اخبار

کتاب بهترین حامل انتقال فرهنگ و هنر ایرانی به دنیا است. هر چقدر در حوزه ترجمه آثار و مفاخر فرهنگی بیشتر بکوشیم، چهره ایران را بهتر از گذشته می‌توانیم به‌دنیا عرضه کنیم. در همین راستا بود که دیروز آیین گرامیداشت هفته پژوهش در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار و از کتاب های پژوهشگران و مترجمان برتر رونمایی شد. از جمله کتاب های متعدد رونمایی شده در این مراسم، می‌توان به ترجمه «مجموعه مقالات شمس تبریزی» به زبان فرانسه، ترجمه «پله پله تا ملاقات خدا» اثر عبدالحسین زرین کوب به زبان ترکی استانبولی، ترجمه «شاهنامه فردوسی» به زبان آلمانی، «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» به زبان بنگالی و... اشاره کرد.

دکتر محمدعلی موحد از جمله چهره‌های شاخص عرصه فرهنگ معاصرمان به‌شمار می‌آیند؛ در زمینه‌های مختلفی کار کرده‌اند که قسمت عمده آنها تحقیقاتی‌ست که در حوزه تاریخچه و جریان‌های مرتبط با نفت ایران انجام داده‌اند. در ارتباط با این بحث، تحقیقات بسیار ارزشمندی انجام داده‌اند که بخش مهمی از تاریخ معاصرمان را روشن می‌کند. از آنجایی که نفت یکی از مهم‌ترین منابع اقتصادی کشورمان به شمار می‌آید کاری که دکتر موحد در این عرصه انجام داده‌اند از اهمیت بسیاری برخوردار است.

آشنایی‌ام با دکتر محمدعلی موحد به اوایل دهه هفتاد و برپایی مراسم تجلیلی برای منوچهربزرگمهر و غلامحسین مُصاحب در فرهنگسرای اندیشه بازمی گردد، مراسمی که من هم از سخنرانان آن بودم.

نام استاد محمدعلی موحّد را اگرچه از آغاز جوانی به‌عنوان مترجم «سفرنامه ابن بطوطه» روی جلد آن کتاب دیده بودم، اما نخستین بار ایشان را در جلسه درس فلسفه تطبیقی استاد شهید مرتضی مطهری ملاقات کردم و آن حوالی سال 1352 بود که استاد مطهری به خواهش مرحوم دکتر حمید عنایت جلسه‌ای هفتگی داشتند برای مقایسه آرای بعضی از فیلسوفان غربی و اسلامی در باب پاره‌ای مفاهیم فلسفی.

به زندگی حرفه‌ای دکتر موحد از جنبه‌های مختلفی می‌توان نگاه کرد، ایشان عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی هستند که من هم همان جا عضویت دارم و هر از چندی زیارتشان می‌کنم؛ هر چند که از سال‌ها قبل خدمت ایشان ارادت داشتم. استاد موحد قبل از فعالیت جدی در عرصه ادبیات حقوقدان بوده‌اند و در دادگاهی که برای مسأله نفت ایران برپا شده بود به حمایت از کشورمان شرکت کرده‌اند.

من به شخصه بیش از سی سال است که دکتر موحد را می‌شناسم. با وجود آنکه استاد موحد عمری را صرف فرهنگ و شاخه‌های مختلف آن کرده، اما تا پیش از انقلاب، عمده شهرت ایشان در میان فعالان حوزه حقوق و نفت بوده است؛ از همین رو می‌توان گفت که شهرت استاد موحد میان اهالی فرهنگ و ادب دست بالا به چهار دهه اخیر ختم می‌شود و اغلب آثار ادبی ایشان نیز در همین دوره زمانی منتشر شده‌اند، البته نکته‌ای که نباید از آن غافل شد، این است که کتاب‌های مذکور در این دوره زمانی منتشر نشده‌اند و بواقع ثمره بیش از هفتاد سال تحقیق و مطالعه جدی هستند که شاید بتوان رد پای بخشی از آن را حتی در دوره نوجوانی ایشان جست.

چیزی نمانده «اسیرخدا»روی زمین شود؛ حدیثی که بارها ذکرش کرده، آنچنان که در زادروز نود سالگی‌اش گفت: «وقتی سن آدمی به ۷۰ برسد، زان پس، تنها کارهای خوبش را به حساب می‌آورند و از خطا‌هایش درمی‌گذرند. اگر ۸۰ ساله شد از گناهان پیشین او نیز خواهند گذشت و چون به ۹۰ سالگی رسید، می‌تواند برای دوستان و نزدیکانش نیز شفاعت بطلبد اما کسی که ۱۰۰ساله می‌شود به لقب اسیر خدا روی زمین خوانده خواهد شد!» زاده تبریز است و دلی لبریز از سرِجادوی شمس تبریزی دارد

«خدمت مولانا شمس‌الدین فرمود که پیش از این به حضرت حق تعالی تضرع می‌کردم که مرا به اولیای خود اختلاط ده و هم صحبت کن؛ به خواب دیدم که مرا گفتند که تو را با یک ولیی هم صحبت کنیم، گفتم: نیک است، کجاست آن ولی؟ شبی دیگر دیدم، باز شبی دیگر دیدم که گفتند در روم است؛ بعد از چندین مدت طلب، نیافتم و ندیدم، گفتند که وقت نیاید هنوز،ال مور مرهونه باوقاتها: کارها در گرو وقت‌های خودند.»

استاد دکتر محمدعلی موحد شخصیت یگانه‌ای ست همچون نامش. این یگانگی هم دو جهت و وجهه دارد، یکی جنبه علمی و دیگری جنبه انسانی. از جنبه علمی باز هم می‌توان دوچهره مشخص برای ایشان قائل شد، چهره فنی استاد که مرتبط با مطالعات حقوق نفت و حقوق بین‌الملل است که در حوزه کاری من نیست و قادر به صحبت درباره آن نیستم، هرچند که می‌دانم در این حوزه هم ایشان بحق موحد هستند.

استاد موحد از جمله بزرگانی است که دایره فعالیت هایشان تنها به یک حوزه محدود نمی‌شود و بی‌شک یکی از مردان بزرگ روزگار ما هستند. نه تنها در حقوق نفت، بلکه در عرصه‌های تاریخ، سفرنامه وعلم سیاست نیز تبحر دارد، البته نه در خود سیاست، چراکه ایشان هیچگاه طی سال‌های فعالیت شان خود را درگیر فعالیت‌های سیاسی نکرده‌اند، بلکه از دانش بسیاری در این زمینه برخوردار هستند.