فرهاد فخرالدینی: موسیقی در ایران سرگذشت غم‌انگیزی دارد
|۱۲:۱۵,۱۳۹۹/۲/۱۳| بازدید : 369 بار

 

 

 

به گزارش روابط عمومی کمیسیون ملی یونسکو- ایران، دهمین شب از نت‌گپ‌های یونسکویی در صفحه اینستاگرام کمیسیون ملی یونسکو به صورت زنده با حضور فرهاد فخرالدینی آهنگساز و رهبر ارکستر برگزار شد.

 

فخرالدینی در ابتدای این برنامه در گفت وگو با آرش امینی موسیقیدان و رهبر ارکستر گفت: در ابتدا آرزو می‌کنم مردم ایران و جهان از این بلای پیش آمده رهایی پیدا کنند. از کادر درمان که در این روزهای سخت جانفشانی می‌کنند، سپاسگزاری می‌کنم. همچنین به بازماندگان کسانی که به واسطه این بیماری عزیزان خود را از دست دادند، تسلیت می گویم.

 

وی افزود: هر کار هنری با یک ایده و یک موضوع شروع می‌شود گاهی این ایده‌ها به وسیله خود شخص ابداع می‌شود و گاهی هم آنها از چیزهای دیگر الهام می‌گیرند چون ما نمی‌توانیم نسبت به محیط خود بی‌تفاوت باشیم. ما در موسیقی گسترش یک واحد ملودی کوچک را می‌بینیم که موضوعات بزرگ‌تر را ایجاد می‌کند. در واقع نحوه بسط و گسترش این موتیف (سوژه ) شامل تکرارهای آن است بنابراین وقتی آهنگساز می‌خواهد کاری را شروع کند باید دسترسی به این موتیف‌ها را داشته باشد تا از موضوع اصلی در اثر خود به دور نیفتد. بعضی وقت‌ها برای رسیدن به این موتیف می‌شود از ادبیات کمک گرفت، به طور کلی چیزی که باید بدانیم این است که وحدت و یگانگی اثر با تکرارها تامین می‌شود. اگر ما دید همه جانبه به این موتیف داشته باشیم و آن را خوب بشناسیم، می‌توانیم آن را بسط و گسترش بدهیم.

 

فخرالدینی در پاسخ به پرسش امینی درباره سوژه‌پردازی در تولید موسیقی بیان کرد: در موسیقی برای اینکه بتوانیم کاری را انجام بدهیم نیاز به یک سوژه داریم که حالا نامش را موتیف می‌گذاریم. می‌شود این موتیف‌ها را از کوچکترین موضوعات به دست آورد؛ البته باید نیروی آفرینش در انسان باشد و به راز و رمز این مسایل آگاهی کامل داشته باشیم چراکه هر کسی نمی‌تواند یک موتیف را بسط و گسترش بدهد.

 

این آهنگساز بیان کرد: در گذشته هر فیلسوف و دانشمندی خود را موظف می‌دید که درباره موسیقی هم تحقیق کند کمااینکه مطالب ارزشمندی درباره موسیقی نوشته‌اند. در حقیقت در موسیقی قدیم ایران واحد موسیقی کوچکترین واحد بوده نه بزرگترین واحد. در حال حاضر در موسیقی فرنگی گفته‌اند یک نت گرد واحد موسیقی است یعنی از کل به جز رسیده‌اند در حالی که در موسیقی قدیم ایران از جز به کل می‌رسیدند در واقع کوچکترین واحد، معیار بود که کوچکترین واحد همان هجای کوتاه ماست. در قدیم صداهای موسیقی را روی ساز با حروف ابجد نام‌گذاری می‌کردند. با این وجود من شاگردانی در دنیا دارم که با موسیقی قدیمی ایران در دنیا درخشیده‌اند چون برای جهانیان این موسیقی، تازگی داشته است.

 

فخرالدینی درباره موسیقی توصیفی گفت: ما عادت کرده‌ایم که در ادبیات خودمان دنبال شعری بگردیم که بتوانیم یک تصنیف روی آن بنویسیم. ولی تقریبا عادت نکرده‌ایم که ببینیم چگونه می‌شود یک داستان را هم با موسیقی تعریف کرد. من منظورم استفاده از کلمات نیست بلکه آنچه که اتفاق افتاده به وسیله موسیقی بیان و توصیف شود برای مثال فردوسی داستان سیاوش را به خوبی توصیف می‌کند لازم است این موسیقی که در دل ابیات فردوسی وجود دارد درآورده و استفاده شود. برای مثال آتش برای یک آهنگساز بسیار الهام‌بخش است، تجسم گریه در موسیقی به ویژه موسیقی ایرانی بسیار کاربردی است.

