اخبار

خورموجی درباره قتل امیرکبیر می‌نویسد: «پس از مدت یک اربعین برحسب صوابدید امنا و امرا فنایش بر بقا مرجح گردید. حاجی علیخان فراشباشی به کاشان شتافت روز هجدهم ربیع الأول در گرمابه بدون ظهور عجز و لابه، ایادئی که مدتی متمادی از یمین و یسار اعادی و اشرار را مقهور و خوار می داشت، فصاد دژخیم نهد اجل به قصد یمین و یسارش پرداخته و به دیار عدمش روانه ساخت». 

تاسیس دارالفنون، یکی از اقدامات چشمگیر میرزاتقی‌ خان امیرکبیر است که حاصل آن، برآمدن نامدارترین چهره‌های علمی، ادبی و هنری بوده است. برخی از تاریخ‌نگاران می‌گویند امیرکبیر مدرسه دارالفنون ایران را بیست سال پیش از دارالفنون ژاپن بنا نهاد.

تاریخ نگار و پژوهشگر تاریخ گفت: میرزاتقی خان فراهانی یکی از با فکرترین رجال زمان ناصرالدین شاه قاجار بود و می توانست آینده را پیش بینی کند.

مصلح بزرگ تاریخ ایران محمدتقی فراهانی در 1186ش در هزاوه فراهان دیده به جهان گشود. پدرش نخست به عنوان آشپز به خدمت میرزا عیسی قائم‌مقام درآمد و سپس در دستگاه فرزند او میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام، ناظر آشپزخانه شد.

میرزا محمدتقی‌خان فراهانی یا همان «امیركبیر» معروف‌ترین صدراعظم تمام اعصار تاریخ ایران است؛ صدراعظمی كه در دوران كوتاه صدارت سه ساله‌اش منشا خدمات و مبتكر اصلاحاتی بود كه تاثیر بسزایی در تاریخ كشور و سرنوشت مردم ایران داشت.

به اعتقاد مظفر شاهدی، پژوهشگر و تاریخ‌نگار: از مهم‌ترين دلايل عزل سريع و نهايتا قتل اميركبير، اقداماتِ اصلاحی او در عرصه‌های گوناگون بود، آن‌گاه درمی‌يابيم كه توقع تداوم اجرای تمام و كمال و نهادينه‌شدن طرح‌ها و اقدامات اصلاحی ايشان در كشور نامعقول است؛ چنان‌كه طرح‌های اميركبير برای نوسازی و اصلاح وضع قشون و نيروهای انتظامی و استقرار نظم و امنيت در بخش‌های مختلف كشور، پس از عزل او، چندان پيگيری نشد.

امیرکبیر شخصیتی اصلاح‌گر بود که می‌خواست در همان قالب شخصیت یک صدراعظم مقتدر کار خود را پیش ببرد و بعید به نظر می‌آید که قصد تاسیس نظام مشروطه در ایران داشته است.

مطالبی که در زیر خواهد آمد ترجمۀ قسمتی از کتابی است که «رابرت کرزن» منشی مخصوص «کانینگ» سفیر انگلیس در عثمانی به سال 1843، دربارۀ خاطرات و مشاهدات خود در ارمنستان عثمانی و مخصوصاً دوره اقامت در ارض روم...

پژوهش حاضر، ماهیت دولت در عصر قاجار و در زمان صدارت امیرکبیر را بررسی می نماید. در واقع، هدف اصلی، بررسی تأثیرات اصلاحات سیاسی، نظامی، اقتصادی و فرهنگی – اجتماعی امیرکبیر بر ماهیت دولت قاجار بود.

در عهد ناصری، امیرکبیر و سپهسالار، دارای برنامه های اصلاحی در سازمان قضایی هستند. در زمان این دو، مهم ترین چالش های قضایی، محاکم عرف و شرع، میزان و نحوه دخالت روحانیون در قضاوت و تغییر نگرش در حوزه قضا است.