهلوی محدود می‌شود (همان، 270-271). امروزه نیز در شرق تقاطع میان خیابان قزوین و ولیعصر، محلی به نام پل امیربهادر خوانده می‌شود.

مآخذ

بامداد، مهدی، شرح‌حال رجال ایران، تهران، 1357 ش؛ بلاغی، عبدالحجت، تاریخ تهران، «قسمت غربی و مضافات»، قم، 1350 ش؛ تهران‌نگـاری؛ شهیدی، حسین، سرگذشت تهران، تهران، 1383 ش؛ معتمدی، محسن، جغرافیای تاریخی تهران، تهران، 1381 ش. 

مریم شائیان