درگذشت "باروخ اسپینوزا" فیلسوف معروف هلندی (1677م)

باروخ اسپینوزا فیلسوف معروف هلندی در 24 نوامبر 1632م در خانواده‏ای یهودی در هلند به دنیا آمد. وی پس از تحصیلات مقدماتی، علوم عالی و زبان‏های قدیمی مانند عبری را فراگرفت و در سیاست و نقد آیین یهود مهارتی تام یافت. اسپینوزا از كودكی دریافت كه ارباب كنیسه و بزرگان یهود، در حق یهودیان آزاد فكر، مجازات‏های وحشتناك و سنگین به مرحله اجرا و عمل درمی‏آورند و صاحبان كلیسا و كنیسه، بر آزردن و غارت مردم كمر بسته ‏اند. باروخ از كودكی مایل بود كه به جای آن همه كینه و ستم كه یهودیان و مسیحیان به هم روا می‏دارند، به محبت روی آورند. انتشار این افكار باعث شد كه ارباب كنیسه، اسپینوزا را در 24 سالگی به واسطه داشتن افكاری برخلاف تورات از جامعه یهود طرد كنند و از آن زمان تا پایان عمر مجبور و محكوم بود كه به تنهایى به سر بَرَد. هیچ یهودی حق نداشت به او غذا و پناه دهد یا حتی با او سخن بگوید. از این رو از همه ادیان كناره گرفت و انزوا اختیاركرد. وی در این سال‏ها با صیقل دادن عدسی تلسكوپ‏ها روزگار می‏ گذرانید و در ضمن به مطالعه و پی‏ ریزی بنیاد فلسفی و فكری خود مشغول بود. اسپینوزا، طریقه و فلسفه مخصوص به خود دارد و افكار فلسفی‏ اش نزدیك به افكار صوفیه است. وی دو رساله منتشر كرد كه رساله دوم با نام رساله الهیات می‏ باشد و او در آن عقاید خود را در تفسیر تورات و ترتیب زندگانی اجتماعی مردم بیان كرده است. اما چون این اثر با تعلیمات علمای یهود سازگار نبود سر و صدایى به پا كرد؛ از این جهت اسپینوزا دیگر اثری منتشر ننمود. اسپینوزا اعتقاد راسخ داشت كه حقیقت وجود، یكی است؛ شر یا بدی فقط در ذهن‏های محدود وجود دارد و حقیقتی در نفس امر ندارد. وی معتقد بود كه انسان باید هواهای نفسانی را طرد كند، به نظم بگرود و به حوادث از جنبه ابدیت بنگرد. هم‏چنین می‏گفت: سعادت آدمی در این است كه نیروی او یعنی اشتیاقش به زندگی فزونی گیرد و این افزایش نیرو برای زندگی، كار و فعالیت‏های خلاّق، فقط از عشق به خود ناشی می‏شود. كسی كه در پی آن باشد كه از صدمات وارده، به همان طریق انتقام بگیرد، پیوسته ناراحت است زیرا زندگی او را محیطی محصور از بدگمانی، انتقام و جنگ و ستیز در خود خواهد گرفت. فقط یك نوع جنگ بر حق است و آن هم یك بسیج همگانی برای تامین صلح است. بزرگ‏ترین پیروزی، با قوای قهریه به دست نمی‏آید بلكه با ایثار و بزرگواری و نجابت روح حاصل می‏شود. خردمند حقیقی فردی است اجتماعی كه به خدمت همنوعان كمر بسته است و می‏داند كه همه افراد انسانی، اطفال مكتب ابدیت هستند. علاوه بر دو رساله او، كتاب علم اخلاق وی نیز به فارسی ترجمه شده است. باروخ اسپینوزا سرانجام در بیست و یكم فوریه 1677م در 45 سالگی به مرض سل در لاهه هلند درگذشت.