1405/3/9 ۱۳:۲۲
جلد دوم «فهرست مقالات فارسی در زمینۀ تحقیقات ایرانی (مجموعهها: یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها؛...) 1391-1397» با بنیادگذاری ایرج افشار، به کوشش عباس مافی و با همکاری پارکوهی هارطونیان از سوی انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) منتشر شد.
دبا: جلد دوم «فهرست مقالات فارسی در زمینۀ تحقیقات ایرانی (مجموعهها: یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها؛...) 1391-1397» با بنیادگذاری ایرج افشار، به کوشش عباس مافی و با همکاری پارکوهی هارطونیان از سوی انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) منتشر شد.
کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در یادداشت خود بر آغاز این کتاب نوشته است: «علاقهمندان شاید آگاهی داشته باشند که مجلد یکم تا ششم فهرست مقالات فارسی شامل مقالات نشریات ادواری و نیز مجموعهها و یادنامهها از سال 1288-1376هجری شمسی به همّت شادروان استاد ایرج افشار تدوین و منتشر شد. نظر آن شادروان این بود که تدوین و انتشار این فهرست از سوی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی تداوم بیابد و در عین حال مشخصات مقالات مجموعه را، افزون بر همۀ نشریههای مرتبط، در بر بگیرد. مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی هم کوشید این نظر استاد افشار را عملی کند. براین اساس از سال 1377ش تا هنگام درگذشت استاد افشار و تحت نظارت ایشان یکی دو جلد از فهرست مقالات به کوشش خانم ایرانناز کاشیان از همکاران مرکز آماده و انتشار یافت. با نظارت گروه راهبردی برای تدوین و انتشار مشخصات کتابشناختی مجموعهها، یادنامهها، سالنامهها، گاهنامهها و ارجنامهها هم کوشش تازهای به عمل آمد.
مجموعۀ این مشخصات بسیار گسترده است و از اینرو، گروه راهبردی با توجه به امکانات موجود تصمیم گرفت که فهرستنویسی مقالاتِ نشریههای ادواری از فهرستنویسی مقالات مجموعهها جدا شود و فهرست هر کدام جداگانه انتشار یابد. پس از این تصمیم، استاد افشار طی نامهای (به تاریخ 18 دی ماه 1389)، مسئولیت تدوین فهرست مقالههای فارسی در نشریات ادواری را به خانم ایرانناز کاشیان سپرد که مجموعاً 8 جلد (1388-1404ش) انتشار یافته و اینک مجلد چهاردهم فهرست مقالات فارسی همراه با جلد دوم مقالات مجموعهها منتشر میگردد. استاد افشار در همان هنگام تدوین فهرست مقالات مجموعهها را به آقای عباس مافی، از همکاران دیرین خود در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران و از همکاران کنونی کتابخانۀ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی سپرد. با تصویب گروه راهبردی و مدیر مرکز، خانم پارکوهی هارطونیان، از کتابداران و فهرستنگارانِ با سابقۀ کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران و این مرکز، هم به همکاری با این طرح دعوت شدند.
اینک پس از چند سال همکاری این دو کتابدار برجسته، مجلد نخست از 1377-1390ش دربرگیرندۀ مشخصات 25188 مقاله منتشر شد؛ اکنون مجلد دوم فهرست مقالات فارسی در مجموعهها و یادنامهها از 1391 تا 1397ش در برگیرندۀ مشخصات 10488 مقاله در عرصۀ ایرانشناسی و پژوهشهای ایرانی تقدیم علاقهمندان میشود؛ نیز یادآوری این نکته ضروری است که مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، بنابر روش معمول و مطلوب خود، همۀ نکتههایی را که کتابشناسان و فهرستنگاران در نقد و نظرهایشان دربارۀ مجلدات قبلی فهرست مقالات فارسی در مطبوعات طرح کرده اند، بررسی کرده، مدّنظر قرار داده و در موارد لازم، تذکرات و اصلاحات آنان را اعمال کرده است. کسانی که دست در کار تدوین و انتشار فهرستها هستند، خوب میدانند که احتمال بروز خطا در ضبط ارقام و اعداد و نامها بسیار است و هر تذکری در این باره، بر دقت در کار میافزاید. امیدوارم کتابشناسان و فهرستنگاران گرامی همچنان به نقادی و نکتهسنجی ادامه داده و به انتشار مصون از کژی و کاستی این اثر برجای مانده از روانشاد استاد ایرج افشار، یادگار ماندگاری که به فرهنگ ایرانی و عرصۀ کتابشناسی و فهرستنگاری ملی تعلق دارد، یاری برسانند. مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی هم در راه تدوین و انتشار این اثر ارجمند و تکامل بخشیدن به آن در حد مقدورات خود، از هیچ کوششی دریغ نخواهد ورزید. به منظور دستیابی به همۀ نشریههای ادواری و نیز مجموعهها، ارجنامهها، از دانشگاهها، مؤسسههای پژوهشی و مطبوعاتی، ناشران مطبوعات، ادارههای فرهنگ شهرستانها و بنیادهای همتراز آنها کتباً و رسماً درخواست شد یک شماره از هر نشریۀ ادواری و مجموعهای که انتشار میدهند، به این مرکز ارسال دارند تا مشخصات مقالههای آنها در فهرست مقالات فارسی درج شود. متأسفانه مرکز تاکنون پاسخ قابل توجهی دریافت نکرده است. دسترسی به همۀ نشریههای فارسی از راه کتابفروشیها و دکههای مطبوعاتی گاه بسیار دشوار و گاه تقریباً ناممکن است. در اینجا مجدداً از مسئولان همۀ نشریههای ادواری و مجموعهها علاقهمندند به درج مشخصات مقالهها در فهرست مقالات فارسی، درخواست میشود از فرستادن نسخهای از نشریات خود مضایقه نفرمایند. چنانچه مجلدی از فهرست مقالات فارسی فاقد مشخصات کتاب شناختی مقالههای نشریهای باشد، بدان معناست که کتابخانۀ دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و گروه تدوین فهرست مقالات فارسی به آن نشریه یا مجموعه دست نیافته است. مدیران و مسؤولان نشریات به خوبی واقف اند که هر فهرستی تا جای ممکن باید جامع باشد، و رسیدن به جامعیّت و کمال هر فهرستی بدون همکاری گسترده در سطح ملی امکانپذیر نخواهد بود.
سخن آخر اینکه، با توجه به گسترش دامنۀ فعالیتهایی که محور اصلی آنها کتابشناسی، فهرستها و نمایههای اطلاعرسان و بهطور کلی منابع شناخت کتاب است، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی از هرگونه پیشنهاد و طرح در این زمینه، که بتوان با کمترین هزینۀ مالی به کارآمدترین نتیجه دست یافت، استقبال میکند. امیدوارم یاریهای گستردهتر همۀ دوستداران استاد ایرج افشار و رهروان راه او، این اثر ملی و متعلق به همۀ فارسیزبانان، ایرانپژوهان و پژوهشگران حوزۀ مطالعات فرهنگ و تمدن ایرانی را درصورتی پر بارتر، کاملتر و ارزشمندتر از پیش عرضه کند.
در پایان، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی سپاسگزاری و قدردانی از کوشش تدوینگران فهرست حاضر را وظیفۀ خود میداند: آقای مافی، خانمها پارکوهی هارطونیان و ایرانناز کاشیان کوشیدهاند که این فهرست با ضوابط فهرستنویسی معمول و مقبول اهل فنّ هماهنگ باشد؛ و سپاس از خانمها مهسا مهرانی که ورود اطلاعات را برعهده داشتند و سرانجام بهاره بادافراس که با علاقه و احساس مسئولیت عمیق حروفنگاری و صفحهآرایی این فهرست را بر عهده داشته است؛ آقای مهندس صادق خلیقتهرانی، طراح نرمافزار، با شکیبایی برای مشکلات نرمافزاری این فهرست راه حل یافتهاند، و کتابخانۀ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بهرغم مشکلات مالی، تا حد ممکن به جمعآوری منابع لازم همت گمارده است. امیدوارم کاربرد گستردۀ این اثر پاداش درخور این کوششها و همکاریها باشد.»
