![]()
دکتر حسن رضائي باغبيدي
استاد گروه فرهنگ و زبانهاي باستاني
1. سوابق اجرايي و علمي
• استاديار و معاون گروه گويششناسي فرهنگستان زبان و ادب فارسي از 1375 تا 1383.
• دانشيار گروه فرهنگ و زبانهاي باستاني دانشگاه تهران از 1383 تا 1389.
• استاد گروه فرهنگ و زبانهاي باستاني دانشگاه تهران از 1389.
• مدير گروه فرهنگ و زبانهاي باستاني دانشگاه تهران از 1383 تا 1386.
• عضو شوراي عالي علمي مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامي از 1380.
• مدير بخشهاي ايرانشناسي (از 1378 تا 1390) و زبانشناسي (از 1381 تا 1390) مركز
دائرةالمعارف بزرگ اسلامي.
• مشاور گروه ادبيات فارسي بنياد دائرةالمعارف اسلامي در حوزه زبانشناسي و
گويششناسي از 1380.
• سردبير مجلۀ گويششناسي (فرهنگستان زبان و ادب فارسي) از 1382 تا 1383.
• عضو شوراي پژوهشي سازمان ميراث فرهنگي كشور از 1381 تا 1382.
• عضو شوراي برنامهريزي گروه تاريخ (در دفتر برنامهريزي و تأليف كتب درسي وزارت
آموزش و پرورش) از 1384.
• مجري و سرويراستار چهار جلد نخست اثري ملي با نام تاريخ جامع ايران از 1380.
• عضو شوراي مشاوران نامۀ پارسي (مجلۀ شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي) از 1381 تا
1387.
• عضو هيأت تحريريۀ فصلنامۀ رودكي Рудаки (فصلنامۀ ادبي ـ فرهنگي رايزني فرهنگي
جمهوري اسلامي ايران در تاجيكستان) از 1383.
• مدير و سرويراستار مجموعۀ Ancient Iranian Studies Series (مجموعۀ پژوهشهاي ايران
باستان).
• عضو هيأت تحريريۀ نامۀ ايران باستان (مجلۀ بينالمللي مطالعات ايراني) از 1383.
• عضو هيأت تحريريۀ نامۀ پژوهشگاه (مجلۀ پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی
و گردشگری) از 1385.
• عضو هيأت تحريريۀ مجلۀ ادبپژوهی (مجلۀ دانشگاه گیلان) از 1385.
• عضو هيأت تحريريۀ Journal of Persianate Studies (انتشارات Brill) از 2008.
• سرپرست بخش ريشهشناسي در گروه فرهنگنويسي فرهنگستان زبان و ادب فارسي از 1388.
• سردبير مجلۀ آينۀ ميراث از 1388.
• مدير گروه زبانها و گويشهاي ايراني فرهنگستان زبان و ادب فارسي از 1389.
• عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسي از 1386 تا 1389.
• عضو پيوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسي از 1389.
2. تدریس در دانشگاههای خارجی
• استاد مدعو در دانشگاه مطالعات خارجی اوساکا (ژاپن) از 1 آوریل 2007 (12 فروردین
1386) تا 30 سپتامبر 2007 (8 مهر 1386).
• استاد مدعو در دانشگاه اوساکا (ژاپن) از 1 اکتبر 2007 (9 مهر 1386) تا 1 آوریل
2009 (12 فروردین 1388).
3. عضويت در مجامع بينالمللي
• عضو انجمن بينالمللي مطالعات سنسكريت (International Association of Sanskrit
Studies) و عضو کمیتۀ مشورتی آن انجمن.
4. جایزه
• برندۀ جایزۀ بیست و سومین دورۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (بهمن 1384).
• برندۀ جایزۀ بیست و چهارمین دورۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران (بهمن 1385).
• برندۀ جایزۀ دوازدهمين دورۀ کتاب فصل جمهوری اسلامی ایران (تير 1389).