 

وی اضافه کرد:گریه کردن حالت مهمی در زندگی انسان‌ها دارد از همین رپ در موسیقی “سربداران” من از این مطلب استفاده کردم یعنی در موسیقی آن می‌توانیم تصور کنیم که زن‌ها گریه می‌کنند و مردها به آنها آرامش می‌دهند در واقع در مقام نوا به زن‌ها جواب می‌دهند چون زمانه، زمانه‌ای بود که نمی‌توانستند احساسات خود را با دهان باز بیان کنند در تیتراژ “سربداران” همین را می‌بینید چون موسیقی با زمزمه آغاز و تبدیل به فریاد می‌شود یعنی رفته رفته که مبارزان پیروز می‌شوند موسیقی هم غرش پیدا می‌کند. این یک موضوع مهم است که در جنگی که در پیش است، طبل‌ها و شیپورها به صدا دربیایند در طرف مقابل هم وقتی بزمی در کار است باید سازهای بزمی مورد استفاده قرار بگیرند.

 

فخرالدینی توضیح داد: متاسفانه بعضی‌ها فکر می‌کنند ریتم‌های بزمی پیش پا افتاده‌اند در حالی که در ادبیات حافظ و مولانا هم همین ریتم‌ها وجود دارد اما درباره آنها جرأت نمی‌کنند چنین حرفی را بزنند. اما درباره موسیقی به راحتی می‌گویند این موسیقی روحوضی است. چطور در شعر حافظ خوب اما در موسیقی بد است؟

 

وی درباره کم‌کاری خود در موسیقی گفت: من پرکار بودم ولی بعداً کمی دلگیر شدم چون تمام عمرم را صرف خدمت به موسیقی کردم. زمانی بود که در هنرستان تدریس می‌کردم، برنامه‌های هنری آن را مدیریت می‌کردم و رهبر ارکستر هنرستان هم بودم علاوه‌ بر این رهبر دائمی رادیو تلویزیون ملی ایران هم بودم یعنی تمام عمرم یا سر کلاس گذشت یا سر ارکستر یا برای ساخت آهنگ بودم؛ البته هنوز هم مشغول آهنگسازی هستم گویا ذاتم این گونه است که نمی‌توانم بیکار بمانم.

 

این آهنگساز مطرح کرد: اصولا موسیقی در ایران سرگذشت غم‌انگیزی دارد یعنی از قرن نهم هجری به این طرف این غم به موسیقی وارد شد. در واقع با آن مخالفت کردند، نگذاشتند رشد کند و این وضعیت همچنان ادامه دارد یعنی هرکجا که ما می‌آییم یک کار اساسی انجام بدهیم، بهانه‌ای پیدا می‌شود تا جلوی آن گرفته شود و نتوانیم کارمان را ادامه بدهیم. ولی من کار خودم را انجام می‌دهم. اخیراً کنسرت ویولونی نوشته‌ام، کتابی در دست دارم و…. . مهم نیست در زمان خودم چاپ یا اجرا نشود اما شاید بعد از من فرد دلسوزی پیدا شود و این نت را هم بزند هم اجرا کند.

 

وی در پاسخ به این سوال که کدام اثرش را بیش از آثار دیگرش دوست دارد، بیان کرد: واقعیت این است که هنوز اثری را که خیلی دوست داشته باشم، نساخته‌ام. روزی جلسه‌ای در رادیو بود آقای ابتهاج آن زمان سرپرست موسیقی رادیو بودند. ایشان گفتند آیا نمی‌شود به جای این سنتی که خواننده می‌خواند و تنها یک تک‌نواز با او همراهی می‌کند، ارکستر فعال شود و جواب خواننده را بدهد؟ همه گفتند شدنی نیست. من آن روز جوان بودم و گفتم این را من می‌نویسم همه تعجب کردند تا اینکه همین چهار مضراب چهارگاه به همراه ارکستر نوشته و با ارکستر اجرا شد و مورد توجه قرار گرفت. به دنبال آن یک شعر از سعدی انتخاب کردم و از آقای شجریان خواستم که بخواند. سپس آن قطعه اجرا و باعث تعجب همه شد چون اجرای خوبی داشتیم یعنی ارکستر فعال بود و نمی‌گذاشت یکنواخت شود. خاطره خوبی از آن دوران دارم.

 

این آهنگساز در پایان گفت: به نظرم جوان‌ها نباید بترسند باید جلو بروند و یاد بگیرند که از کار خسته نشوند. کار در چنین روزهایی که اکثر مردم در خانه‌های خود هستند و نمی‌دانند چه باید کنند، بسیار خوب است، کار جوهر انسان است و انسان را زنده نگه می‌دارد.

 

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما