اخبار

در اینجا از من خواسته شده سخنرانی خود در توبینگن که درباره‌ی «مدارا و مسئولیت روشن‌فکر» بود را تکرار کنم. این سخنرانی به یاد لئوپولد لوکاس محقق، مورخ، مرد مدارا و انسانی تقدیم می‌شود که قربانی عدم ‌رواداری و ناانسانیت شد.

چهاردهمین نشست از مجموعه درس‌گفتارهایی که در مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار می‌شود به خاقانی اختصاص داشت. این نشست با موضوع «بازتاب قرآن در آثار خاقانی» با سخنرانی محسن معینی، مدیرگروه قرآن و حدیث بنیاد دایره‌المعارف بزرگ اسلامی همراه بود. معینی در این نشست به تلمیحات و تشبیهات قرآنی در آثار خاقانی پرداخت و بیان داشت که قرآن و داستان‌های قرآنی در آثار خاقانی جلوه‌های زیبایی دارند. تشبیه، استعاره، تلمیح تا اقتباس از آیات قرآن در شعر و نثر خاقانی دیده می‌‌شود. در ادامه بخشی از سخنان معینی به اختصار آمده است.

در بخش نخست این مطلب ، دیدیم که افلاطون با زیر سوال بردن تناسب به عنوان ملاک زیبایی حقیقی به وسیله ی این استدلال که تناسب ممکن است یک چیز را زیباتر از آن چه هست نشان دهد سعی کرد که آن را از ویژگی های زیبایی به شمار نیاورد ، اما نهایتا هماهنگی اثر و جامعه را نمی توانست نپذیرد و دلیل او این بود که ساختار جدید و ناهماهنگ با جامعه برای آن خطرناک است. اما ارسطو با دلیلی بسیار قوی به اثبات آن چه هماهنگی نامیده شد می پردازد.

حکیم ناصرخسرو قبادیانى از حکما و شعراى بزرگ قرن پنجم ایران است که تحول روحى عجیبى درسن 45 سالگى در وى ایجاد شد به گونه اى که تمام دنیا و مظاهرش را رها کرده، به سفرى طولانى پرداخت و در این سفر پرماجرا ضمن ملاقات با فاطمیون مصر به عقاید اسماعیلیان (= فاطمیه) گرایش پیدا کرد و ضمن پیشرفت فراوان در این مذهب به عنوان حجت خراسان برگزیده شد و به تبلیغ عقاید خود پرداخت.

در این مقاله آنچه را که ناصرخسرو در دیوان در بارهء اطلاعات علمى خویش بیان داشته، مورد بررسى قرار داده ایم. از آنجا که مشغلهء اصلى ذهن او، مذهب و اعتقادات دینى است، به تبع آن، مطالعه در اصول مذاهب مختلف و بررسى آراى آنان نیز مورد توجه شاعر قرارگرفته است. ناصرخسرو را به حق قبل از شاعر بودن، باید حکیم فرزانه و متکلمى خردگرا دانست, چون و چرا کردن، مقدم دانستن تحقیق بر تقلید و پیگیرى مسایل کلامى از جمله عللى بودکه باعث بروز تحولات بزرگ روحى در جان و دل وى شد و همین شوق تفحص و تحقیق بودکه ار را در علوم زمان خود سرآمدکرد و در علومى مانندکلام و فلسفه، منطق، حساب و هندسه، موسیقى و علرم قرآنى متبحر ساخت.

17 اثر شاخص تاریخی در ایران وجود دارد که از طرف سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد (یونسکو) به‌عنوان آثاری شناخته شده که نه‌تنها به یک ملت؛ بلکه به مردم کل جهان تعلق دارد. از این 17 اثر جهانی ایران، یکی از آنها در پایتخت است و آن هم جایی نیست جز کاخ موزه گلستان که نزدیکی‌های بازار تهران در میدان ارگ قرار دارد.

پیش از انقلاب صحبت از معلم و دلسوزی و وظیفه‌شناسی که می‌شد، یاد صمد بهرنگی می‌افتادیم که به قول آن گزارش خواندنی معلم مدرسه مروی، جلال آل‌احمد افتاد توی ارس. صمدی که نگران بچه‌های مدرسه و بیرون مدرسه و کودکان کار و پای دارقالی و بچه‌های کوچه و خیابان و بچه‌های دیگر بود و داستان‌هایی هم که می‌نوشت بیشتر درباره زندگی همین کودکان بود.

در آستانه سالگرد رحلت مورخ بزرگ، ادیب و به عبارتی مرد عرصه رسانه و روزنامه‌نگاری، زنده‌یاد دكتر باستانی پاریزی هستیم. باستانی بدون شك یكی از مورخان بزرگ ٧٠ سال اخیر كشورمان است. تالیف بیش از پنجاه كتاب و صدها مقاله علمی داخلی و خارجی و تربیت صدها دانشجوی دكترا و كارشناسی ارشد و هزاران دانشجو از جمله آثار علمی اوست.

در مقالهء حاضر به بررسى جادو در برخى از آیین هاى کهن بشرى پرداخته ایم. سپس برخى از مظاهیر جادو را مورد نظر قرار داده و بخشى از مضامین مربوط به آن را که در برخى از متون در ادبیات فارسى به کار رفته است، آورده ایم. نکتة مهئم آن است که بررسى جادو و مظاهر آن و دانستنی نکات ادبى به کار گرفته شده دربارهء جادو براى فهیم بخشى از مشکلاب ادبی مندرج در متولب نظم و نثر فارسى لازم و بایسته است.

اگرچه پهنه فعالیت‌اش «ادبیات» است اما رشته دانشگاهی‌اش، «روان شناسی» بوده است. همین هم باعث شده که در هر دو عرصه، دستی بر آتش داشته باشد. از یک سو، کوشیده میان نقد ادبی و روان شناسی، پیوند ایجاد کند تا بتواند بویژه آثار صادق هدایت را مورد مداقه قرار دهد. از سویی دیگر، ادبیات داستانی معاصر ایران را کاویده و میان آن و مسائل دیگری چون تاریخ، ارتباط برقرار کرده است.