احمد کریمی حکاک: جایگاه محمد استعلامی در صدر ادیبان امروز است

 

دکتر احمد کریمی حکاک، استاد دانشگاه مریلند آمریکا ، در پیامی به مناسبت بزرگداشت مقام علمی دکتر محمد استعلامی که درکانون زبان فارسیِ موقوفات افشار برگزار شد، آثار دکتر استعلامی در عرصه متن شناسی و تأویل سخن را الگویی تمام برای نسل بعدی متن شناسان و شعرپژوهان دانست.

دکتر احمد کریمی حکاک ، نویسنده ، مترجم، پژوهشگر و مؤلف آثاری همچون ' طلیعه تجدد در شعر فارسی' در پیامش به مراسم بزرگداشت محمد استعلامی که در عصر سه شنبه 22 مهرماه 1393 صد و هفتاد و دومین شب از شب های مجله ی بخارا را به خود اختصاص داده بود، آورده است:

دکتر محمد استعلامی، که دوستان نزدیکش او را بیشتر با نام کوچک علی می شناسند، آموزگار و پژوهشگری است پرکار و کم حرف که از یک سو در هیچ مدار و معیار متعارفی نمی گنجد و از سوی دیگر حجم و قدر کارش، دست کم در دو عرصۀ متن شناسی و تأویل سخن، او را به مقامی در صدر ادیبان امروز ارتقا داده که می تواند الگو و اسوۀ نسل بعدی متن شناسان و شعرپژوهان باشد.

در جملۀ بالا چون، نیک بنگریم، دو سوی کار هر دانشگاهی فرهیخته و آزموده را می بینیم: روئی به گذشتۀ حرفه ای پرباری که، خواه در کیفیت و خواه در کمیت، معتنابه و چشمگیر است و روئی به سوی اثری - اثراتی - که چنین پژوهشگری می تواند در سرآمدان نسل بعد از خود داشته باشد. آنچه در اینجا دربارۀ این پژوهشگر کنجکاو و انسان نیک نفس می توانیم گفت در همین دو مقوله است و صرفأ بر اساس مشاهدات خودم در موضع یک دوست این مرد میدان ادب فارسی.

سابقۀ دوستی من با دکتر استعلامی به حدود چهل سال پیش باز می گردد، آنگاه که ایشان همراه با همسر و فرزندش به عنوان استاد میهمان به دانشگاه پرینستون آمده بود و من در دانشگاه راتگرز، که در نزدیکی پرینستون واقع بود، دانشجوی ادبیات تطبیقی بودم. کتاب مستطاب تذکرة الاولیا را تازه تدوین کرده بود و من با مقولۀ تصحیح متن آشنائی کافی نداشتم. حرفهای آن روزان و شبان خوشی هم که در خدمت دکتر استعلامی گذشت دقیقأ به یادم نمانده، ولی این اثر مهم را هنوز با خود و در خود حمل می کنم که تدوین متنی منقح از میان انبوه نسخه های خطی یا چاپهای سنگی چه کار پرزجر بی اجری می تواند باشد و چقدر حیاتی در امر ترسیم راهی که آیندگان در شناخت گذشته در پیش می گیرند.

از آن روزهای نزدیک به چهل سال پیش تا به امروز گامهای مصمم و استوار دکتر استعلامی اندکی هم حتی آهسته تر نشده؛ او همچنان کار می کند، گیرم گرانیگاه کارش رفته رفته بر امر تأویل و شرح متون و تدوین دانشنامه و تدارک درسهای درست و سنجیده نگریستن در شعر و نثر نیاکان فارسی زبانان امروز قرار گرفته است. دو مجلد «درس حافظ ؛ ویرایش و نقد و شرح تمام غزل های حافظ» و «حافظ به گفتۀ حافظ ، یک شناخت منطقی» خواننده را با کنج و کنارهای مهمی از کار این شاعر همۀ فصل های شعر فارسی آشنا می کند، «درس مثنوی؛ گزیده یی شامل سی بخش از شش دفتر مثنوی، با مقدمه و شرح و فهرستها» درهای عوالم دیگری از سخن مولوی را بر ما می گشاید، «نقد و شرح قصاید خاقانی؛ بر اساس تقریرات استاد بدیع الزّمان فروزانفر» شاگردان بسیاری از نسل های جدید را یک بار دیگر در محضر آن استاد یگانه و پای سخن آن شاعر دیرآشنا می نشاند، و دانشنامۀ در دست تدوین اصطلاحات صوفیه شالودۀ نظم دیگر و استوارتری از روش مدرسی آشنائی با این میراث ادبی بیکران را پی می ریزد. و چه بسیار کارهای دیگر این آموزگار دیرسال که در این مختصر ناگزیر باید گذاشت و گذشت.

در خلال سالیان اخیر چند باری فرصت دیدار و گفت و شنود با این مرد پرتوان و سخت کوش را داشته ام و، هربار، هرچه بیشتر با کارهایش از نزدیک آشنا می شدم مقام علمی اش در چشمم اوج دیگری می گرفت. در سال جاری فرصت دهمین اجلاس دوسالانۀ انجمن بین المللی ایرانشناسی در شهر مونترآل کانادا مجالی را پیش آورد تا دو سه روزی را هم از نزدیک با او به گفت وگو بگذرانم. آپارتمان کوچک ولی پر و پوشیده از کتابش از مردی سخن می گفت که حتی در هفتادوهشت سالگی هم از مغازله با معشوقش ادب فارسی دست نکشیده و گوئی هربار که متنی از این میراث را در آغوش می کشد شبانگاه از کنارش جوان بر می خیزد. این عشق دیرینۀ دیرپا بر او – و بر همۀ ما شیفتگان ادب فارسی – مبارک باد.

در این مراسم پس از قرائت یادداشت دکتر احمد کریمی حکاک ، استاد دانشگاه مریلند آمریکا، وسخنرانی دکتر محمد استعلامی ، سید عبدالله انوار، علیقلی بختیاری، سیروس علی نژاد ، گروه موسیقی ارکستر گل‎های نوین ، کیوان مؤثر ( ویلون)، رامبد لطیفی ( تار) و فربد لطیفی ( تنبک)، قطعاتی را در مایه اصفهان بداهه نوازی کردند و علی دهباشی از رضا مریوند قدردانی کرد.

خبرگزاری ایرنا