اخبار

حضور پدیده اینترنت در دو دهه اخیر در بسیاری از کشورها، تحولات مثبت بسیاری را به همراه داشته و حوزه تحقیقات و پژوهش های علوم انسانی، مخصوصاً تاریخ ، نیز از این تحولات به دور نبوده و نیست. به نظر می رسد استفاده از این پدیده در حوزه های علمی و پژوهشی، با تمامی قابلیت ها و امکاناتش، همانند هر ابزار دیگری دشواری ها و خطرات خاص خود را به همراه داشته است. رشته تاریخ ومحققین علوم انسانی در آینده ای نه چندان دور درمواجه با این پدیده جدید با تهدید ها و چالش ها ی بسیاری مواجه خواهند بود.

فرهنگ سوگ شیعی تلاشی است میان‌رشته‌ای که گروهی در راستای شناخت و معرفی روشمند و علمی آیین‌ها و رسوم عزاداری و مقولات مرتبط با آنها کار تدوین و نگارش آن را از پاییز سال ۱۳۸۹ آغاز کرده که تا زمستان ۱۳۹۴ ادامه داشت. تمرکز اصلی این دانشنامه، بر شناخت مقوله‌ی عزاداری مذهبی شیعیان در کشورهای مختلف (با تأکید ویژه بر ایران) است. دکتر جبار رحمانی از همکاران در گفت‌وگویی با فرهنگ امروز در باب این پروژه سخن گفت.

واقعه کربلا، در مقایسه با سایر وقایع تاریخی به مراتب تأثیرگذاری پایدارتری دارد؛ چنین تأثیرگذاری، در بارزترین پیامد، موجد جریان‌های اجتماعی همه جانبه‌ای است که در ابعاد گوناگون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، مذهبی، فکری و... متبلور می‌شود. از این رو، این وقایع را باید دارای ماهیتی «فراتاریخی» دانست که اگرچه هویت تاریخی آن را مخدوش نمی‌کند اما صرفاً تاریخی بودن آن را نیز برنمی‌تابد و واقعه کربلا بدین لحاظ در زمره کم‌نظیرترین وقایع است.

هرگاه صفحاتی از تاریخ عاشورا و کربلا را از نظر بگذرانیم، کافی است اندکی درنگ کنیم تا این پرسش بنیادین، ذهنمان را به آشوب بکشاند: براستی، امام حسین ‌علیه‌السلام‌ چرا در آن زمانه دست به کاری زد که فرجامش از آغاز معلوم بود؟ آیا او به قدر عبدالله‌بن عباس و محمدبن حنفیه و دیگر بزرگان جامعه اسلامی در آن زمانه که برایش دل می‌سوزاندند و از آن قیام بازش می‌داشتند، بینش اجتماعی نداشت و به واقعیت‌های روزگار خود آشنا نبود؟ اما اگر اندکی، فقط اندکی، با شخصیت این بزرگوار آشنا باشیم، به خود می‌گوییم:

ادبیات در هر کشوری پیوندی نزدیک با زندگی و فرهنگ مردم آن سرزمین دارد؛ تا جایی که می‌توان گفت بخش قابل توجهی از تفاوت آثار ادبی خلق شده در نقاط جغرافیایی مختلف به همین مسأله بازمی گردد؛ به فرهنگی که در شکل گیری‌اش مجموعه‌ای از آداب و رسوم، تفکرات و حتی اعتقادات دینی- مذهبی دخیل هستند.

دستخط ناصرالدين شاه در تأييد اصلاحات درخواستي در ارتش

«اشهدُ انّک قد امرتَ بالقسط و العدل و دعـوتَ الیهما، و انّک صادق صدیق صدقت فیما دعوت الیه»۱ گواهی می‌دهم که تو (ای حسین(ع)) به قسط و دادگری فرمان دادی، و همگان را به عدالت فرا خواندی. تو راستگو و راست‌کرداری و به آنچه فرا خواندی، صادقانه فرا خواندی

موسیقی آیینی و مذهبی که جزئی از موسیقی مقامی و دستگاهی ما محسوب می‌شود، بیان‌کننده باورها و اعتقاداتی است که از گذشته تا به امروز وجود داشته، در واقع می‌توان موسیقی را روایتگر و حافظ آیین‌های گذشته معرفی کرد. نوحه، روضه و مرثیه‌هایی که با اشعار مورد نظر و به صورت همسرایی، ادوار گذشته را سینه به سینه به آیندگان منتقل می‌کند مثال‌های روشن این موضوع هستند. این آیین‌ها اما با گذشت زمان، تغییر نسل‌ها، موسیقی‌های وارداتی و سیاست آرام آرام رنگ و بوی دیگری گرفته و دخل و تصرف‌هایی در آن ایجاد شده است و تردیدی نیست که این روزها کمتر می‌توان دل به موسیقی‌های مذهبی با اشعار پرمحتوا سپرد.

نسخه بسیار نفیسی از «شرح اشارات امام فخر» مورخه به سال ششصد و هفتاد ونه است که در کتابخانه مدرسه نظامیه بغداد تحریر شده است و بسیار تمیز و منقح می باشد. این نسخه در 209 ورق بر روی کاغذ کاهی رنگ نسبة ضخیم نوشته شده است و مشتمل بر هر دو جزء منطق و فلسفه است. جزء اول که بخش منطق است در 68 ورق نخستین، و 141 ورق دیگر بخش فلسفه است که جزء دوم نسخه است.

ایرج افشار۱۶ مهر ۱۳۰۴ ه.ش در تهران به دنیا آمد. پدرش، محمود افشار یزدی و مادرش نصرت برازنده نام داشت. دوره دبستان و دبیرستان را در فاصله سال‌های ۱۳۱۲ تا ۱۳۲۴ در دبستان زرتشتیان، شاهپور تجریش و دبیرستان فیروز بهرام گذراند. در سال 1324 با شایسته افشاریه ازدواج کرد که حاصل آن چهار فرزند به نام‌های بابک، بهرام، کوشیار و آرش بود. افشار در سال ۱۳۲۵ به دانشکده حقوق دانشگاه تهران راه یافت و در مجله «آینده» نخستین تجربه اداره و انتشار نشریه‌های فرهنگی را با کار عملی آموخت. همزمان با «آینده»، به همکاری با مجله «جهان نو» پرداخت.