علی اشرف صادقی: خانم دکتر قریب اهل افراط در نظریات نبودند
|۱۰:۲۱,۱۳۹۹/۶/۱۹| بازدید : 107 بار

 

 

 

گزارش مراسم چهلم خانم دکترقریب، عضو فقید شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی / 3

دبا: مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی به‌مناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر«بدرالزمان قریب» مجلس یادبودی را به شکل مجازی در روز یکشنبه 16 شهریور 1399 برگزارکرد. آنچه در زیر می خوانید متن پیامی است که دکتر علی اشرف صادقی، عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، به همین مناسبت ارسال کردند:

 

مرحوم استاد دکتر بدرالزمان قریب، استاد زبانهای باستانی ایران در دانشگاه تهران و متخصص زبان سغدی،  از خانواده ی بسیار معتبر و با شخصیتی بود. پدر ایشان آقاضیاء قریب شغل دیپلماتیک داشت و مدتها سفیر ایران در قاهره بود. همانطور که دکترغنی در یادداشتهای خودش نوشته است گویا در ازدواج اول محمدرضا پهلوی با ملکه فوزیه ایشان ذی مدخل بوده است. پدربزرگ ایشان مرحوم شمس العلمای گرکانی بود صاحب کتاب ابدع البدایع و بعضی کتابهای دیگر که اهالی ادب از این کتابها اطلاع دارند. بقیه خانواده ی ایشان هم همه فرهنگی بودند و اصلاً از روستای گرکان از توابع آشتیان بودند. مرحوم استاد عبدالعظیم قریب استاد ادبیات فارسی که سمت استادی بر خیلی دیگر از استادان داشتند، و در حدود سال 1364 یا 1365 فوت کردند، ایشان هم از این خانواده بودند. همچنین دکتر محمد قریب متخصص درجۀ یک کودکان که داماد استاد عبدالعظیم قریب بودند. دکترعبدالکریم قریب استاد دانشسرای عالی یا دانشگاه خوارزمی امروز از متخصصان برجستۀ زمین شناسی بود که کتابی هم دربارۀ گرکان نوشته اند. کتاب خوبی است و واژه نامه ای هم از واژه های متداول و معمول در گرکان را در آخر آن اضافه کرده اند.

 

خانم قریب در مدرسۀ فرانسوی ها ، دبیرستان رازی درس خوانده بود با زبان فرانسه تقریبا بزرگ شده بود بعد به دانشکده ادبیات آمده بود و لیسانس ادبیات گرفته بود و بعد به آمریکا رفته بود با پروفسور هنینگ و درسدن آنجا کار کرده بود در پنسیلوانیا و دکترای خودش را از آنجا گرفته بود. بعد که به ایران برگشت وارد دانشگاه شیراز شد که در آن موقع دانشگاه پهلوی نامیده می شد. چند سالی در آنجا استخدام بود تا اینکه حدودا در سال 1352 خودش را به دانشگاه تهران منتقل کرد. ایشان تمام زندگی خودش را وقف علم کرده بود حتی تشکیل خانواده نداده بود که بیشتر به تحقیق در زبانهای ایرانی و مخصوصا زبان سغدی بپردازد که قبل از اسلام در ماوراءالنهر و کشورهای ازبکستان و تاجیکستان کنونی زبان متداول مردم بوده و زبان جاده ابریشم بوده تجار چینی با این زبان آشنا بودند کالاهای خودشان را می آوردند وبه تجار سغدی زبان ساکن در ماوراءالنهر می دادند و آنها به تجار اطراف دریای مدیترانه تحویل می دادند.

 

به هر حال این زبان با هجوم مسلمانان در قرن اول و دوم هجری به ماوراءالنهر رفته رفته در مقابل زبان فارسی عقب نشینی کرد و جایش را به زبان فارسی داد و از قرن ششم و هفتم به بعد هم بخش اعظمی از قلمرو این زبان و زبان فارسی جای خودش را به زبان ترکی داد.

 

خانم دکتر قریب تنها فرهنگ زبان سغدی که تا به حال تعریف شده است را نوشته اند و فرهنگ بسیار معتبری است. کلمات سغدی را به فارسی و انگلیسی معنی کرده اند. یک مقدمه فارسی و یک مقدمۀ انگلیسی دارد بعد هم موسسه فرهنگان و مهندس منصوری این کتاب را چاپ کرد. یک تکمله ای هم بر این کتاب نوشتند که در چاپ های بعدی اضافه شده است.

 

ایشان علاوه بر زبان سغدی درباره زبان فارسی باستان هم تحقیق کردند و یک کتیبه ای را برای اولین با ایشان کشف کردند و خواندند و چاپ کردند . بعدا ایران شناسان غربی قرائت کتیبه را تکمیل کردند.

 

شخص بسیار خیری بود موسسۀ خیریه ای درست کرده بودند با دو خواهر خودشون که آنها هم خیر بودند که سالها قبل از ایشان درگذشتند. هر سال به این مناسبت یک شامی هم می دادند و عده ای را دریکی از رستوران های تهران دعوت می کردند.

 

به هرحال از نظر شخصی بسیار فرهیخته بودند و اخلاقی بودند اهل افراط در نظریات نبودند نه افراط در نظریات پیش از اسلامی و نه در زمینه ی دیگری. شخص خیلی حساسی بودند ما از نزدیک با ایشان تماس داشتیم ولی همیشه حرمت همکارانشان را نگه می داشتند و حدود دوستی را به خوبی رعایت می کردند. در فرهنگستان مدتی مدیر گروه زبان ها و گویش های ایرانی بودند که بعد به علت اینکه کسالتی پیدا کردند و سنشان افزونی گرفت کناره گیری کردند و یکی از همکاران جوان ما آن کار را به عهده گرفتند. ما از همکاری با ایشان در دانشگاه تهران و فرهنگستان زبان و ادب فارسی به خودمان می بالیم همینطور از عضویت ایشان در شورای علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی. روحشان شاد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما