اخبار

انسان از زمانی که به صدای باد، صدای رودخانه و ریزش آبشارها از کوهستان، آواز یک پرنده، آه و ناله‌های اطرافیان از درد و رنج، انتقال احساسات خود به دیگران و یا دریافت آن آشنا شد به تاثیر این پدیده‌ها بر روی ذهن و احساسات خود پی برد. در آن زمان انسان‌ها نمی‌ دانستند که این آواها نوعی از موسیقی هستند، ولی تحت تاثیر آن مسرور یا دلتنگ و ملول می‌گشتند. ‌ازجمله آوازهای نخستین بشر که گاه آنرا به اهورا مزدا مرتبط می‌دانند ،"هوره" است که قدمتی حدوداً 7000 ساله دارد.

برپایی آیین‌‌های نمایشی سوگ به ویژه در دهه نخست ماه محرم، دارای لایه‌های بسیار پیچیده از مفاهیم معنوی، معرفتی و انسان ‌ساز است که تمامی این مفاهیم در حقیقت به شکلی کهن در فرهنگ ایرانیان تمدن ساز و تاریخ ساز وجود داشته است.

کار مقتل‌نگاری که از زمان شهادت امام حسین(ع) در سال 61 هجری قمری آغاز شده بود در قرن‎های بعدی نیز ادامه پیدا کرد و یکی از مهم‌ترین اتفاقات در حوزه مقتل نویسی، وقتی پیش آمد که «ملا حسین کاشفی سبزواری» (متوفی 910 قمری)، نخستین مقتل به زبان فارسی را نوشت.

در مرور سیر تطور و تحول تاریخ و فرهنگ عظیم ایران زمین همواره با نگاه اساطیری مواجه بوده و هستیم. برای شاهد این مدعا می‌توان به تمام مراسم «دفتر خوانی» و همچنین «نقالی» باستانی ایران زمین نگاه کرد که هیچ گاه روایت قهرمان های داستانی اینگونه از آیین اینها خالی از حضور اساطیر بزرگ ایرانی نبوده است.

محرم، فصل عاشقانه گریستن بر سمبل اسوه‌ای از تبار مردانی است که چشمه‌های ایثار، وفاداری و معرفتش، سیراب کننده کام تشنگانی است که در طلب معنویت و خداجویی دِل دِل می‌کنند.

این روزها اگر گذرتان به میدان بهارستان افتاد و وقت داشتید حتما سری به کتابخانه ایران‌شناسی مجلس شورای اسلامی بزنید، کتابخانه‌ای با منابع غنی و ارزشمند که مجموعه‌ای از بهترین و قدیمی‌ترین کتاب‌های مرتبط با حوزه ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی را در دل خود جای داده است.

ماه محرم و آداب و رسوم ویژه آن مورد توجه بسیاری از سیاحانی بوده که در دوره‌های مختلف تاریخی به ایران سفر کرده‌اند. این سیاحان در سفرنامه‌های خود اطلاعات ارزشمندی از آداب ایرانیان در این ایام ارائه می‌دهند. پیترو دلاواله از جمله این جهانگردان است که در دوره صفویان به ایران آمد و گزارش کاملی از عزاداری ایرانیان در ماه محرم ارائه داد.

آئین‌ها و مراسم ویژه ایام محرم درعصر قاجار فرصتی بود برای زنان تا در سنت‌های اجتماعی نقش‌آفرینی کنند و حضور پررنگ‌تری در جامعه داشته باشند. نویسندگان و مورخان قاجاری و همچنین جهانگردانی که در این دوره قدم به خاک ایران گذاشتند اشارات فراوانی به حضور و نقش زنان در برگزاری مراسم عزاداری محرم داشته‌اند.

کتاب «جامعه‌شناسی مردم‌مدار در کارزار عمل» مجموعه‌ای است از ده مقاله به قلم جامعه‌شناسانی عموماً جوان از ملیت‌های گوناگون، و مقدمه و موخره‌ای از مایکل بوراووی که طلایه‌دار عمده‌ این گونه از رویکرد جامعه‌شناختی محسوب می‌شود.

گزارش قیام حضرت سیدالشهدا و اصحابش در قالب مقتل‌ها از سوی مورخان مختلف اعم از شیعه و اهل سنت روایت شده است. مقتل‌های نخستین توسط دو گروه از نویسندگان نگاشته شد: یک دسته از راویان، وقایع‌نگاران سپاه عمر سعد بودند و دسته دیگر راویان از اصحاب اهل بیت علیهم السلام.