عباس مافی، گردآورندۀ این اثر نیز در مقدمۀ خود آورده است: «سرانجام جلد دوم فهرست مقالات فارسی در زمینۀ تحقیقات ایرانی، شامل مشخصات مقالات کتابهای مجموعهها (یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها و...) مربوط به سالهای 1391 تا 1397، با فاصله نهچندان مناسب با جلد پیش چاپ و منتشر گردید. در این جلد 10488 مقاله از 408 مجموعه کتاب استخراج و فهرستبرداری موضوعی شده است.
در مقدمههای مجلدات پیشین توسط مرحوم ایرج افشار و این قلم راهنماییهای سودمندی برای پژوهشگران نوشته، تا امکان دسترسی به مطالب موردنظر با سهولت بیشتری صورت گیرد. اکنون چند توضیح کوتاه و لازم که ویژه این جلد است:
در تقسیمات موضوعیِ کتاب به عنوان سرتیترها، موضوعهای همسنگ و همانند پراکندگیهایی را در تقسیمبندیها موجب میشد، پس بر آن شدیم تا درهمکردی از آنها به وجود آوریم تا با این روش از برخی اعمال سلیقهها نیز ممانعت به عمل آید. این تغییرات در مطابقت با فهرست مندرجات مجلد پیش قابل ملاحظه خواهد بود، چون انتقاد و معرفی کتاب و نسخههای خطی...
دیگر اینکه تا حد توان تلاش شد که موازین و قواعد حول این مجموعهها رعایت شود مانند محدودیت تاریخی یاد شده (1391-1397) ولی گاهی کتابهای موردنظر زمانی به دستمان میرسید که خارج از چارچوب تاریخی فوق بودند، در این مورد تصمیم گرفته شد که مقالههای موجود این کتابها بهعنوان جاافتادهها را در کتاب بگنجانیم تا مجالی فراهم شود برای نمایش آنها که شاید در تکوین پژوهشهای پژوهشگران مؤثر باشد. اضافه میگردد این موردخاص کماکان در مجلدات بعدی نیز دیده خواهد شد.
مطلب پایانی این که در مورد چند مدخل اصلاحات کمی صورت داده شد تا با زیرمجموعههای آمده خوانش بهتری داشته باشند، از آن جمله در بخش تاریخ «سرگذشت رجال» را به سرگذشتها مختصر کردیم. دیگر اینکه واژۀ سرگذشت را از بخش ادبیات، «سرگذشت ادیبان و شاعران» حذف کردیم تا دامنۀ آن با گستردگی مطالب آمده ضمن هر مقاله همآهنگ شود.»
علاقهمندان برای تهیۀ جلد دوم «فهرست مقالات فارسی (مجموعهها: یادنامهها؛ ارجنامهها؛ جشننامهها؛ کنگرهها؛...) 1391-1397» که در 1024 صفحه، با شمارگان 200 نسخه و بهبهای یک میلیون و 750هزار تومان منتشر شده است، میتوانند از راههای زیر اقدام کنند:
مراجعۀ حضوری به فروشگاهِ انتشارات مرکز به نشانی تهران- نیاوران، کاشانک، شمارۀ ۲۱۰
مراجعه به فروشگاه اینترنتی انتشارات مرکز به نشانی store.cgie.org.ir
تماس با انتشارات مرکز با شمارۀ تلفنهای ۰۲۱۲۲۲۹۷۶۷۷ و 09123931836
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید