ايرانياني هستند كه دوستانشان را دوست ندارند!؟

1393/1/18 ۱۵:۳۳

عليرضا شاكر: نام آورترين ايرانشناس معاصر غربي با مرگ خود برگي ديگر بر تاريخ شرق شناسي افزود. «ايرانياني هستند كه دوستانشان را دوست ندارند!؟»* شايد اگر شرق شناس شهير آمريكايي اين آموزه را پيشتر آموخته بود ، هيچگاه وصيت نمي كرد كه جسدش در ايران و در كنار زاينده رود دفن شود. با وجود اينكه 10 روز از درگذشت ريچارد فراي می‌گذرد كفن و دفن وي در هاله‌اي از ابهام باقي مانده است. جسد پيرمرد 94 ساله در سردخانه موسسه كفن و دفني در شهر واترتان ايالت «ماساچوست» منجمد شده و بر اندوه خانواده و دوستان وي افزوده است. همسر ايراني فراي اصرار دارد به وصيت او عمل شود. به همين خاطر هر روز دوستان و نزديكان خانواده از دفتر حافظ منافع ايران در واشنگتن پيگير مجوز دفن فراي می‌شوند. اما هر روز با تكراري ملامت انگيز مواجه می‌شوند: «هنوز از تهران پاسخي داده نشده است.

جسد ريچارد فراي 10 روز است كه منتظر اجازه انتقال به ايران است
 عليرضا شاكر: نام آورترين ايرانشناس معاصر غربي با مرگ خود برگي ديگر بر تاريخ شرق شناسي افزود. «ايرانياني هستند كه دوستانشان را دوست ندارند!؟»* شايد اگر شرق شناس شهير آمريكايي اين آموزه را پيشتر آموخته بود ، هيچگاه وصيت نمي كرد كه جسدش در ايران و در كنار زاينده رود دفن شود. با وجود اينكه 10 روز از درگذشت ريچارد فراي می‌گذرد كفن و دفن وي در هاله‌اي از ابهام باقي مانده است. جسد پيرمرد 94 ساله در سردخانه موسسه كفن و دفني در شهر واترتان  ايالت «ماساچوست» منجمد شده و بر اندوه خانواده و دوستان وي افزوده است.  همسر ايراني فراي اصرار دارد به وصيت او عمل شود. به همين خاطر هر روز دوستان و نزديكان خانواده از دفتر حافظ منافع ايران در واشنگتن پيگير مجوز دفن فراي می‌شوند. اما هر روز با تكراري ملامت انگيز مواجه می‌شوند: «هنوز از تهران پاسخي داده نشده است.»
ممانعت ايران از انتقال جسد ايران دوست آمريكايي موجب شد  تاجيكستان نمايندگاني را نزد همسر پروفسور فراي فرستاده و براي انتقال جسد وي به دوشنبه اعلام آمادگي كنند . فرستادگان دوشنبه، برگزاري مراسم باشكوه كفن و دفن را وعده داده و براي ترغيب خانواده فراي تلاش بسياري به‌كار بسته اند. ریچارد فرای، سوئدی تبار از دانشگاه هاروارد در رشته خاور‌شناسی درجه دکترا گرفت و رساله خود را در مورد بخارا در قرون وسطی نوشت. با توجه به تسلط اتحاد شوروی بر آسیای مرکزی، فرای نیاز به دانستن به زبان فارسی برای استفاده از منابع متقن در مورد بخارا داشت. زبان‌ فارسی را آموخت و به كلكسيون زبان‌های عربی، روسی، آلمانی، فرانسوی، پشتو، ازبکی، ارمنی  و ترکی افزود. او به قول خودش از زمانی که ایران را شناخت یک ایران دوست شد. با اين حال بي توجهي اين‌روزهاي مقامات ايران موجب شده است كه تاجيك‌ها به‌دنبال مصادره دكتر فراي شوند. بخارا و سمرقند بزرگ‌ترين شهر‌های فارسي زبان ازبكستان هستند.  اما خانواده فراي به تاجيك‌ها پاسخ منفي داده است . آنها همچنان به دريافت پاسخ مثبت از سوي ايران دلبسته‌اند.
همسر فراي، دکتر عدن نبی متولد ۱۹۴۲ نیز که دارای دکترای تاریخ از دانشگاه هاروارد است، متولد شهر ارومیه، کار‌شناس زبان آشوری و تاریخ آسیای مرکزی است. از این دو نفر یک پسر به نام نلسون باقی مانده که متخصص زبان چینی است. عباس ملكي معاون وزير امور خارجه در دوران وزارت ولايتي در مطلبي كه بعد از درگذشت فراي منتشر كرده به كوشش‌های فراي و همسر ايراني اش اشاره كرده و می‌نويسد: « من این افتخار را داشتم که در دو باری که برای فرصت مطالعاتی در هاروارد و ام‌آی‌تی بودم، در خانه ریچارد در خیابان میلتون شهر کمبریج ساکن باشم. همنشینی با این استاد فرهیخته برای من همراه با آموزش بود. در این سال‌ها من شاهد زحمات بی‌نظیر خانم نبی برای حفظ سلامت ریچارد بودم. او با صبر و پشتکاری تا آخرین لحظه از همسر ایراندوست خویش پذیرایی کرد.»
همسر ريچارد فراي هم مانند شوهرش سياست ايراني‌ها را خوب نشناخته بود. او همچنان انتظار دارد كه مجوز دفن صادر شده و به وصيت همسرش عمل شود. اما برخي محققان داخل كشور نيك می‌دانستند كه در ايران قواعد متفاوت كشف نشده اي حكومت می‌كند. رسول جعفريان روحاني تاريخ پ‍‍ژوه در مطلبي دفن نشدن فراي در اصفهان را پيش بيني كرده و نوشته بود :«نه رئیس جمهور فعلی نه کسی دیگر جرأت نخواهد داشت این اقدام را انجام دهد.» او وصیت فرای برای دفن کنار آرتور پوپ را دليل ممانعت احتمالي عنوان كرده است. جعفريان  البته در ادامه اين مطلب می‌نويسد:«خدا رحم کرد که افتاد به تعطیلی. جنازه آن بنده خدا را که نمی شود روی زمین نگاه داشت. ایران هم دو سه هفته تعطیل است. بنابراین هیچ کس مقصر نیست.» اما اين بخش از پيش بيني محقق جوان كشورمان اشتباه از آب در آمد و هنوز جنازه فراي روي زمين مانده است.
ترويج زبان فارسي  و مقابله با گسترش فرهنگ و زبان‌های تركيه، روسيه ، پاكستان و هند در منطقه و حمايت بين المللي از نام خليج فارس از جمله اقدامات اخير ريچاد فراي است. فراي كه از سوي احمدي ن‍‍ژاد و مشايي مورد تجليل قرار گرفته بود از سوي محمد جواد ظريف «دوست واقعی و محقق مسائل ایران» خوانده شده و سيد محمد خاتمي رئيس جمهور پيشين كشورمان ديدار با فراي را خاطره‌اي فراموش نشدني خوانده و از سيد حسين نصر تا غلامعلي حدادعادل و مصطفي محقق داماد و ... از فراي ستايش كرده‌اند. در مقابل يك جريان فكري مذهبي مطالعات فراي در حوزه ايران باستان و نقش وي در جشنواره فرهنگ و هنر شيراز را دليلي بر مقابله وي با اسلاميت تاريخ ايران ترجمه كرده اند.  ديگراني نيز او را وابسته به محافل و گروه‌هاي سياسي آمريكايي خوانده و جاسوس سيا معرفي كرده‌اند. او عامل استحاله و عنصر جنگ نرم، جاعل تاريخ و اغواگراست. تیم حاکم بر وزارت اطلاعات در سال 1376 نيز در گزارش خود موسوم به هويت، فراي را جاسوس آشكار آمريكا خواند و كيهان در چندين كتاب او را شاه كليد انگليسي و عنصر پيچيده و عامل هدايت‌كننده حلقه‌های مختلفي معرفي کرده است . حال باید از این مدعیان افراطی سوال کرد فردی که يكي از خادم ترين افراد به فرهنگ ايران بوده است را چگونه و با چه هدفی جاسوس معرفی کرده اند؟  آنان شايد بتوانند از دفن فراي در ايران ممانعت بعمل آورند ولي نخواهند توانست آثار و اقدامات فرهنگي را حذف كنند.
*دهخدا به سبب علاقه‌مندی فراي به امر ایرانی‌شناسی، او را «ایران‌دوست» می‌نامید که فرای در امضای خود این لقب را می‌افزاید.
منبع: روزنامه قانون