مراسم نکوداشت دکتر نصرالله پورجوادی برگزار شد

1393/9/16 ۱۰:۳۴

مراسم نکوداشت دکتر نصرالله پورجوادی استاد فلسفه ، همزمان با رونمایی از دواثر ایشان ' آسمان جان' و' عهد الست ' و با حضور جمعی از اندیشمندان و فرهیختگان برگزار شد.

مراسم نکوداشت دکتر نصرالله پورجوادی استاد فلسفه ، همزمان با رونمایی از دواثر ایشان ' آسمان جان' و' عهد الست ' و با حضور جمعی از اندیشمندان و فرهیختگان برگزار شد.

در این مراسم که به همت مؤسسه فرهنگ معاصر، مرکزدائرة المعارف بزرگ اسلامی، گنجینه پژوهشی ایرج افشار، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، کانون زبان فارسی ، مجله بخارا و موسسه فرهنگی ملت ، در محل کانون زبان فارسی برگزار شد ، جمعی از استادان دانشگاه از جمله محمد علی موحد، داریوش شایگان، ابوالحسن نجفی، محمود دولت آبادی، بهاء الدین خرمشاهی، مهدی نوریان، سعید حمیدیان ، منوچهر انور، داوود موسایی و سیروس علی نژاد، حضور داشتند.

علی دهباشی سردبیر مجله بخارا در ابتدای مراسم گفت: استاد پورجوادی بی‎نیاز از معرفی هستند . ایشان در طی چهار دهۀ اخیر در صورت‎های گوناگون با جامعۀ علمی و فرهنگی حوزه زبان فارسی در ارتباط بودند و این ارتباط علمی خارج از مرزهای ایران هم گسترش یافت. سالها تدریس در دانشگاه‎ها و مراکز علمی ایران و این اواخر در دانشگاه ‎های آمریکا این ارتباط را با دانشجویان بیشتر گسترش داد.

تألیف مقالات بسیار در زمینۀ فلسفه، عرفان و تصوف به صورت تخصصی و مقالات دیگر در حوزه مسائل فرهنگی، تاریخی و اجتماعی زمانه ما بخشی دیگر از فعالیت‎های قلمی ایشان را شامل می‎شود. مجموعه مقالات دکتر پورجوادی دربین فهرست کتاب‎هایش بیش از هشت مجلد است.

در زمینه ترجمه کتاب‎های فلسفی نیز با انتخاب‎های بسیار به جا و ارزشمندی که دارند آثار مهمی را به زبان فارسی عرضه نمودند. در حوزۀ متن شناسی و تصحیح نیز کارنامه ایشان قابل ارج گذاری و ستایش است.

در کنار همۀ فعالیت‎های تدریس و تألیف و ترجمه و تصحیح متن بنیا‏‎ن‎گذاری و تأسیس مؤسسه عظیم و معتبر دانشگاهی مرکز نشر دانشگاهی که از سال 1359 است و تا سال 1382 مستقیم مدیریتش را بر عهده داشتند. این مرکز دانشگاهی که به سرعت اعتبار علمی و پشتیبانی اصحاب فکر را به دست آورد ، در مدت کوتاهی پناهگاه علمی و فکری صدها استاد دانشگاه و نویسندگان و مترجمان درجه اول این مملکت شد.

بهاءالدین خرمشاهی، استاد دانشگاه و مترجم قرآن کریم، در بخشی از سخنانش که به آشنایی وی با پورجوادی اشاره داشت گفت: دکتر پورجوادی را به عنوان بزرگ‎ترین فرهنگ‎ساز بعد از انقلاب می‎شناسم. خیلی‏ها با آثار خودشان فرهنگ سازی کردند . آن را محسوب نمی‏کنم. کسی که سازمانی و با به کار گرفتن ده‏ها دانشمند و استاد توانسته باشد هزار کتاب دانشگاهی عمدتاٌ و بعضی هم کتاب‎های معارف اسلامی، عرفانی و تصحیح نسخ بود و بسیاری هم متن درسی دانشگاهی بوده، به گمانم بیش از هزار اثر چاپ کردند. چندین کنگره درباره زبان فارسی و زبان‏شناسی برگزار کردند و هیچ کس نمی‏داند چرا ایشان کنار رفتند. ضایعۀ فرهنگی بزرگی بود چنان که کمر این مرکز بزرگ شکست، بعد از رفتن ایشان که شاید هفت هشت سالی هست. و آن همه نشریه، باستان شناسی، شیمی، فیزیک ، ریاضی، معارف، خود نشر دانش، ناگهان دچار بلای آسمانی شد، همه خوابید. حیرت‎آور است. می‎گویند که کارها نباید قائم به شخص باشد، باور نکنید، در بسیاری موارد کارهای بزرگ است که یک شخص بزرگ آنها را به سرانجام می‎رساند. مثالی بزنم اگر مرحوم غلامحسین مصاحب نبود ، دایره‎العمارف عظیم فارسی سه جلدی که آقای فانی اقرار می‎کنند که دانش گستر با پنجاه و هفت هزار مقاله در مقابل سی و چند هزار مقاله مصاحب فراتر نرفته است. هر مقاله‏ای در آنجا قوی‏تر است اگر دو مقاله مشابه را بگیریم، ممکن است دانش گستر نوتر باشد ، البته بزرگ‏تر است و پر مقاله‏تر.

مهدی نوریان نیز در این مراسم از خدمات دکتر پورجوادی در عرصه ی فرهنگ و اندیشه اشاره کرد .

سعید حمیدیان دیگر سخنران مراسم گفت: پورجوادی از آدمهایی است که اولش اگر دافعه نداشته باشد باری جاذبه ای ندارد و تنها به قول سعدی «به روزگاران» مهرش به دل می نشیند اما به روزگاران هم «بیرون ز دل نیاید».

ابوالحسن نجفی، مترجم و عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز از خاطرات مراحل دشوار انتشار مجله لقمان در مرکز نشر دانشگاهی که با حمایت دکتر پورجوادی چاپ می شد و سپس متوقف شد سخن گفت . وی در بخش هایی از خاطراتش به چگونگی توقف این نشریه ها اشاره کرد و گفت: مراکز فرهنگی غرب را به خودش متوجه کرده بود، دست کم استادان زبان فرانسه و مراکزی که به ایرانشناسی می‎پرداختند بیشتر توجه داشتند مجله «لقمان» چاپ می‎شد، هفده سال تمام، مرتباٌ سالی دو شماره منتشر شد از این مجله... در سال 1383، آقای دکتر پورجوادی را به چه مناسبت کنار گذاشتند از مدیریت مرکز نشر دانشگاهی. و آقای دیگری را از یکی از دانشگاه‎های شهرستان‎ها دعوت کردند که بیاید و به جای ایشان مدیر مرکز نشر دانشگاهی بشود. آن آقا که اصلاٌ در زمینه علوم انسانی کاری نکرده بود، ظاهراٌ استاد زمین شناسی بود ، آمد در اتاق آقای پورجوادی و جانشین ایشان شد. طبعاً مجله هم متوقف ماند و منتشر نشد و بعد آقای عبدالمحمد روحبخشان را هم بازنشسته کرد که خود او بسیار ناراحت بود از این کار، با حقوق اندکی ، چون که آقای روحبخشان مدرک هنوز مدرک دانشگاهی بالایی نداشت. این گذشت و تنها توجهی که این مدیر جدید کرد این بود که شنیدم در یکی از جلسات گفته بود ما احتیاجی به مجلۀ فرانسه زبان نداریم مگر آن که سفارت فرانسه بودجه آن را تأمین بکند. ولی بعداٌ متوجه اشتباه خودش شده بود و جلسه‎ای تشکیل داد و از بنده و خانم دومینیک ترابی و چند نفر دیگر که در مرکز نشر به زبان فرانسه علاقمند بودند دعوت کرد و در آنجا صحبت شده بود که مجله چگونه به راه بیفتد. بعد هم قول‎هایی داد و بعد از ختم آن جلسه هیچ به هیچ.

سیروس علی نژاد و داوود موسایی آخرین سخنران مجلس بود که با ذکر خاطراتی از دوران همکاری با دکتر پورجوادی و خدمات وی در زمان مسئولیتش در مرکز نشر دانشگاهی و انتشارات امیرکبیر پرداختند.

سپس دکتر نصرالله پورجوادی ، از برگزارکنندگان این مراسم ، سخنرانان و حاضران تشکر کرد و یادآور شد که مهم‎ترین دوران زندگی اش به مرکز نشر دانشگاهی برمی‎گردد و چنین ادامه داد:

نقش من در اینجا چه بود؟ به طور خلاصه عرض می‎کنم که سعی کردم کارها را به دست کسانی بسپارم که کارشان را بلد بودند و متخصص بودند.

