نقل و ضبط تحولات سیاسی ِ پرفراز و نشیب جهان اسلام سابقه ای دیرین دارد. نخستین مورخان، راویانی بودند که تاریخ حیات سیاسی و اجتماعی پیامبر (ص) و صحابه را با ذکر سلسله روات آن به دقت ضبط و روایت می کردند. آن گاه که کتابت روایت رواج یافت، به رغم اصحاب مکتب مدینه یا مکتب حدیث، نه تنها سیره پیامبر و اصحاب را، بلکه حوادث ایام خود را نیز ضبط و ثبت کردند.
.jpg)
دبا: نقل و ضبط تحولات سیاسی ِ پرفراز و نشیب جهان اسلام سابقه ای دیرین دارد. نخستین مورخان، راویانی بودند که تاریخ حیات سیاسی و اجتماعی پیامبر (ص) و صحابه را با ذکر سلسله روات آن به دقت ضبط و روایت می کردند. آن گاه که کتابت روایت رواج یافت، به رغم اصحاب مکتب مدینه یا مکتب حدیث، نه تنها سیره پیامبر و اصحاب را، بلکه حوادث ایام خود را نیز ضبط و ثبت کردند. افزون بر آن مورخان محلی و وقایع نگاران ِ دستگاه فرمانروایان و خلفا نیز هر یک به ضبط و ثبت تاریخ سرزمین خود یا فرمانروا یا ممدوحان خود برخاستند و از این راه اطلاعاتی گران بها بر جای نهادند که مکمل تواریخ عمومی اسلام به شمار توانند رفت. این مایه اهتمام ه نقل و ضبط و ثبت حوادث، انبوهی تصنیفات تاریخی پدید آورد که امروز به مدد آن می توانیم تصویری نسبتاً روشن از بیشترِ تحولات سیاسی و اجتماعی جهان اسلام ترسیم کنیم.
کتاب "دولت ها و سلسله های حاکم بر قلمرو اسلام" تالیف و ترجمه و تکمیلِ دکتر صادق سجادی، جامع تحقیقات لین پل و بارتولد و خلیل ادهم و احمد سعید سلیمان است که بیش از سی سال پیش عینا در دوجلد به فارسی ترجمه و زیر عنوان "تاریخ دولت های اسلامی و خاندان های حکومتگر" توسط نشر تاریخ ایران منتشر شد.
آنچه اکنون منتشر شده است نتیجۀ آخرین ملاحظات و مطالعات دربارۀ سلسله های حاکم بر قلمرو اسلام است. از آنجا که اطلاق عنوان " دولت های اسلامی" بر اکثریت قریب به اتفاق سلسله های حاکم، درست نیست نام کتاب به "تاریخ دولت ها و سلسله های حاکم بر قلمرو اسلام" تغییر پیدا کرد.
کتاب حاضر دارای شانزده فصل حاوی مطالب زیر است:
فصل اول: جانشینان پیامبر(ص) تا سقوط عباسیان مصر
فصل دوم: اندلس (اسپانیا)
فصل سوم: آفریقا
فصل چهارم: مصر و سوریه
فصل پنجم: جزیرةالعرب
فصل ششم سوریه و بین النهرین
فصل هفتم: ایران و ماوراء النهر
فصل هشتم: ایران و آسیای غربی (سلجوقیان)
فصل نهم: جانشینان سلجوقیان – اتابکان (آناتولی، ایران، سوریه و بین النهرین)
فصل دهم: جانشینان سلاجقه در غرب آناطولی
فصل یازدهم: عثمانیان و جانشینان آن در اروپا
فصل دوازدهم: مغول
فصل سیزدهم: ایران
فصل چهاردهم: ماوراء النهر
فصل پانزدهم: شرق ایران، شبه قارۀ هند و آسیای جنوب شرقی
فصل شانزدهم: جمهوری های مستقل و خودمختار آسیای میانه و قفقاز
" دولت ها و سلسله های حاکم بر قلمرو اسلام" نوشتۀ احمد سعید سلیمان؛ ترجمه، تالیف و تکمیل توسط دکتر صادق سجادی؛ با بهای شصت و پنج هزار تومان، در شمارگان یکهزار نسخه، از سوی انتشارات کتاب رایزن منتشر و در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.