1393/6/3 ۰۸:۲۷
نرگس عاشوری: 10 اثر از 234 اثر معنوی به ثبت رسیده در یونسکو متعلق به ایران است در حالی که به اعتقاد کارشناسان این سرزمین سرشار از میراثی است که میتواند جهانی شود. آیین میرنوروزی، مراسم ترنا بازی و سخنوری به همراه موسیقیها و رقصهای فولکلوریک همچون حرکات آیینی تربت جام و آیین اسب چوبی از جمله یادگارهای معنوی ایران است که به اعتقاد یک کارشناس و پیشکسوت نمایشهای آیینی و سنتی قابلیت افزودن سهم ایران در میراث جهانی را دارد.
داوود فتحعلیبیگی با اشاره به شاخصههای آیینها و سنتهایی که قابلیت ثبت جهانی دارد، میگوید: کارهایی که طبیعتاً ایرانی است، ریشه ایرانی دارد و در فرهنگ ما به وجود آمده و بیانگر جهانبینی و روحیات مردم این سرزمین است از جمله آیینهایی همچون آیین میرنوروزی، مراسم ترنابازی و سخنوری که متأسفانه برخی فراموش شده یا کمرنگ شدهاند. در مجموع تمام آیینها و مراسمی که معرف تمدن ماست و برخاسته از نیازهای روحی مردم کشور ماست چه موسیقیها و رقصهای فولکلوریک و چه آیینهایی که مربوط به مناطق مختلف است قابلیت ثبت در فهرست معنوی یونسکو را دارد و امثال اینها کم نیست مثل رقص آیینی تربت جام، آیین اسب چوبی و...
این کارگردان تئاتر میگوید: نقش ثبتجهانی از آثار ملموس و ناملموس فرهنگی در صیانت از سرمایههای فرهنگی کشور و معرفی تمدن ایران در عرصههای بینالمللی غیرقابل کتمان است به شرط این که بعد از ثبت اثر جزئیات نگهداری و امکان آموزش آن وجود داشته باشد و اگر تلاشی در این زمینه نشود به مرور آسیب میبینند و از بین میروند. او که از وعدههای محقق نیافته درباره هنر تعزیه که حدود 4 سال پیش میراثی جهانی شد گلایهمند است در ادامه میافزاید: ثبت جهانی یک آیین به شرطی میتواند مؤثر واقع شود که نهادهای متولی این پروندهها اقداماتی برای اعتلا و زنده نگهداشتن آن داشته باشند. مثلاٌ تعزیه را ثبت کردیم آن هم ثبتجهانی اما بعدش چه کردیم؟ در شور و هیجان ثبت تعزیه وعدههای زیادی داده شد اما هیچ کاری برای تعزیه نشده است. با عنایت به اینکه برای حفظ و نگهداری این میراث معنوی یا میراث ناملموس میتوان از مساعدتهای سازمان یونسکو هم بهره برد اما چون متأسفانه مسئولان مربوطه کارمندی عمل میکنند و نه از روی عشق و علاقه! به همین جهت ثبتجهانی آن هم امری علیالسویه است و اهمیتی ندارد. باید سرمایهگذاری و حمایت هم شود تا مانع آسیبهایی شود که به این هنر وارد میشود. ما بیش از 500 مجلس تعزیه با عنوانهای مختلف داریم که لازم است چاپ و تجربیات اجرایی آن ثبت و ضبط تصویری شود. باید مراکزی برای کارهای پژوهشی و آموزشی دایر شود. در حالی که ما در زمینه تعزیه یک کلاس اکابر هم نداریم. خب این هنر به مرور زمان آسیب دیده و از بین میرود. در قدیم چهار تعزیهخوان پیشکسوت داشتیم که یک چیزهایی بلد بودند و به بعضیها یاد میدادند اما متأسفانه این شیوه آموزشی سینه به سینه به مرور از دست رفته است و الان بعضیها الگوهایشان فیلمهای تعزیهای شده است که خیلی هم پراشکال است. چه در متن، چه در محتوا، چه در اجرا و چه در موسیقی، همه چیز تعزیه دارد آسیب میبیند اما چه کسی به فکر آن است. در حالی که تعزیه یک هنر بینظیر ایرانی و اسلامی است و در دایرهالمعارف دنیا، ایران را با نمایش تعزیه میشناسند.
این پیشکسوت نمایش آیینی و سنتی که عشق و وابستگیاش به نمایش آیینی تعزیه او را با نگرانیهایی چون حذف این هنر نمایشی از فهرست میراث جهانی و ناملموس یونسکو مواجه کرده است در پایان با اشاره به راهاندازی پژوهشکده آیینی سنتی که قول راهاندازی آن حدود دو سال پیش داده شده بود به عنوان یکی از وعدههای هرگز تحقق نیافته برای تعزیه عنوان میکند: راهاندازی پژوهشکده آیینی سنتی پیشکش با همین کانون نمایشهایی آیینی سنتی که سالهاست دایر شده و با همین نیم نفسی که دارد خیلی از آداب و سنن آن را حفظ کرده است مثل یک نامادری رفتار میشود. سالی یک بار هم یک برنامه میگذارند. یک عده را به اسم نقال جمع میکنند که اصلاً نمیدانیم کجا نقال شدهاند و بعد چهار آدم بیربط چهار حرکت بیربط انجام میدهند به اسم نقالی. چند سال پیش که هنوز مرشد ترابی زنده بود درخواست برگزاری یک کارگاه آموزشی کردیم تا شاید یک عده آموزش ببینند و میراثدار دانش پیشکسوتهای این حوزه شوند اما آنقدر بیتوجهی شد که مرشد ترابی هم رفت. در تمام این آثار پیشنهادی به فرض اینکه به ثبت جهانی هم برسد باید سازمانهای مربوطه کاری برای اعتلای آن کنند که اگر اقداماتی نکنند ممکن است چند سال بعد دوباره از ثبت خارج شوند.
روزنامه ایران
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید