تبریز ٢٠١٨؛ فرصت‌هایی كه از دست می‌رود

1396/4/17 ۰۸:۵۸

هرچند تبریز با آثار تاریخی، بناها، غذاها و جاذبه‌های گردشگری خود انتخاب خوبی برای پایتخت گردشگری كشورهای اسلامی در سال ٢٠١٨ به شمار می‌رود ولی جای خالی زیرساخت‌های میزبانی از گردشگران و عدم برنامه‌ریزی‌های مناسب، چشم‌انداز این رویداد را غبارآلود نشان می‌دهد.

 چند ماه پیش از شروع پایتختی گردشگری كشورهای اسلامی
 

 سحرفكردار: هرچند تبریز با آثار تاریخی، بناها، غذاها و جاذبه‌های گردشگری خود انتخاب خوبی برای پایتخت گردشگری كشورهای اسلامی در سال ٢٠١٨ به شمار می‌رود ولی جای خالی زیرساخت‌های میزبانی از گردشگران و عدم برنامه‌ریزی‌های مناسب، چشم‌انداز این رویداد را غبارآلود نشان می‌دهد.
تبریز دیار شعر و ادب، فرهنگ و تاریخ، رنگ و لعاب و هزاران شگفتی دیدنی است. بازار تاریخی تبریز با تیمچه‌ها و سراهای مختلف كه گنجینه و میراث جهانی یونسكو به شمار می‌رود، از خانه تاریخی علی مسیو گرفته تا خانه ارفع‌الملك كه امروز برخی كاربری موزه دارند و برخی ویرانه‌های به حال خود رها شده‌اند.
هر چند از باغ شهر كهن تبریز امروز چیز زیادی باقی نمانده و برج‌های مسكونی و تجاری جای درخت‌ها قد علم كرده‌اند، هر چند ریه‌های شهر بیش از هر وقت دیگری گرفته و این حجم از آلودگی شهری كه اتفاقا صنعتی هم هست را تاب نمی‌آورند، ولی در كنار اینها تبریز را با تفرجگاه شاهگلی با آن عمارت كلاه فرنگی میانی و استخر چهار گوش هم می‌شناسند.
زیبایی و پاكیزگی شهری، عنوان شهر بدون گدا، آب و هوای مناسب و نسیم‌های مدام، شاید همه و همه دست به دست هم داده‌اند تا تبریز ٢٠١٨ به عنوان پایتخت گردشگری كشورهای اسلامی رقم بخورد.
ولی تمام اینها فقط یك روی سكه است. روی دیگر سكه تبریز ٢٠١٨ مصایب بزرگی است كه تبریزی‌ها هر روز از كنار آنها رد می‌شوند و فقط سری تكان می‌دهند. هرچند حالا بیش از دو سال است كه عنوان تبریز ٢٠١٨ در تیتر خبرها، بیلبوردهای شهری، زمزمه‌های شهروندی و تبلیغات محیطی رواج پیدا كرده ولی شاید اقدامات جدی‌تر برای آمادگی و میزبانی از این رویداد تنها در چند ماه اخیر بیشتر به چشم می‌خورد.
تبریز در حالی به عنوان پایتخت گردشگری انتخاب شده كه یك بیل مكانیكی با قدرت تمام به جان آثار تاریخی و نقاط مهم گردشگری تبریز افتاده و داشته‌های این كهن شهر را از بین می‌برد. در همین هیاهوهای تبریز٢٠١٨ بود كه همجوار با ارگ علیشاه تبریز، بنایی كه در سال ١٣١٠ در فهرست آثار ملی ثبت شده، بدون حفظ هیچ حریم و استانداردی طرح ساخت پاركینگ طبقاتی كلید زده شد كه برای در امان ماندن از موج اعتراض‌های مردمی، به طور شبانه عملیات خاكبرداری از محوطه ارگ تبریز انجام شد.
یك سال قبل از آن هم موضوع گازكشی در مسجدكبود تبریز كه به فیروزه جهان اسلام مشهور است، با انتقادها و واكنش‌های شدید مردمی همراه شد. هرچند این واكنش‌ها به مسوولان كشوری هم كشیده شد ولی هیچ كدام از این اعتراض‌ها مورد توجه قرار نگرفت و حالا لوله‌های گازكشی روی دیوارهای قدیمی فیروزه تبریز دهن‌كجی می‌كنند.
جنبه كمدی ماجرا دقیقا در همین جا خلاصه می‌شود. شهری كه پایتخت گردشگری انتخاب می‌شود، در تخریب تاریخ و تمدن كهن خود پیشروی می‌كند. سعید شبستری، معاون سیاسی و امنیتی استاندار آذربایجان شرقی دو روز قبل با انتشار عكسی از لوگوی تبریز ٢٠١٨ در صفحه شخصی خود در اینستاگرام نوشته است: «استقبال از تبریز ٢٠١٨ با نصب چند عدد بنر و تبلیغ در كانال امكان‌پذیر نیست. متاسفانه برای تبریز ٢٠١٨ یك زیرساخت اصولی در تبریز ایجاد نشده است. تنها ٣٠ درصد از كارهای تبریز ٢٠١٨ مربوط به دولت است و دستگاه‌های اجرایی باید تلاش كنند به عنوان یك تسهیلگر، زمینه لازم برای حضور و فعالیت پر رنگ بخش خصوصی در حوزه گردشگری را بیش از پیش فراهم كنند. »
این در حالی است كه مرتضی آبدار، مدیركل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی نیز می‌گوید: «در راستای این رویداد بزرگ كلیه برنامه‌های ۱۹ دستگاه اجرایی دولت درگیر این رویداد بوده و قریب به هزار میلیارد بودجه جهت اجرای پروژه‌های لازم تبریز ۲۰۱۸ اختصاص یافته است، گفتنی است كه این بخش‌ها تنها ۳۰ درصد مسیر را در پوشش ظرفیت‌های گردشگری در تبریز ۲۰۱۸ تامین خواهد كرد و ضرورت ۷۰ درصد باقیمانده با مشاركت جدی مردم و بخش خصوصی گره خورده است.»
از مدت‌ها پیش دبیرخانه تبریز ٢٠١٨ در تبریز تشكیل و طرح‌های اجرایی و پیشنهادی برای این رویداد گردآوری شده است. شهروندان خوش‌ذوق كمپینی راه‌اندازی كرده‌اند و با چاپ لوگوهای تبریز ٢٠١٨ و چسباندن در پشت ماشین‌های خود همراهی از این طرح را نشان داده‌اند. بازاری‌ها به تكاپو افتاده‌اند و در كنار كسب و كار خود لوگوی این رویداد را نصب كرده‌اند.
در بین تمام این تكاپوهای مردمی، سازمان‌ها و ارگان‌های متولی مثل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و سازمان گردشگری شهرداری تبریز و... تنها به مصاحبه‌های هر از گاه در این مورد اكتفا كرده‌اند.
زهرا احمدی‌پور، معاون رییس‌جمهوری و رییس سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری در جلسه شورای سیاستگذاری «تبریز ٢٠١٨» كه در استانداری آذربایجان‌شرقی برگزار شد، گفت: «خوشبختانه برنامه‌های مناسبی برای این رویداد تعریف شده است و علاوه بر ستاد ملی، ستاد استانی نیز برنامه‌های مناسبی را برای برگزاری این رویداد در دستور كار دارد. این موضوع نشان می‌دهد كه ستاد استانی برای اجرای این رویداد مصمم است و قبل از تصویب تشكیل ستاد ملی در این خصوص برنامه‌ریزی‌های خود را آغاز كرده است.»
هر چند تابستان سال گذشته و فصل پرگردشگر شهر تمامی مراكز اقامتی تبریز رزرو شده و هیچ اتاق خالی برای اقامت در شهر وجود نداشت، حالا در آستانه میزبانی از گردشگران ٢٠١٨، انگار افزایش مراكز اقامتی، ساخت هتل‌ها و... تنها در دستور كارهای جلسات مسوولان دیده می‌شود و به طور عملی چیزی از احداث و افتتاح هتل‌های مناسب برای میزبانی در تبریز دیده نمی‌شود.
این در حالی است كه تبریز با خانه‌های بی‌شمار تاریخی خود هنوز نتوانسته به رویكردهای نوین گردشگری و استفاده از ظرفیت این خانه‌ها به عنوان اقامتگاه‌های سنتی اعتماد كند؛ در حالی كه بسیاری از شهرهای ایران مثل كاشان و یزد عمده هتل‌های خود را از بین همین خانه‌های تاریخی در دل بافت تاریخی شهر انتخاب می‌كنند.
هر چند رییس سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری پیش از این تاكید كرده بود: «مرمت خانه‌های تاریخی و افزایش اقامتگاه‌های بومگردی با هدف تنوع‌بخشی می‌تواند موارد مهمی باشد كه در تعریف بسته‌های گردشگری برای این رویداد باید مدنظر قرار گیرد.»
احمدی‌پور یادآور شد: «برای تبریز ٢٠١٨ زمان كوتاهی مانده و باید سریعا وارد عمل شویم و امكانات را برای این امر فراهم كنیم تا تبریز تبدیل به الگویی برای سایر شهرهای كشورمان باشد. زهرا احمدی‌پور این را هم اضافه كرده است كه نگاه ما به تبریز ٢٠١٨ به عنوان یك رویداد ملی است كه می‌تواند فرصتی بی‌نظیر برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری كشور باشد.
همه از تبریز ٢٠١٨ به عنوان فرصتی مهم و ملی یاد می‌كنند ولی شهروندان تبریزی هنوز با مشكلات كوچك شهری‌ای رو‌به رو هستند كه همین مشكلات آنها را از چند و چون میزبانی از گردشگران دلنگران می‌كند. شهری كه خیابان‌های اصلی و بافت تاریخی آن هنوز مشكلات آسفالت‌ریزی را تجربه می‌كند. شهری كه یك سوم از جمعیت آن را حاشیه نشین‌ها به خود اختصاص داده‌اند. شهری كه آلودگی‌های بصری در آن چشم و روان را آزار می‌دهد.

منیع: اعتماد