چینی‌خانه اردبیل
|۹:۳۸,۱۳۹۸/۱۱/۲۶| بازدید : 166 بار

 

 

آرامگاه عارف نامور سده هفتم هجری، شیخ صفی‌الدین اردبیلی یکی از مکان‌های تاریخی و باستانی شهر مذهبی اردبیل در شمال غربی ایران و از آثار ثبت شده در فهرست «میراث جهانی» یونسکو است. در این مکان علاوه بر آرامگاه شیخ صفی، مقبره‌های شاه اسماعیل اول و مادرش، برخی از مشایخ و صاحب‌منصبان دوران صفوی و نیز شهیدان جنگ چالدران در جنگ با دولت عثمانی قرار دارد.

 

منزل و خانقاه شیخ صفی در همین مکان بوده است و بر طبق وصیت او، پیکرش را در اتاقی جنب خلوتخانه و باغچه و حوضخانه دفن کردند. بعدها بر تربت او بنایی ساختند تا علاوه بر مقبره شیخ صفی و شاه اسماعیل، مزار شاهزادگان صفوی را در این بقعه و محل شهیدگاه قرار دهند. بنای این مجموعه نفیس در سال ۷۳۵ق به دست صدرالدین موسی (پسر شیخ صفی) بنا شد و پس از شروع حکومت صفویه، واحدهای مختلفی (همچون مسجد، جنت سرا، خانقاه، چله‌خانه، شهیدگاه و چراغ‌خانه) به این مجموعه اضافه شد. در دوره شاه عباس برای تکمیل و تزیین این اثر، کارهای فراوانی صورت گرفت.

 

این بقعه حاوی دهها اثر بدیع در رشته‌های مختلف هنری است که از آن جمله می‌توان به عالی‌ترین نوع کاشیکاری معرق و مقرنس و گچبری کتیبه‌های زیبا و خط خوشنویسان بزرگ دوره صفوی، منبت‌های ارزنده، نقره کاری، تذهیب و طلاکاری، نقاشی و تنگ‌بری و هنرهای دیگر اشاره کرد. سردر اصلی و کاشیکاری بقعه در زمان شاه عباس دوم ساخته شد و زیر نظر اسماعیل نقاش اردبیلی در سال ۱۰۵۷ به اتمام رسید.

 

از جمله اشیای نفیس بقعه، «فرش اردبیل» است که بعدها به انگلستان منتقل شد. پناهگاه (بست)، کتابخانه، حرم و دارالحفاظ، چله‌خانه، مقصوره (در برابر ایوان دارالحدیث)، محوطه شهیدگاه، چهل حجره، نانواخانه، دیگخانه، شربت‌خانه، خونچه‌خانه، دفترخانه، نقاره‌خانه، هیمه‌خانه، قندیل‌خانه و چینی‌خانه از دیگر بخشهای این مجموعه است.

 

چینی‌خانه

چینی‌خانه در قسمت شرقی قندیل‌خانه یا رواق اصلی قرار گرفته که با دو ورودی باریک با دارالحفاظ ارتباط می‌یابد. ساختمان چینی‌خانه دارای چهار شاه‌نشین با طاق‌نماهای بسیار زیبا و نفیس از نوع مقرنس گچی است که رویش نقاشی و طلاکاری شده ‌است. هماهنگی و توازن رنگها با سطوح مقرنس از اسلیم‌ها و گلهای مختلف، منظره‌ای شگفت‌انگیز ایجاد کرده ‌است. این مکان در دوره صفویه محل نگهداری ظروف زرین و سیمین و ظرفهای سفارشی شاه عباس اول به کشور چین بوده‌ است.

 

این بخش یکی از زیباترین تالارهای دوران شاه‌عباس در اردبیل است که شیخ‌بهایی آن را طراحی کرده است. تالار در قسمت شرقی قندیل‌خانه یا رواق اصلی مجموعه شیخ‌صفی‌الدین قرار دارد و راستی که هر بیننده‌ای را به شگفتی و حیرت وا‌می‌دارد.

 

خوشبختانه بنای این تالار از چنان استحکامی برخوردار بوده است که در برابر زلزله‌ای به قدرت ۲ر۷ ریشتر پایداری کرده. چینی‌خانه ۱۲۵۶ محفظه دارد که در همه آنها چینی‌های اهدایی امپراتور چین به شاه‌عباس به مناسبت احیای «جاده ابریشم» و چینی‌‌هایی که از طرف دولت ایران به کشور چین سفارش شده بود، قرار داشته است. هنرمندان حکاک در اصفهان پس از رسیدن این ظروف به ایران، آنها را به مُهر «بندۀ شاه ولایت عباس» ممهور می‌کردند و آنگاه به اردبیل فرستاده می‌‌شد و در محفظه‌‌های مخصوص تالار قرار می‌‌گرفت.

 

شاه عباس زمانی که برای گردش یا چله‌نشینی به اردبیل سفر می‌‌کرد، در همین تالار اقامت می‌کرد. گفته می‌شود پس از امضای عهدنامه ننگین ترکمن‌چای، ژنرال باسکویچ فرمانده پیروز روس، بیش از ۸۰۰ عدد از ظروف چینی و حدود چهارهزار کتاب خطی نفیس با بسیاری از عتیقه‌جات مجموعه شیخ‌صفی را غارت کرد که هم اکنون برخی از آنها در موزه آرمیتاژ و موزه دیگری در روسیه به نمایش گذاشته شده است.

 

تعدادی از چینی‌‌های این تالار نیز در سالیان بعد به موزه ‌های مختلف کشور منتقل شده است. تالار چینی‌خانه علاوه بر ظروف چینی زیبا و گلدان‌های پرنقش و نگار، با اشیای دیگری مانند یک جلد قرآن نفیس به خط کوفی روی پوست آهو مربوط به بیش از ۱۱۰۰ سال پیش که از لحاظ قدمت تاریخی ‌سومین قرآن نفیس در ایران است و مهر سنگی سلاطین صفوی با شش اسم از اسمای خداوند و گلهای هشت‌پر به نشانه عرفان صفویه و دوازده‌پر به عنوان شیعه بودن آنان و فرامین و سکه‌‌های نقره‌ای دوره صفوی آراسته شده است. جا دارد که ظروف ارزشمندی که هنرمندان معاصر می‌سازند یا تزیین می‌کنند، به این موزه مذهبی افزوده شود.

منبع: روزنامه اطلاعات

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما