اخبار و گزارش

به همت انجمن آثار ومفاخر فرهنگی شنبه اول شهریور ماه ۱۳۹۹، نشست مجازی «بزرگداشت ابوعلی سینا» با سخنرانی حسن بلخاری رئیس انجمن، نجفقلی حبیبی پژوهشگر آثار ابن سینا، حسین کلباسی اشتری و قاسم پورحسن اعضای هیات‌علمی گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد.

بعد از اشغال ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰ روایت‌های بسیاری درباره اهمال و غفلت مقام‌های نظامی و سیاسی بیان شده است و برخی از واژه خیانت برای تحلیل و چرایی اشغال ایران در سوم شهریور استفاده کردند. نگارنده با رجوع به اسناد دوره سه ساله ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۰ و با بررسی صدها برگ سند درباره چگونگی اشغال به نتایج متفاوتی رسید. اولین سؤالی که به ذهن متبادر می‌شود این است که آیا نهادهای رسمی کشور مانند ارتش و وزارت خارجه که حافظ منافع، مصالح و تمامیت ارضی ایران هستند به وظایف خودشان به خوبی عمل کردند؟

جنگ جهانی دوم، جنگی فراگیر بین اول سپتامبر ۱۹۳۹ تا دوم سپتامبر ۱۹۴۵ بود. البته درگیری‌های مرتبط با این جنگ از چند سال پیش از آن آغاز شده بودند. این جنگ بسیاری از کشورهای جهان از جمله تمامی ابرقدرت‌های روز را درگیر خود کرد تا جایی که دو دسته از کشورهای مختلف با تشکیل اتحادهای نظامی به نام‌های متّحدین و متّفقین در مقابل یکدیگر صف آرایی کردند.

ایران دوران معاصر عرصه تحولات سترگ داخلی و بین‌المللی بسیاری بوده است. از انقلابها و کودتاهای داخلی و بعضا خارجی تا مورد هجوم قدرتهای بزرگ بین‌المللی قرار گرفتن. در این میان یکی از این مقاطع حساس که دارای آثار و عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدتی بوده جنگ جهانی دوم است. جنگی که تبعات اقتصادی، سیاسی و اجتماعی گسترده‌ای برای کشورمان داشت. با این حال، تبعات اقتصادی این جنگ به دلیل ملموس و مزمن بودنش بر هیچ کس پوشیده نماند و تاثیر عمیقی بر روح و روان جامعه ایرانی گذاشت که در زیر نگاهی اجمالی بدان خواهد شد.

مقتل‌الحسین دربرگیرنده حوادثی است که در فاصله زمانی مرگ معاویه بن ابی‌سفیان، بنیانگذار سلسله اموی در سال 60 هجری تا شهادت امام حسین(ع) و اسارت خاندانش در سال 61 هجری اتفاق افتاده است مهمترین این حوادث عبارت است از مرگ معاویه، بیعت نکردن امام حسین با یزید، هجرت امام از مدینه به مکه، جنبش شیعیان در کوفه، آمدن مسلم به کوفه، شهادت مسلم و هانی در کوفه، هجرت امام از مکه به سوی کوفه، وقایع کربلا و پیامدهای آن مجموعه حوادث مقتل به شکل‌های گوناگون با مناطق جغرافیایی شام، حجازین (مکه و مدینه)، عراقین (کوفه و بصره) و سرانجام کربلا ارتباط دارد.

ماه محرم، وقایع جنگ امام حسین با سپاه یزید، حکایت‌های روز تاسوعا و عاشورا و حوادث و پیامدهای این قیام، جریان‌هایی از شعر را در ادبیات کهن و معاصر فارسی به وجود آورده است که در جایگاه خود قابل‌تامل و بررسی هستند. در این گزارش سعی کردیم از نظر تاریخ ادبی مروری داشته باشیم بر شعر شاعرانی که در دوره کهن شعر فارسی شعر عاشورایی سرودند.

آغاز عزاداری به روش مردم قرن ۱۳ «از دهم، پانزدهم ماه ذی‌الحجه که بچه‌ها پارچه‌های سبز و سیاه بر سر چوب‌ها کرده علامت‌های حلبی تخته‌ای بر سر دست آورده دور کوچه‌ها به راه افتاده (محرم آمد عیدم عزا شد حسینم وارد کرب و بلا شد) می‌گفتند، مساجد و تکایا و حسینیه‌های شهر را آماده برای عزاداری می‌کردند.»

گفت‌وگو با «سایه اقتصادی‌نیا» درباره شعرِ پس از کودتا «سایه اقتصادی‌نیا» پژوهشگر ادبی با تشکیک این باور که فضای شعری سرشار از یأس و نومیدی لزوماً نتیجۀ کودتا و شکست جنبش ملی مصدق است، گفت: کودتا، بالاخص از لحاظ ملی، چندان در منظر دید آنان نبود.

مركز فرهنگی شهر كتاب در روزهای شنبه و یكشنبه اول و دوم شهریور همایش مجازی بزرگداشت ابن‌سینا و روز پزشك را با انتشار مقالات، یادداشت‌ها، فایل‌های صوتی و تصویری از اصحاب فلسفه و پزشكی برگزار می‌كند. در این دو روز این آثار در سایت، اینستاگرام و كانال تلگرامی شهر كتاب و دیگر رسانه‌ها برای علاقه‌مندان منتشر می‌شود.

«شورشیان نشئه و مسرور از پیروزی‌شان، با شعار «مرگ بر مصدق» وارد منزل او شدند و شروع به غارت و چپاول كردند. آنها در كمتر از یك ساعت خانه را زیر و رو كردند و هر چه می‌توانستند با خود بردند. اوباش و پرسنل نظامی كه آنها را همراهی می‌كردند، با هر شیئی كه بتوان تصورش را كرد از خانه خارج شدند: میز، صندلی، پرده، یخچال، تشك، گنجه، اشیای تزیینی، جواهرات، وسایل حمام، قالی، كارد و چنگال و حتی وسایل شخصی مانند قرآن موجود در منزل. نیم ساعت بعد ‌ازغارت و چپاول منزل مصدق، یكی از قالی‌های نفیس او به قیمت 1500 تومان فروخته شد.» (پشت پرده كودتا، علی رهنما، ص 418)