بعضی از دوستان که آن چنان دوست هم نیستند می‎گویند مرکز نشر را فلانی تأسیس نکرده و بعد هم فلانی کاری نکرده. مرکز نشر مربوط به دانشگاه آزاد بوده و فلانی از سفره حاضر و آماده استفاده کرده است. بله همین کار را کردم. بله این سفره را من تکه تکه نکردم. سفره را حفظ کردم تا کسانی که می‎خواهند بیایند و کار کنند. وقتی به زمینه کارم نگاه می‎کنم می‎بینم یکی از بزرگترین آفت‎های بعد انقلاب که کشور ما به آن مبتلا شد چه بود؟ آمدند و گفتند تقوا مقدم بر تخصص است. آن زمان سئوال این بود که مثلاٌ چه کسی شایستگی دارد به جای دکتر علی اکبر سیاسی در دانشگاه تهران بنشیند. چه کسی می‎خواهد جای احسان یارشاطر در بنگاه ترجمه و نشر کتاب بنشیند، چه کسی می‎خواهد بیاید به جای دکتر خانلری در بنیاد فرهنگ ایران بنشیند؟

ولی می‎دیدیم که متأسفانه اشخاصی را همین طور بدون هیچگونه صلاحیتی می‎آوردند در این مراکز فرهنگی می‎گماردند.

بنده در مرکز نشر دانشگاهی از اشخاص در جای خودش استفاده می‎کردم .به اهل علم احترام می‎گذاشتیم و برای هر کسی که دانشی داشت جایگاه ویژه‎ای داشتیم.

دوران بسته شدن دانشگاه‎ها و عدم قدردانی از استادان غم‎انگیز بود. آنهایی که اهلیت نداشتند ارزش این عناصر فرهنگی را نمی‎دانستند. ما سعی کردیم در مرکز نشر دانشگاهی این گونه عمل نکنیم. من از همکارانم بسیار یاد گرفتم. من از صبح تا بعد از ظهر از همکارانم در رشته‎های گوناگون می‎آموختم. برایم مرکز نشر یک دانشگاه بود و اوقات آموزنده‎ای را طی می‎کردم. گاهی فکر می‎کنم اگر فرصت دوباره ایجاد شود آیا مجدداٌ این کار را خواهم کرد. فکر می‏‎کنم بله این کار را انجام می‎دهم. دوران خوبی بوده. من با آقای ابوالحسن نجفی 25 سال کار کردم. از ایشان آموختم. نشریاتی را منتشر می‎کردیم که نویسندگانش را می‎دیدیم . نویسندگان در مجله حضور داشتند. محیط نشریات ما پر نشاط و دارای انگیزه کار بود. نشر دانش اگر از جهت فنی مزایایی داشت به عهدۀ حسین مشتاق بود. من تعجب می‎کنم بعد از تعطیلی مجله چرا دق نکرد. او عاشق مجله بود.

در پایان پیامی از آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد که برای این مراسم ارسال کرده بود خوانده شد.

* دکتر نصرالله پورجوادی زاده ی 1322 هجری شمسی ، پس از اتمام دبیرستان برای ادامه تحصیل به آمریکارفت و در رشته فلسفه در دانشگاه سانفرانسیسکوِ به تحصیل پرداخت. وی پس از بازگشت به ایران از دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران به دریافت درجه دکتری فلسفه نائل آمد.

برخی آثار ایشان عبارتند از : داستان مرغان، رسالـه الطیر احمد غزّالی، انجمن حکمت و فلسفة ایران، 1355(تصحیح و مقدمه های فارسی و انگلیسی). مکاتبات احمد غزّالی با عین القضات همدانی، خانقاه نعمت الهی 1356) . شعر و شرع (بحثی دربارة فلسفة شعر از نظر عطّار)، اساطیر 1374 . عین القضاة و استادان او، اساطیر . دو مجدّد (پژوهشهایی دربارة محمّد غزّالی و فخر رازی) 1381، مرکز نشر دانشگاهی لغت موران، شهاب الدین سهروردی، تصحیح، انجمن حکمت و فلسفه 1386. بادة عشق (مجموعه مقالات)، کارنامه1387

خبرگزاری ایرنا