جاده ابریشم گذرگاه صلح و دوستی ملل

1393/8/11 ۰۸:۲۵

جاده تاریخی ابریشم شبكه‌ای پیوسته از راه‌های بازرگانی در آسیا بود كه علاوه بر ارتباط دادن شرق و غرب و جنوب آسیا، شمال آفریقا و شرق اروپا را نیز به این منطقه پیوند می‌داد. این مسیر تا سده پانزدهم میلادی به مدت 1700 سال بزرگترین شبكه بازرگانی دنیا بود كه بهره‌برداری‌های گردشگری و زیارتی نیز از آن صورت می‌گرفت.

نفیسه یزدانی: جاده تاریخی ابریشم شبكه‌ای پیوسته از راه‌های بازرگانی در آسیا بود كه علاوه بر ارتباط دادن شرق و غرب و جنوب آسیا، شمال آفریقا و شرق اروپا را نیز به این منطقه پیوند می‌داد.

این مسیر تا سده پانزدهم میلادی به مدت 1700 سال بزرگترین شبكه بازرگانی دنیا بود كه بهره‌برداری‌های گردشگری و زیارتی نیز از آن صورت می‌گرفت.

به نظر می‌رسد علت نامگذاری این راه به نام «ابریشم» تجارت ابریشم به عنوان معروف‌ترین، سبك‌ترین و گرانبهاترین كالا در این مسیر بوده است. راه‌هایی فرعی دیگری نیز از هند و جنوب ایران به جاده ابریشم می‌پیوسته كه به دلیل اهمیت نوع كالاهایی كه در آن مسیرها حمل می‌شده نام‌های دیگری مانند «راه ادویه» به آن اطلاق می‌شده است.

علاوه بر جاده ابریشم بر روی خشكی، مسیر راه ابریشم بر روی دریا هم شكل گرفته بود كه كشور چین را با كشورهای متمدن و فرهنگی ارتباط می‌داد و مسیر گفتگوی تمدن‌های شرق و غرب نیز به واسطه آن شكل گرفت و براساس مستندات موجود ماركوپولو از راه ابریشم دریایی به چین سفر كرد.

اهمیت جهانی جاده ابریشم

امروزه جامعه بین‌المللی به همكاری میان كشورهای تأثیرگذار در راه ابریشم با اهداف مهمی همچون احیاء روابط اقتصادی بین دولت‌ها به مانند گذشته توجه دارد. اما سازمان یونسكو به عنوان متوالی مباحث فرهنگی كه ارتقاء شاخص‌ها در حوزه فرهنگی را برعهده دارد، در نظر دارد آشتی بین شهرهای متمدن تأثیرگذار در این راه را برقرار كند تا مفاهمه‌ای فرهنگی میان این تمدن‌ها برقرار شود.

اصفهان نیز به عنوان یكی از تأثیرگذارترین شهرهای متمدن در عرصه اقتصادی، فرهنگی و سیاسی نه از این نظر كه در مسیر تردد كاروان‌های تجاری قرار داشته بلكه به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد خود در حوزه‌های مختلف و این كه به عنوان یكی از راه‌ها و شبكه‌های فرعی راه ابریشم بوده نقش بی‌بدیل داشته است.

دكتر الهیاری رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان كه در حوزه تاریخ صاحبنظر است، می‌گوید: یك جغرافیدان آلمانی در قرن 19 میلادی راه بزرگ و باستانی جهان را كه پیوند دهنده تمدن‌های بزرگ بود، جاده ابریشم نامید.

به گفته وی جاده ابریشم مسیر ترانزیت اصلی دارد و در كنار آن شبكه‌های پیوسته فرعی بسیاری قرار دارد كه عامل پیوند اقوام بزرگ قاره كهن آسیا بوده است.

مسیر جاده ابریشم

او با اشاره به این كه جاده ابریشم از چین شروع می‌شود و با عبور از آسیای مركزی وارد تركستان می‌شود و تا خراسان بزرگ ادامه می‌یابد، گفت: جاده ابریشم پس از آن دو مسیر متفاوت را طی می‌كند كه نخست در نیمه شمالی به آسیای صغیر می‌رسد و در مسیر دیگر وارد مناطق مركزی مانند ری، همدان، بین‌النهرین، شامات و بنادر صیدا می‌شود. به گفته دكتر الهیاری تحقیقات حاكی از آن است كه راه ابریشم در حوزه نفوذ حكمرانانی بوده كه در ایران زمین حكومت می‌كردند. وی افزود: این جاده كانون اصلی ارتباطات تجاری و فرهنگی باستان بوده است و در طول تاریخ، حكومت های ایران نبض جاده ابریشم را در دست داشته‌اند و هر گاه قدرت‌هایی می‌خواستند مسیر متفاوتی را خارج از نفوذ ایران ایجاد كنند، این مسیرها مسدود می‌شده است تا جایگاه ایران حفظ شود. او با تأكید بر این كه ایران در دوره اسلامی با داشتن حكومت‌های مقتدر مانند سلجوقیان و صفویه برجاده ابریشم تسلط داشته است، یادآوری شد: جاده ابریشم از دوره صفویه بنا به دلایلی از جمله تسلط عثمانی‌ها بر قسطنطنیه یا ایجاد راه‌های جدید دریایی در قاره آفریقا، اهمیتش را از دست داد و به سوی افول رفت.

وی همچنین گفت: جایگاه اصفهان كه نه در مسیر اصلی جاده ابریشم بلكه در شبكه فرعی آن بوده است، به عنوان نقطه كانونی در قلب جغرافیای ایران اساسی است.

نقش ویژه جاده ابریشم

دكتر اللهیاری نقش اصفهان در جاده ابریشم را در دوران سلجوقیه و صفویه ویژه توصیف كرد و گفت: در این راه علاوه بر مبادلات تجاری، مبادلات هنری نیز انجام می‌شده است و اصفهان و كاشان كه‌ به‌طور ویژه در صنایع نساجی و فلزكاری تولیداتی داشتند كانون‌های مهم آن بوده‌اند و در شرق و غرب آسیا شناخته شده بودند.

او با اشاره به این‌كه جاده ابریشم در حوزه فرهنگی و اعتقادی نیز كاركردهای مهمی داشته است، افزود: این جاده كانون مهم تعاملات فرهنگی و مركز مهم انتقال افكار و اندیشه‌ها بوده است و در انتقال دین مسیحیت و اسلام و حتی آئین بودا به سرزمین‌های دوردست نقش داشته است.

دكتر اللهیاری با اشاره به این‌كه ایرانی‌ها سهم عمده‌ای در انتقال مفاهیم دینی به دیگر نقاط جهان از طریق جاده ابریشم داشته‌اند، افزود: دیگر تجار مسلمان نیز پیام اسلام را از طریق این محور انتقال می‌دادند.

به گفته وی احیاء جاده ابریشم كه در دوران معاصر جایگاه و منزلت باستانی تاریخی خود را از دست داده است، در دستور كار مجامع بین‌المللی به ویژه یونسكو قرار گرفته است تا ارتباطات فرهنگی، تجاری، گردشگری و مهم‌تر از آن ایجاد مهربانی بین ملل را افزایش دهد.

پروژه احیای جاده ابریشم

یك سالی می‌شود كه با امضای تفاهمنامه‌ای پروژه اجرای احیای راه ابریشم بین دو شهر «جیونگ جو» كره جنوبی و «اصفهان» كه در گذشته نقشی تأثیرگذار در این جاده داشته‌اند، مد نظر است. پارسال گروهی با عبور از مسیر زمینی جاده ابریشم به اصفهان آمدند تا این مفاهمه فرهنگی شكل بگیرد و امسال در سالگرد این توافق گروهی دیگر از علاقه‌مندان از كشور كره جنوبی با عبور از مسیر دریایی راه ابریشم كه به گفته خودشان 45 روز به طول انجامیده است به اصفهان آمدند تا در سالگرد این اتفاق فرهنگی به گفتگو بنشینند.

دكتر جمالی‌نژاد معاون هماهنگی و سرپرست امور بین‌الملل شهرداری اصفهان نیز در این نشست كه به منظور تبادل فرهنگی میان دو تمدن پرشیا و سیلا برگزار شد، گفت: راه ابریشم از آغاز پیدایش یكی از شاهراه‌های بزرگ در شكل‌گیری تمدن‌های بشری در اقصی نقاط جهان بوده است و در ایجاد و تقویت زیرساخت‌های صلح و دوستی نقشی تأثیرگذار در دیپلماسی فرهنگی داشته است.

هونگ‌یونگ كئونگ معاون استاندار استان گئونگ سانگ بك دو كره جنوبی با اشاره به این‌كه ایران 1500 سال پیش در شبه جزیره كره نقشی تأثیرگذار داشته است، افزود: جاده ابریشم دریایی براساس مستندات موجود در گذشته وجود داشته است كه تمدّن غرب و شرق از این‌ راه با هم ارتباط داشته‌اند.

او با اشاره به توافق دو شهر در اجرای پروژه جاده ابریشم با هدف توسعه همكاری بین شهرهای مختلف، افزود: استان ما شهرهای مختلفی را در مسیر جاده ابریشم دارد و امیدوارم اصفهان در اجلاس فرهنگی جاده ابریشم كه سال 2015 در كره جنوبی برگزار می‌شود، حضوری پررنگ داشته باشد.

كیم‌ وونگ سو رئیس گروه اعزامی راه ابریشم كره جنوبی هم با اشاره به این‌كه سفرشان از 15 سپتامبر شروع شده است، گفت: در این سفر دریایی برای رسیدن به ایران از چین، ویتنام، اندونزی و عمان گذشتیم.

او با اشاره به این‌كه تندیس درنا در شهر اصفهان كه نماد افسانه‌ای آشنا برای مردمان كره?جنوبی است، افزود: ما معتقدیم اگر 1000 پرنده درنا با كاغذ رنگی بسازیم به آرزوی خود می‌رسیم و این نماد را به شكل تندیس امروز در اصفهان دیدیم.

به گفته وی كتاب كوش‌نامه از آثار قدیمی كشور كره به افسانه‌هایی درباره دو كشور ایران و كره اشاره دارد كه شاخص‌ترین بخش آن علاقه‌مندی پسر امپراتور ایران به دختر امپراتور كره است كه امیدواریم این عشق میان دو كشور ایران و كره نیز براساس واقعیت استمرار یابد.

در پایان این نشست لوح همكاری میان این دو شهر بزرگ به امضاء رسید و همسر استاندار استان گئونگ سانگ بك دو كره جنوبی كه به عنوان میهمان ویژه حضور داشت، نمادی از تاج طلا كه مربوط به امپراتوران تمدن سیلا كره جنوبی است را به شهردار اصفهان اهداء كرد.

روزنامه اطلاعات