موزه‌های خصوصی از حمایت میراث فرهنگی نا امید شده‌اند

1395/4/13 ۱۰:۰۵

موزه عروسك‌های ملل تعطیل شد. خبر تعطیلی یك موزه شاید قابلیت این را داشته باشد كه تبدیل به تیتر یك رسانه‌ها شود، مسوولان حوزه‌های فرهنگی نسبت به آن واكنش نشان دهند و تلاش‌هایی را در جهت بازگشایی آن به كار بگیرند. اما خبر تعطیلی یكی از پویا‌ترین موزه‌های پایتخت كه از قضا نوپا هم هست، بازتاب قابل‌توجهی در جامعه نداشت. موزه عروسك‌های ملل تنها موزه كودك محور كشور، تعطیل شد، بدون هیچ واكنش و بازتاب گسترده‌ای در میان مردم و مسوولان فرهنگی كشور.

«موزه عروسك‌های ملل» تعطیل شد

فرزانه قبادی : موزه عروسك‌های ملل تعطیل شد. خبر تعطیلی یك موزه شاید قابلیت این را داشته باشد كه تبدیل به تیتر یك رسانه‌ها شود، مسوولان حوزه‌های فرهنگی نسبت به آن واكنش نشان دهند و تلاش‌هایی را در جهت بازگشایی آن به كار بگیرند. اما خبر تعطیلی یكی از پویا‌ترین موزه‌های پایتخت كه از قضا نوپا هم هست، بازتاب قابل‌توجهی در جامعه نداشت. موزه عروسك‌های ملل تنها موزه كودك محور كشور، تعطیل شد، بدون هیچ واكنش و بازتاب گسترده‌ای در میان مردم و مسوولان فرهنگی كشور.

اردیبهشت ماه گذشته و همزمان با روز جهانی موزه بود كه محمد رضا كارگر، مدیركل موزه‌های سازمان میراث فرهنگی اعلام كرد كه در دو سال گذشته رشد موزه‌های بخش خصوصی و افتتاح ٤٠ موزه توسط افراد حقیقی باعث شد برای نخستین‌بار در طول تاریخ موزه‌داری كشور، بخش خصوصی از دولت پیشی بگیرد. به نظر می‌رسد مجموعه‌داران این روزها تمایل زیادی برای تجهیز و راه‌اندازی موزه‌های شخصی نشان می‌دهند اما سازمان میراث فرهنگی حمایت چندانی از این مجموعه‌داران ندارد، محمدرضا كارگر می‌گوید: «حمایت‌های ما از موزه‌های خصوصی به چند شكل است، یكی حمایت‌های مالی برای تامین تجهیزات و دیگری اعطای مجوز، حمایت مالی ما به این شكل است كه اگر فردی مكانی را اجاره یا خریداری كند میراث فرهنگی در تجهیز این موزه از نظر روشنایی و سیستم دوربین‌های مدار بسته حمایت‌هایی را از موزه داران خصوصی در چارچوب قانون دارد.»  اما با وجود این صحبت‌های كارگر و خبر حمایت‌های میراث فرهنگی از موزه‌های خصوصی، و در حالی كه مسوولان میراث فرهنگی كشور خبر از طرح هر خانواده یك موزه می‌دهند، «موزه عروسك‌های ملل» كه دو سالی می‌شود فعالیت خود را آغاز كرده، به دلیل اتمام قرارداد با مالك مكانی كه موزه در آن قرار داشت، تعطیل شده است.

علی گلشن، مدیر موزه عروسك‌های ملل در خصوص شرایطی كه باعث تعطیلی این موزه شده است به «اعتماد» می‌گوید: «به‌دلیل اینكه قرارداد ما برای مكانی كه موزه در آن مستقر بود به پایان رسیده، باید موزه را تعطیل كنیم. در طول این مدت امیدوار بودیم كه میراث فرهنگی همكاری كند و با توجه به عملكرد موفق موزه در این مدت، فضایی را در اختیار ما قرار دهد. موزه عروسك‌های ملل در دو سال فعالیت خود از جانب ایكوم به عنوان موزه برتر سال در بخش موزه‌های خصوصی شناخته شد، اما حالا كه انتظار كمك و همكاری از میراث فرهنگی داریم، مسوولان به نوعی شانه خالی می‌كنند. در طول این دو سال مسوولان میراث فرهنگی حتی برای بازدید از موزه هم نیامدند، به نظر می‌رسد كه مقوله فرهنگ چندان برای‌شان اهمیت ندارد. مسوولان میراث فرهنگی موزه‌های خصوصی را چندان جدی نمی‌گیرند، تعطیل شدن یا برقرار بودن این موزه چندان برای‌شان اهمیت ندارد. در همین تهران چندین خانه تاریخی بلا استفاده وجود دارد كه در حال تخریب است، ما حاضر بودیم اگر یكی از این فضاها را در اختیار ما قرار دهند، در حدی كه برای برپایی موزه نیاز باشد بنا را مرمت كنیم، كه هم بنا حفظ شود و هم یك جریان فرهنگی به نام «موزه عروسك‌های ملل» كه دو سال فعالیت موفق داشته، متوقف نشود.»

