1396/7/19 ۰۸:۰۵
وحدت شیعه و سنی از دیرباز در طول تاریخ ملل مسلمان مورد توجه علما و مراجع بزرگ اسلام بوده است. آنها باور داشتند که اتحاد شیعه و سنی باعث تقویت جهان اسلام میشود. لذا این علما، از شیخ مفید و سیدرضی تا میرزای شیرازی، آخوند خراسانی، آیتا... بروجردی، امام خمینی و رهبر معظم انقلاب اسلامی همگی بر وحدت شیعه و سنی تاکید کرده و میکنند.
وحدت شیعه و سنی از دیرباز در طول تاریخ ملل مسلمان مورد توجه علما و مراجع بزرگ اسلام بوده است. آنها باور داشتند که اتحاد شیعه و سنی باعث تقویت جهان اسلام میشود. لذا این علما، از شیخ مفید و سیدرضی تا میرزای شیرازی، آخوند خراسانی، آیتا... بروجردی، امام خمینی و رهبر معظم انقلاب اسلامی همگی بر وحدت شیعه و سنی تاکید کرده و میکنند. نتیجه این گفتمان وحدتگرا، درنهایت به تاسیس مجمع تقریب مذاهب اسلامی در 19 مهرماه 1369 به فرمان رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتا... خامنهای منجر شد. این نوشتار بهطور مختصر به بررسی دیدگاههای برخی از بزرگان جهان تشیع در باب وحدت و یکپارچگی جهان اسلام میپردازد.
دیدگاه تقریبی علمای بزرگ شیعه
بسیاری از علمای بزرگ جهان شیعه مثل شیخ مفید، سیدمرتضی و سیدرضی، نسبت به مقوله تقریب نگاه ویژهای داشتند. بحث علمی شیخ مفید با علیبنعیسی رمانی درباره جنگ جمل و درنهایت مجاب کردن وی، کاملا در یک فضا و گفتمان تقریبی صورت گرفته است. همچنین تلمذ سیدمرتضی نزد بسیاری از استادان اهل سنت و نیز تحصیل بسیاری از علمای اهل سنت نزد وی هم با چنین رویکردی صورت گرفت. استناد فراوان سیدرضی به کتب و منابع اهل سنت در جمعآوری نهجالبلاغه هم رویکرد جمعگرایانه وی را میرساند.
اقدامات میرزایشیرازی در جهت وحدت
میرزایشیرازی که فتوای تحریم تنباکو یکی از معروفترین فتاوی اوست هم از جمله فقهایی است که تلاشهای فراوانی بهمنظور وحدت شیعه و سنی انجام داد. از جمله اقدامات میرزای بزرگ در این راستا میتوان به پرداخت مستمری و کمکهای مادی به طلاب و علمای اهل سنت، ایجاد امکانات رفاهی مساوی با شیعیان برای آنان، انتقال حوزه علمیه تشیع از نجف اشرف به سامرا که شهری سنینشین بود و تلاش برای حل اختلافات شیعه و سنی در افغانستان اشاره کرد.
بیانیههای وحدتگرایانه آخوندخراسانی
در دوران حیات آخوند خراسانی، جوامع اسلامی گرفتار یک نوع بیثباتی بود که منشا خارجی داشت. از بیانیهها و اعلامیههای آخوند خراسانی در این بحبوحه میتوان پی برد مساله تقریب تا چه اندازه در اندیشه او مهم بوده است. او طی یک بیانیه که در 25 صفر 1326 قمری در روزنامه انجمن تبریز منتشر شد، ملت مسلمان را به اتحاد و رفع اختلافات فراخواند و اعلام کرد: «بر عموم افراد ملت خاصه عشایر و ایلات و نگهبانان حدود و ثغور مملکت اسلامیه ایران اعلام میشود که در هیچ دوره ضعف و ناتوانی ممالک و دول اسلامیه به این اندازه که فعلا مشهود است، نبوده است... تا فرصتی در دست است، بر شما روسای عشایر و ایلات و پاسبانان حدود... شرعا و عقلا لازم است که اختلافات فیمابین را به اتفاق کلمه «جامعه اسلامیه» مبدل کنید.»
آیتا... بروجردی و مساله وحدت شیعه و سنی
وحدت مسلمانان همواره مورد توجه آیتا... بروجردی بود. شهید مطهری در اینرابطه میگوید: «... این مرد چون به تاریخ اسلام و مذاهب اسلامی آشنا بود، میدانست که سیاست حکام گذشته در تفرقه و دامن زدن آتش اختلاف، چه اندازه تاثیر داشته است و هم توجه داشت که در عصر حاضر نیز سیاستهای استعماری از این تفرقه حداکثر استفاده را میکنند... .»
یکی دیگر از اقدامات آیتا... بروجردی در راستای تقریب مذاهب، حمایت مالی از رسالهالاسلام الازهر مصر بود. آیتا... واعظزادهخراسانی در این رابطه میگوید: «بعد از رحلت آیتا... بروجردی، رسالهالاسلام که در مصر چاپ میشد تعطیل شد، یعنی با پول او منتشر میشد. ما فهمیدیم که حتی آیتا... بروجردی پول رسالهالاسلام را میدهد که در مصر چاپ شود.»
مساله وحدت در آرای امام خمینی (ره)
امام خمینی، بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی نیز همواره در گفتار و عمل به وحدت شیعه و سنی تاکید داشتند. ایشان در این رابطه میفرمایند: «ما با مسلمین اهل تسنن یکى هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسى کلامى بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانى هستند که میخواهند بین مسلمانان اختلاف بیندازند. قضیه شیعه و سنى اصلا در کار نیست، ما همه با هم برادریم.»
همچنین در جایی دیگر میفرمایند: «باید همه ما توجه داشته باشیم که مبادا یک وقت تبلیغى بشود که در طول تاریخ تقریبا شده است که ما را، برادرها را از هم جدا کردند. اهل سنت را با ما جدا کردند. ما را از آنها جدا کردند. باید اینها را توجه بکنیم... .»
ایشان همچنین به علمای اهل سنت تاکید میکنند: «شماها بحمدا... خودتان بیدار هستید... به همه آنها سفارش کنید که ماها برادر بودیم و هستیم و خواهیم بود و مصلحت شما مصلحت ماست، مصلحت ما مصلحت شماست. ما همه قرآن شریف را باید حفظ کنیم. ما همه دین اسلام را باید حفظ کنیم و با وحدت انشاءا...، پیروز بشویم... .»
تاسیس مجمع تقریب مذاهب توسط رهبر انقلاب
یکی از مهمترین اقداماتی که رهبر معظم انقلاب اسلامی در راستای وحدت شیعه و سنی انجام دادند، تاسیس مجمع تقریب مذاهب اسلامی در سال 69 بود. ایشان همچنین در بیانات خود بارها به این مساله مهم تاکید داشتهاند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در 22 اردیبهشتماه 1388 در جمع مردم کردستان به نقشه دشمن برای ایجاد تفرقه میان شیعه و سنی اشاره کرده و فرمودند: «شما نگاه کنید ببینید آن کسانی که میخواهند وحدت ملت ایران را به هم بزنند، کیها هستند؟ بدانید که اینها عوامل دشمنند؛ یا خودشان از متن دشمن دارند حرف میزنند، یا سرانگشت دشمنند؛ برو برگرد ندارد. آن کسی که ندای تفرقه بین شیعه و سنی را سر میدهد و به بهانه مذهب، میخواهد وحدت ملی را به هم بزند، چه شیعه باشد و چه سنی، مزدور دشمن است؛ چه بداند، چه نداند. گاهی بعضیها مزدور دشمنند و خودشان نمیدانند. خیلی از این مردم بیچاره بیخبر سلفی و وهابی که بهوسیله دلارهای نفتی تغذیه میشوند تا بروند در اینجا و آنجا عملهای تروریستی انجام بدهند -در عراق یکجور، در افغانستان یکجور، در پاکستان یکجور و در نقاط دیگر یکجور- نمیدانند که مزدور دشمنند. آن مرد شیعی هم که میرود به مقدسات اهل سنت اهانت میکند و دشنام میدهد، او هم مزدور دشمن است، ولو نداند که چه میکند. من عرض میکنم: عوامل اصلی دشمنانند. بعضی از این سرانگشتان -هم در بین اهل سنت، هم در بین شیعه- غافلند، نمیدانند و نمیفهمند چکار میکنند؛ نمیدانند برای دشمن دارند کار میکنند... چند سال قبل از این، در منطقه کُردی، یک عالم روشنبین در نمازجمعه سخنرانی کرد. گمانم قسم خورد -اینجور به ذهنم است، چون سالها گذشته است- گفت وا... آن کسانی که میآیند پیش شیعه، بغض و کینه سنی را در دل او وارد میکنند و میروند پیش سنی، بغض و کینه شیعه را در دل او وارد میکنند، اینها نه شیعه هستند، نه سنی؛ نه شیعه را دوست دارند، نه سنی را دوست دارند؛ با اسلام دشمنند... به آن شیعهای هم که از روی نادانی و غفلت، یا گاهی از روی غرض -این را هم سراغ داریم و افرادی را هم از بین شیعیان میشناسیم که فقط مسالهشان مساله نادانی نیست، بلکه مأموریت دارند برای اینکه ایجاد اختلاف کنند- به مقدسات اهل سنت اهانت میکنند، عرض میکنم: رفتار هر دو گروه حرام شرعی است و خلاف قانون است.»