5. مقالات ارائه شده در مجامع علمي داخلي و خارجي
• «نقش جادۀ ابريشم در انتقال مانويت به شرق»، دومين اجلاس بينالمللي جادۀ ابريشم،
تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 2-3 ارديبهشت 1376.
• «واژهگزيني در عصر ساساني و تأثير آن در فارسي دري»، نخستين همانديشي مسائل
واژهگزيني و اصطلاحشناسي، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 8-10 اسفند 1378.
• «بازنگري واژههاي اهورايي و اهريمني در اوستا»، پنجمين كنفرانس زبانشناسي،
تهران، دانشگاه علامه طباطبايي، 21-23 اسفند 1379.
• «بررسي و طبقهبندي گويشهاي كوليان ايران»، نخستين همانديشي گويششناسي ايران،
تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 9-11 ارديبهشت 1380.
• «ترجمۀ متون مقدس»، اولين همايش ملي آموزش زبان انگليسي و رشتههاي وابسته،
تبريز، دانشگاه آزاد اسلامي، 10-11 شهريور 1380.
• «زمان آينده در زبانها و گويشهاي ايراني غربي»، نخستين همايش ملي ايرانشناسي،
تهران، بنياد ايرانشناسي، 27-30 خرداد 1381.
• «شواهدي از زبان كرماني باستان»، نخستين همايش گويششناسي كرمان، كرمان، 14-15
اسفند 1381.
• «واژهگزيني در زبان سنسكريت: تجربهاي سه هزار ساله»، دومين همانديشي مسائل
واژهگزيني و اصطلاحشناسي، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 16-18 ارديبهشت
1382.
• «خط اوستايي»، كنفرانس بينالمللي لوح تا لوح، تهران، 13-15 تير 1384.
• «ویژگیهای زبانشناختی دیاتِسّارون فارسی: متنی از سدۀ هفتم هجری»، دومین سمینار
بینالمللی ایران و اسلام: تاریخ و فرهنگ ایران بعد از مغول، تهران، مرکز
دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 13-14 مهر 1385.
• «ساسانیان و زردشتیان در چین و ژاپن»، سمینار بینالمللی ایران و اسلام: آراء و
اندیشهها، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 15-16 شهریور 1386.
• «تاريخ زبانهاي ايراني»، دانشكدۀ زبانهاي خارجي دانشگاه آزاد اسلامي (واحد تهران
شمال)، 29 ارديبهشت 1389.
• «در بارۀ نام كورُش»، همايش كورُش هخامنشي و ذوالقرنين، تهران، مرکز
دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 6 خرداد 1389.
• «سپهري ديگر در شاهنامه»، همايش هزارۀ شاهنامه، تهران، فرهنگستان زبان و ادب
فارسي، 24-25 ارديبهشت 1390.
• «پیشینۀ ایرانی وزن شاهنامه»، همايش بینالمللی هزارمین سال سرایش شاهنامۀ
فردوسی، تهران، معاونت پژوهش و فنّاوری دانشگاه آزاد اسلامی، 2-4 آذر 1390.
• «روابط متقابل زبانهاي ايراني و هندي باستان و ميانه», XXIII All India Persian
Teachers’ Conference, Patna (India), 8-10 April 2002.
• ‘The Zargari Language from an Areal Linguistic Perspective’, The Eleventh
International Conference on Methods in Dialectology (Methods XI), Joensuu
(Finland), 5-9 August 2002.
• With Behrooz Mahmoodi-Bakhtiari, ‘Plural Marking in New West Iranian Languages
and Dialects: A Historical and Typological Approach’, First Biennial Conference
of the Association for the Study of Persianate Societies, Dushanbe (Tajikistan),
15-18 September 2002.
• «تحليل زبانشناختي دياتسارون فارسي: متني از سدۀ هفتم هجري», XXIV All India
Persian Teachers’ Conference, Poona (India), 31 May-2 June 2003.
• ‘Iranian Elements in Sanskrit’, 12th World Sanskrit Conference, Helsinki
(Finland), 13-18 July 2003.
• ‘La lingua degli zingari di Shiraz’, Fifth European Conference of Iranian
Studies, Ravenna (Italy), 5-11 October 2003.
• ‘Linguistic Peculiarities of the Oldest Persian Texts in Non-Arabic Scripts’,
Second Biennial Convention on Iranian Studies, Yerevan (Armenia), 2-5 April
2004.
• ‘A Linguistic Analysis of Iranian Lexical Elements in Sanskrit’, 37th
International Congress of Asian and North African Studies (ICANAS-37), Moscow
(Russia), 16-21 August 2004.
• ‘Вежагиҳои забоншинохтии диотиссоруни форсй’, Панҹумин Анҹумани байналмилалии
устодони забон ва адабиёти форсу тоҹик, Dushanbe (Tajikistan), 9-10 March 2006.
• ‘Linguistic Peculiarities of the Sanskrit Translation of the 13th Chapter of
the Škend Gumānīg Wizār’, 13th World Sanskrit Conference, Edinburgh (Scotland),
10-14 July 2006.
• ‘Dialectal Variations in Early Persian Texts’, Iranian Culture and Persian
Literature, Osaka (Japan), 6-7 January 2007.
• ‘The Qorbatis of Shiraz and Their Language’, Iran and Islam: Culture and
Tradition, Osaka (Japan), 12-13 January 2008.
• ‘Ancient Iranian Poetry and the Impacts of Iranian Languages on Sanskrit and
Other Indian Languages’, Osaka University (Japan), 24 January 2009.
• ‘Parsi Sanskrit’, 14th World Sanskrit Conference, Kyoto (Japan), 1-5 September
2009.
• ‘Magic in Ancient Iranian Culture’, Osaka University (Japan), 19 February
2011.
• ‘West Middle Iranian Poetic Metres and Their Continuation in Early New
Persian’, Summer School on Iranian Linguistics, Hamburg University (Germany), 15
August-2 September 2011.
6. مقالات منتشر شده
• «پنچهتنتره در ادبيات سنسكريت و ادبيات فارسي»، نامۀ فرهنگستان، س 2، ش 1 (5)،
1375، ص 84-103. نيز در: قند پارسي (فصلنامۀ رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در
دهلي نو)، ش 12، 1376، ص 191-213.
• «چهار واژۀ دخيل سغدي در هداية المتعلّمين في الطّب»، نامۀ فرهنگستان ، س 2، ش 3
(7)، 1375، ص61-64.
• «تفاوتهاي آوايي ميان فارسي معيار و فارسي ملايري»، فرهنگ همدان، س 2، ش 7، 1375،
ص 18-24.
• «بررسي چند واژۀ دخيل هندي در شعر فارسي»، نامۀ فرهنگستان، س 2، ش 4 (8)، 1375، ص
103-116.
• «رمزگشايي كتيبۀ فارسي مذكور در نهاية الأرب»، نامۀ فرهنگستان، س 3، ش 1 (9)،
1376، ص 51-54.
• «بازتاب فرهنگ مردسالاري در زبانهاي هندواروپايي»، نامۀ فرهنگستان، س 3، ش 1(9)،
1376، ص 89-99. نيز به تاجيكي به خط سيريلي در: رودكي (Рудаки)، س 4، ش 4، 1382
(رايزني فرهنگي سفارت جمهوري اسلامي ايران، دوشنبه، تاجيكستان)، ص 42-47.
• «نقش جادۀ ابريشم در انتقال مانويت به شرق»، مجموعه مقالات دومين اجلاس
بينالمللي جادۀ ابريشم (3-2 ارديبهشت 1376)، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،
1376، ص 102-112.
• « محاكمه و مصلوب كردن عيسي مسيح در متون مانوي»، مهر و داد و بهار (يادنامۀ
استاد دكتر مهرداد بهار)، به كوشش اميركاووس بالازاده، تهران، انجمن آثار و مفاخر
فرهنگي، 1377، ص 101-117.
• «معرفي زبان و ادبيات سنسكريت»، مهر و داد و بهار (يادنامۀ استاد دكتر مهرداد
بهار)، به كوشش اميركاووس بالازاده، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1377، ص
119-159.
• «سوشيانت در اوستا»، مقالات و بررسيها، ش 64، 1377، ص 103-113.
• «سرودي مانوي به زبان پارتي»، نامۀ فرهنگستان، س 4، ش 2 (14)، 1377 (تاريخ انتشار
1378) ، ص 50-61.
• «واژهگزيني در عصر ساساني و تأثير آن در فارسي دري»، نامۀ فرهنگستان، س 4، ش 3
(15)، 1377 (تاريخ انتشار 1379)، ص 145-158.
• «دربارۀ دو واژۀ كهن فارسي»، يادنامۀ دكتر احمد تفضلي، به كوشش علياشرف صادقي،
تهران، انتشارات سخن، 1379، ص 195-199.
• «در بارۀ ترجمۀ عبارتي از قرآن به پهلوي»، نامۀ ايران باستان، س 1، ش 1، 1380، ص
11-14. نيز به تاجيكي به خط سيريلي در: نامۀ پژوهشگاه (Номаи Пажуҳишгоҳ)، س 3، ش
5، 1382 (پژوهشگاه فرهنگ فارسي ـ تاجيكي، دوشنبه، تاجيكستان)، ص 39-42.
• «بازنگري واژههاي اهورايي و اهريمني در اوستا»، نامۀ فرهنگستان، س 5، ش 2 (18)
،1380، ص 68-76. نيز در: مجموعه مقالههاي پنجمين كنفرانس زبانشناسي، به كوشش محمد
دبيرمقدم و ابراهيم كاظمي، تهران، دانشگاه علامه طباطبايي، 1382، ص 345-353. نيز
به تاجيكي به خط سيريلي در: نامۀ پژوهشگاه (Номаи Пажуҳишгоҳ)، س 3، ش 3، 1382
(پژوهشگاه فرهنگ فارسي- تاجيكي، دوشنبه، تاجيكستان)، ص 67-74.
• «روابط متقابل زبانهاي ايراني و هندي باستان و ميانه»، نامۀ فرهنگستان، س 5، ش 4
(20) ،1381، ص 65-75.
• «بررسي و طبقهبندي گويشهاي كوليان ايران»، مجموعه مقالات نخستين همانديشي
گويششناسي ايران، به كوشش حسن رضائي باغبيدي، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي،
1381، ص 241-258.
• «شيرازي باستان»، گويششناسي، ج 1، ش 1، 1382، ص 32-40.
• (ترجمه از زبان ايتاليايي) «راهنمای انتقادی و کتابشناختی دین زردشتی»، نوشتۀ
آنتونیو پانائینو، معارف، دورۀ 19، ش 1 (55)، 1381، ص 89-130.
• (ترجمه از زبان ايتاليايي) «واژههاي عربي در شعر كهن فارسي»، نوشتۀ آلساندرو
بائوزاني، نامۀ پارسي، س 9، ش 2 (33)، 1383، ص 107-120.
• (ترجمه از زبان ايتاليايي) «روابط خويشاوندي ميان دستنوشتههاي بندهش»، نوشتۀ
والتر بلاردي، نامۀ پارسي، س 9، ش 4 (35)، 1383، ص 65-77.
• «گويش ويدري»، گويششناسي، ج 1، ش 3، 1383، ص 20-38.
• «کتیبۀ پهلوی ـ کوفی برج لاجیم»، نامۀ ایران باستان، س 4، ش 1 (7)، 1384، ص 9-21.
• «نگاهی گذرا به ترجمۀ متون مقدس و ترجمههای قرآن»، معارف، دورۀ 21، ش 1 (61)،
1384، ص 31-47.
• «واژهگزيني در زبان سنسكريت: تجربهاي سه هزار ساله»، مجموعه مقالات دومين
همانديشي واژهگزيني و اصطلاح شناسي، به كوشش علی کافی، تهران، فرهنگستان زبان و
ادب فارسي، 1384، ص 311-322.
• «خط اوستايي»، سير خط و کتابت (مجموعه مقالات کنفرانس بينالمللي از لوح تا لوح،
تهران، معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1384، ص 99-107.
• «زبانهای ایرانی و زبانهای غیرایرانی رایج در ایران»، ایران: تاریخ، فرهنگ، هنر،
تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1385، ص 122-154.
• «کهنترین متون فارسی به خطوط غیرعربی (عِبری، سُریانی و مانَوی)»، نامۀ
فرهنگستان، س 8، ش 2 (30) ،1385، ص 9-31.
• «ساسانیان و زردشتیان در چین و ژاپن»، جرعه بر خاک: یادنامۀ استاد دکتر یحیی
ماهیار نوابی، به کوشش محمود جعفری دهقی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی،
1387، ص 25-41.
• «ویژگیهای زبانشناختی دیاتِسّارون فارسی: متنی از سدۀ هفتم هجری»، آینۀ میراث، س
6، ش 3 (42)، 1387، ص 7-23.
• «بازنگري كتيبۀ پهلوي بر صليبهاي سنگي»، آینۀ میراث، س 7، ش 2 (45)، 1388، ص
187-199.
• «گُشتاسپ»، فردوسي و شاهنامهسرايي (برگزيدۀ مقالات دانشنامۀ زبان و ادب فارسي)،
تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 1390، ص 639-649.
• «در بارۀ نام كورش»، كورش و ذوالقرنين (مجموعه مقالات همايش كورش هخامنشي و
ذوالقرنين)، به كوشش عسكر بهرامي، تهران، 1390، ص 63-74.
• «در بارۀ چند مهرنوشته و سكهنوشتۀ ساساني و عربساساني»، آینۀ میراث، س 9، ش 1
(48)، 1390، ص 73-89.
• ‘On the Unknown Epithet of a Manichaean God’, Central Asiatic Journal, 46/1,
2002, pp. 1-4.
• ‘Some Proposed Readings on Western Middle Iranian Manichaean Texts’, Nāme-ye
Irān-e Bāstān, 2/1, 2002, pp. 45-50.
• ‘The Zargari Language: An Endangered European Romani in Iran’, Romani Studies
5, 13/2, 2003, pp. 123-148.
• With Behrooz Mahmoodi-Bakhtiari, ‘Plural Marking in New West Iranian Languages
and Dialects: A Historical and Typological Approach’, Studies on Persianate
Societies 2, 2004, pp. 167-181.
• ‘Iranian Elements in Sanskrit’, Themes and Tasks in Old and Middle Indo-Aryan
Linguistics, ed. B. Tikkanen and H. Hettrich, New Delhi, Motilal Banarsidass,
2006, pp. 143-166.
• ‘Linguistic Peculiarities of the Sanskrit Translation of the 13th Chapter of
the Škend Gumānīg Wizār’, Essays in Honor of Ṣādiq Kiyā, ed. A. Bahrami, Tehran,
Mīrās-i Maktūb, 2008, pp. 131-166.
• «بازنگری کتیبۀ دوزبانۀ پهلوی ـ چینی یافت شده در شیآنِ چین», [Iran
Kenkyū], Osaka University, vol. IV, 2008, pp. 336-357.
• ‘La lingua degli zingari di Shiraz’, Proceedings of the 5th Conference of the
Societas Iranologica Europæa, ed. A. Panaino and R. Zipoli, Milano, Mimesis,
2006, vol. II, pp. 307-316.
• ‘Iranian and Indian Languages in Contact’, Journal of the Research Institute
for World Languages, Osaka University, no. 1, 2009, pp. 35-48.
• ‘Darius and the Bisotun Inscription: A New Interpretation of the Last
Paragraph of Column IV’, Journal of Persianate Studies, no. 2, 2009, Leiden, pp.
44-61.
• [‘Kodai Iran
Bunka no Daiwa/Dēu «Akuma»’, Iran to Isuramu. Bunka to Dentō o Shiru, Mori
Shigeo-hen, Tōkyō, Shunpusha, 2010, pp. 55-66.]
• New Light on the Middle Persian-Chinese Bilingual Inscription from Xi an’, in: The Persian Language in History, ed. M. Maggi and P. Orsatti, Wiesbaden, 2011, pp. 105-115.
• ‘Ancient Iranian Poetic Metres’, in: Indian and Persian Prosody and
Recitation, ed. H. Nagasaki, Delhi, 2012, pp. 3-24.
7. مقالات منتشر شده در دائرةالمعارفهاي فارسي
الف) در دائرةالمعارف بزرگ اسلامي:
• زبان و خط در ايران: زبانهاي ايراني؛ ج 10، ص 544-551؛ زبانهاي غير ايراني؛ ج 10،
ص 551-557).
• بازار (ريشهشناسي واژه؛ ج 11، ص 114-115).
• بروشسكي (زبان؛ ج 12، ص 37-38).
• بلوچي (زبان؛ ج 12، ص 520-522).
• بِهاري (گويشها؛ ج 13، ص 106-108).
• پارتي (ج 13، ص 502-505).
• پاميري (ج 13، ص 548-549).
• پراچي (ج 13، ص 577-578).
• پنجابي (ج 13، ص 715-716).
• پهلوي (زبان و ادبيات؛ ج 14، ص 79-91).
• ترجمه، از سنسکریت و پهلوی به عربی (ج 15، ص 24-33).
• ترکی (زبانها؛ ج 15، ص 193-197).
• ترکمنی (زبان؛ ج 15، ص 179-180).
• جادو (ريشهشناسي واژه؛ ج 17، ص 229-230).
• جادو در ايران باستان (ج 17، ص 230-235).
ب) در دانشنامۀ ایران:
• آريايي (زبانها؛ ج 2، ص 631-635).
• اَبزَخيا (ج 1، ص 132).
• اردوان (شاهزادۀ مانوی؛ ج 2، ص 357).
• اُرموري (ج 2، ص 539-540).
• اُرُئتس (ج 2، ص 643).
• اسم در زبانهاي ايراني باستان و ايراني ميانه (ج 3، ص 769-772).
ج) در دانشنامۀ جهان اسلام:
• تخاري (زبان؛ ج 6، ص 693-695).
• خط در ايران (ج 15، ص 582-592).
• خط در هند (ج 15، ص 592-598).
د) در دانشنامۀ زبان و ادب فارسي:
• آب (ج 1، ص 1-2).
• آتشكده (ج 1، ص 10-13).
• پارتي (زبان؛ ج 2، ص 113-115).
ﻫ) در دانشنامۀ زبان و ادب فارسي در شبهقاره:
• آريايي (جلد 1، ص 75-79).
• پَنچهتَنتره (جلد 2، ص 1034-1037).
و) در فرهنگ آثار ایرانی ـ اسلامی:
• ارژنگ (ج 1، ص 186).
• انجیل زنده (ج 1، ص 330).
8. نقد و بررسی
• معرفي مجموعه مقالات ديويد نيل مكنزي در: نامۀ ايران باستان، س 1، ش 2 (1380)، ص
64-69.
• كتابسازي از نوعي ديگر (نقدي بر: گزيدۀ قند پارسي، به كوشش حسن انوشه، تهران،
انتشارات دبيرخانۀ شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي، 1382)، نشر دانش، س 20، ش 2
(105)، 1382، ص 78.
• نقد و بررسی جشننامۀ گِراردو نیولی، ایرانشناس ایتالیایی، در: نامۀ فرهنگستان،
س 7، ش 2 (26) (1384)، ص 79-88.
• نقد و بررسی کتاب نحو هندی و نحو عربی، تألیف فتحالله مجتبایی، تهران، نشر
کارنامه، 1383، در: نامۀ فرهنگستان، س 7، ش 4 (28) (1384)، ص 122-127.
• گزارشی از ترجمۀ ژاپنی کتاب سوم دینکَرد، در: گزارش میراث، س 2، ش 19-20 (1387)،
ص 32-33.
9. كتاب
• واژهشناسي و ريشهشناسي زبان انگليسي، همدان، انتشارات مفتون همداني، 1377.
• دستور زبان پارتي (پهلوي اشكاني)، تهران، نشر آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسي،
1381.
• ويرايش علمي: مجموعه مقالات نخستين همانديشي گويششناسي ايران، تهران، نشر آثار
فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 1381.
• ترجمه و سرپرستي ترجمه: راهنماي زبانهاي ايراني، ويراستۀ روديگر اشميت، تهران،
انتشارات ققنوس، 1382؛ چاپ دوم 1388، چاپ سوم 1390.
• «پيشگفتار»: دستور زبان و گزيدۀ متون اوستايي، تأليف ويليامز جكسون، تهران،
انتشارات اساطير، 1383.
• روایت آذرفرنبغ فرخزادان، تهران، انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1384.
• مقدمات زبان سنسکریت (جلد 1)، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1384.
• راهنماي زبان پارتی، تهران، انتشارات ققنوس، 1385؛ چاپ دوم 1388.
• تاریخ زبانهای ایرانی، مرکز پژوهش زبانهای دنیا، دانشگاه اوساکا (ژاپن)، (ژانویه
2009) بهمن 1387؛ چاپ دوم، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1388.
• سوترۀ علت و معلول كردار (متني بودايي به زبان سُغدي)، تهران، انتشارات اساطير،
1388.
• واژهنامۀ موضوعي زبانهاي باستاني ايران (جلد 1: بدن انسان و جانوران؛ نامهاي
جانوران)، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسي، 1390.
10. مدیر و ویراستارِ مجموعۀ پژوهشهای ایران باستان (تهران، مرکز دائرةالمعارف
بزرگ اسلامی). تا کنون مجلدات زیر از این مجموعه منتشر شده است:
جلد 1) روایت آذرفرنبغ فرخزادان، حسن رضائی باغبیدی، 1384.
Vol. 2) Bundahišn: Zoroastrische Kosmogonie und Kosmologie, ed. F. Pakzad, vol.
I, 2005.
جلد 4) جرعه بر خاک: یادنامۀ استاد دکتر یحیی ماهیار نوابی، به کوشش محمود جعفری
دهقی، 1387.
جلد 5) گلنبشتههاي باروي تخت جمشيد، عبدالمجيد ارفعی، 1387.
جلد 6) تاریخ زبانهای ایرانی، حسن رضائی باغبیدی، چاپ دوم، 1388.
جلد 7) فرمان كوروش بزرگ، عبدالمجيد ارفعی، 1389.
جلد 9) وندیداد آستان قدس، به كوشش فاطمه جهانپور، 1389.
جلد 11) كورش و ذوالقرنين (مجموعه مقالات همايش كورش هخامنشي و ذوالقرنين)، به كوشش
عسكر بهرامي، 1390.
11. فصول تأليف شده براي تاريخ جامع ايران
• از هندواروپايي آغازين تا ايراني باستان
• زبانهاي ايراني باستان
• زبان پارتي
• كتيبههاي فارسي ميانه
• زبان بلخي
• زبان خوارزمي
• زبانها و خطوط غيرايراني در ايران باستان
• زبانها و گويشهاي ايراني نو غربي
• زبانهاي غيرايراني رايج در ايران