محمدرضا كارگر درخصوص واگذاری خانه‌های تاریخی پایتخت به مجموعه‌داران جهت برپایی موزه به «اعتماد» می‌گوید: «اینكه سازمان میراث فرهنگی به موزه‌های خصوصی جا و مكان اختصاص دهد، در قوانین این سازمان نمی‌گنجد، به این دلیل كه ما نمی‌توانیم یك مكان دولتی را در اختیار یك بخش خصوصی قرار دهیم. این كار در یك سازمان دولتی ایجاد فساد می‌كند. در ضمن سازمان میراث ساختمان مناسبی برای اختصاص به چنین كاری در اختیار ندارد.» كارگر در مورد اینكه خانه‌های تاریخی كه توسط میراث فرهنگی به شهرداری واگذار می‌شوند، می‌توانند به موزه‌های خصوصی اختصاص پیدا كنند، می‌گوید: «نكته اول اینكه این خانه‌ها در تهران نیستند و نكته بعدی این است كه این خانه‌ها به دلیل اینكه هزینه‌های بالایی برای مرمت می‌طلبند و شهرداری توان تامین این هزینه‌ها را دارد در نتیجه در اختیار شهرداری قرار می‌گیرد كه بازسازی شوند و مورد بهره‌برداری قرار گیرند، از سوی دیگر بخشی از خانه‌ها هم از طریق صندوق احیای بناهای تاریخی در جهت احیا و بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار می‌شوند.»

گلشن در مورد اظهارات برخی رسانه‌ها در مورد اختصاص ساختمانی در مجموعه نیاوران به این موزه می‌گوید: «این مجموعه‌ها این شرایط را ندارند كه یك مجموعه خصوصی را در فضای خودشان جا بدهند، البته به صورت نمایشگاه موقت می‌توانند چنین كاری را انجام دهند اما به صورت دایم امكان این كار را ندارند. این موزه هویت مستقل خود را دارد و به‌طور خصوصی اداره شده و باید از این به بعد هم با هویت مستقل خود به عنوان «‌موزه عروسك‌های ملل» ‌فعالیت كند، اشیای این موزه یك مجموعه شخصی است كه ٢٥ سال برای جمع‌آوری آن زحمت كشیده شده است.»

از طرفی محمدرضا كارگر آماری از كسانی كه در صف انتظار برپایی موزه هستند، اما ساختمان و فضایی برای راه‌اندازی موزه در اختیارشان نیست ارایه می‌دهد: «ما در تهران در حال حاضر بیش از ٥٠٠ متقاضی برای راه‌اندازی موزه خصوصی داریم، مجموعه‌داران می‌گویند كه اگر به ما ساختمان مناسبی بدهید حاضریم مجموعه‌های‌مان را به نمایش بگذاریم. مشكل اساسی در بخش موزه‌های خصوصی همین بحث ساختمان است.»

اما اتفاقی كه افتاده این است كه یك موزه تعطیل شده، موزه‌ای كه مخاطبان بسیاری داشته، مخاطبان اصلی این موزه كودكان بودند، كودكانی كه در كارگاه‌های این موزه با فرهنگ و آیین‌های كشور خودشان و ملل دیگر آشنا می‌شدند، مدیر موزه عروسك‌های ملل در مورد وضعیت فعلی موزه می‌گوید: «ما اشیای موزه را حدود یك هفته است جمع‌آوری و اعلام كردیم كه موزه به علت تغییر مكان فعلا تعطیل است، هنوز هم جای جدیدی پیدا نكرده‌ایم. ما از میراث فرهنگی نا امید شده‌ایم، شاید خود مردم بتوانند كمك كنند كه ما فضایی را برای برپایی این موزه داشته باشیم.» از طرفی كارگر در خصوص تعطیلی موزه عروسك‌های ملل می‌گوید: «ما واقعا بابت تعطیلی این موزه متاسفیم اما با توجه به موضوعیت این موزه باید بگویم شاید بهتر باشد متولی چنین موزه‌هایی وزارت ارشاد و شهرداری باشد، نه میراث فرهنگی.»

موزه عروسك‌های ملل كه توسط دو كلكسیونر در سال ٩٣ با مجوز اداره كل موزه‌های كشور راه‌اندازی شده بود، تعطیل شد و حالا ١٥٠٠ عروسك از ٨٠كشور دنیا در سكوت آزار‌دهنده‌ای انتظار می‌كشند تا شاید كسی به تعطیلی یك موزه واكنش در خوری نشان دهد. یك موزه در كشور تعطیل شده است، این خبر كم اهمیتی نیست.

منبع: اعتماد