حضرت آیتا... خامنهای همچنین در 9 اردیبهشت 92 در اجلاس «علما و بیداری اسلامی»، «اختلافافکنی و تبدیل نهضتها به معارضههای خونین فرقهای، مذهبی، قومی و ملّی» را «یکی از خطرناکترین چیزهایی که نهضت بیداری اسلامی را تهدید میکند» عنوان کردند و در ادامه فرمودند: «این توطئه هماکنون از سوی سرویسهای جاسوسی غرب و صهیونیسم با کمک دلارهای نفتی و سیاستمداران خودفروخته، از شرق آسیا تا شمال آفریقا و بهویژه در منطقه عربی، با جد و اهتمام دنبال میشود و پولی که میتوانست در خدمت بهورزی خلق خدا باشد، خرج تهدید و تکفیر و ترور و بمبگذاری و ریختن خون مسلمانان و برافروختن آتش کینههای درازمدت میشود. آنها که قدرت یکپارچه اسلامی را مانع هدفهای خبیث خود میدانند، دامن زدن به اختلافها در درون امت اسلامی را آسانترین راه برای مقصود شیطانی خود یافتهاند و تفاوتهای نظری در فقه و کلام و تاریخ و حدیث را که طبیعی و اجتنابناپذیر است دستاویز تکفیر و خونریزی و فتنه و فساد ساختهاند.»
مقام معظم رهبری در 10 بهمن 1391 نیز ملل مسلمان را به اتحاد توصیه کرده و فرمودند: «ملتهای مسلمان باید با هم متحد شوند. در داخل هر کشور، گروههای مختلف، مذاهب مختلف، جناحهای مختلف، باید دست به دست هم بدهند؛ اختلافات فکری، عقیدتی، سیاسی و سلیقهای و جناحی را بر حرکتهای اساسى خودشان حاکم نکنند، تا بتوانند در مقابل دشمن بایستند؛ امروز راه، فقط این است. با انواع حیله دارند تلاش میکنند ایجاد اختلاف کنند؛ میبینید شما. وقتی مسلمانها سرشان به اختلاف با یکدیگر مشغول شد، مساله فلسطین در حاشیه قرار میگیرد؛ ایستادگی در مقابل زیادهخواهی آمریکا و غرب، در حاشیه قرار میگیرد؛ آنها امکان پیدا میکنند که نقشههای خودشان را عمل کنند... شعار اتحاد اسلامی، یک شعار مقدس است. امروز اگر پیامبر مکرم اسلام (صلیا... علیه و آله) در میان ما بود، به اقتضای آیه شریفه «عزیز علیه ما عنتّم حریص علیکم بالمومنین رئوف رحیم» ما را به اتحاد دعوت میکرد؛ از ایجاد اختلافات این چنینی جلوگیری میکرد. ما اگر چنانچه علاقهمند به نبی مکرم اسلام هستیم، باید این خواسته قطعی آن بزرگوار را تحقق ببخشیم.»
منبع: فرهیختگان
کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.
کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما
کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور
کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید
ارسال مجدد کد
زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:
قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید
فشردن دکمه ثبت نام به معنی پذیرفتن کلیه قوانین و مقررات تارنما می باشد
کد تایید را وارد نمایید