دایرةالمعارف «اسلام در جغرافیای امپراتوری سابق روسیه»
|۱۱:۳۲,۱۳۹۸/۱۱/۱۵| بازدید : 108 بار

 

 

این دایرةالمعارف با سرویراستاری استاد جلیل القدر شرق شناسی روسیه، پروفسور استانیسلاو پروزروف، منتشر می‌گردد و شرق‌شناسان ارجمندی چون اولگ آکیموشکین، انس خالداف و ولادیمیر بابرونیکوف مشاوران علمی این دایرة المعارف بوده‌اند و ایرانشناس برجسته، دکتر الکسی خسمتولین، از همکاران اصلی این دایرةالمعارف است که علاوه بر نگارش مقالات متعدد، تنظیم نمایه‌ها را نیز عهده‌دار بوده است.

 

نویسندگان این دایرة المعارف از مراکز آکادمیک شهرهایی چون: آستراخان، اوفا، توِر، سن‌پتربورگ، کازان، کراسنودارسکی کرای، مخاچ قلعه، مسکو (فدراسیون روسیه)، باکو (آذربایجان)، برلین، بوخوم، هاله ویتنبورگ (آلمان)، تاکوما پارک ـ مریلند (ایالات متحده امریکا)، خارا، تاشکند، خوقند، سمرقند، (ازبکستان)، اکستر (انگلستان)، سیمفروپل (شبه جزیره کریمه)، پاریس (فرانسه)، آلماتی (قزاقستان)، ریگا (لتونی)، آمستردام (هلند) هستند.

 

این اثر از ارزشمندترین آثار دانشنامهای تألیف یافته درباره شخصیت‌ها، مفاهیم و اعلام جغرافیایی حوزه روسیه، آسیای میانه و قفقاز است و شایسته است که به زبان ترکی و فارسی و عربی ترجمه گردد. چرا که بسیاری از مدخل‌های آمده در این دایرة المعارف، با استفاده از منابع بومی تألیف یافته است و اطلاعات چندانی درباره موضوعات آن در دیگر زبانها موجود نیست.

 

گفتنی است که هر مجلد این دایرة المعارف، مستقلا بر اساس حروف الفبا ترتیب یافته است و ترتیب الفبایی سراسری (کما هو مرسوم)، در انتخاب و نگارش مقالات رعایت نشده است و اولویت انتخاب مدخل‌ها، بر اساس معیارهای دیگری بوده است. در مجلد نخست این دانشنامه، در کل 255 مقاله به ترتیب ذیل آمده است:

 

عبدالرحیم باب؛ ابومسلم (از قهرمانان شمال‌شرق قفقاز)؛ ابوسعید میخانی؛ ابوذر (مسجد)؛ آبِز آقا؛ عادت (نهادی مردمی)؛ عجم؛ مسجد عظیم‌اف؛ العیاشی؛ الکدری )حسن افندی داغستانی)؛ الاندراسبانی؛ عبدالله آپانایف؛ مدرسه آپانایف؛ مسجد آپانایف؛ عبیدالله الاعرج؛ آرسلان باب؛ آرچمان آتا؛ آسان الگا؛ احمد الیمنی؛ خواجه عبیدالله احرار؛ باب الابواب؛ بربری (گروهی قومی)؛ بارتولد؛ عالمجان البارودی؛ البصیره؛ بطل حاجی؛ باشقوردستان؛ عطاءالله بایزیتف؛ بلوچ‌ها؛ بی‌بی خانیم (مسجد جامعی در سمرقند)؛ موسی جارالله بیگی‌یف؛ محمود خواجه بهبودی؛ بوغاز داشی؛ بورگا کاش (مقبره‌ای در اینگوش)؛ بلغار (مسجدی در کازان)؛ عبدالرحیم البلغاری؛ برهان الدین قیلیج؛ امام بخاری؛ بهاءالدین بلغاری ویسی؛ یوسف الورّاق؛ وهابی‌ها؛ ویس حاجی؛

 

اروپای شرقی؛ مقبره شرقی (شهر بلغار)؛ حسن‌عطا گابشی؛ عبدالسلام عبدالرحیموف؛ احمد الغضائری؛ غازی محمد داغستانی؛ مسجد علی‌اف (در کازان)؛

 

عالیه؛ اسماعیل بیگ گاسپرینسکی؛ گؤزلی آتا؛ خواجه عبدالخالق غجدوانی؛ نارمات غلام آتا؛ گل سرخ (مراسم)؛ ابراهیم گلشنی؛ گلشنیه؛ دوره (فدیه)؛ داغستان؛ داملّا؛ دانا آتا؛ محمد دربندی؛ درویشانه؛ درپوش؛ دخمه؛ جذبه؛ جینه (کتاب)؛ جمشدی (گروه قومی)؛ خواجه اسلام جویباری؛ جوما (مسجد جمعه دربند)؛ دودالانی آیساندیر (عبدالله بخاراچی)؛ دوکچی ایشان؛ دوکچی ایشان خجوی؛ دلدل علی (مکانی مقدس در دربند)؛ مسجد جامع؛ مسجد زاکاباننا؛ زمخشری؛ زنگی آتا؛ زنجیرلی مدرسه (باغچه‌سرای)؛ عبدالرشید ابراهیموف؛ ابراهیم حضرت (شیخ نقشبندی ازبکستان)؛ ایج‌بوبی (مدرسه‌ای در تاتارستان)؛ علم لدنّی؛ اسکندر پاشا (اسکندر مقدونی)؛ مسجد ایسکی تاش؛ مجله اسلام (=اسلام مجله‌سی)؛ نشریه الاصلاح؛ الاسحاقیه (از فرق شیعی)؛

 

ایسخیج باب؛ ایشان (عنوان)؛ عشقیه (شطاریه/بسطامیه)؛ قزاقستان؛ قیزیل‌اینو؛ الکلابادی؛ قلندریه؛ ضیا کمالی؛ کاروان‌سارای؛ کاراچای (بخشی از جمهوری قاراچای ـ چرکس)؛ قارغالی (باشقوردستان)؛ علاءالدین الکاسانی؛ قاف (کوه)؛ قفّال شاشی؛ اوماخان کاچایف؛ علی کایایف؛ الکیکونی (ابومحمد مدنی ککنی داغستانی)؛ کیمیای سعادت؛ کیست‌ها/کیستین‌ها (گروهی قومی در گرجستان)؛ کوو آتا؛ قرآن بایسنقری؛ قرآن در روسیه؛ قاری؛ قریم (=شبه جزیره کریمه)؛ نجم‌الدین کبری؛ کبرويّه؛ حاجی محمد قدوقی داغستانی؛ قول شریف (مسجد)؛ سید امیر کلال؛ کونتا-حاجی کیشی؛

 

قربانعلی‌اف‌ها (خاندانی اهل علم باشقورد)؛ قربان مراد ایشان (مکانی مقدس در اطراف گؤک‌تپه ترکمنستان)؛ عبدالناصر قرصاوی؛ کیشکار (قیش‌قار، روستایی در بخش آرچه تاتارستان)؛ قیز بی‌بی (خانقاه زنانه ـ ازبکستان)‌؛ قیرخ‌لار (زیارتگاه؛ قبرستانی مجاور دیوار شمالی دربند، روبروی دروازه قیرخلار قاپی)؛ کشنه (معماری یادبود مقابر اوائل مسلمانی ترکها در آسیای میانه و ایدیل ـ اورال؛ از کشنه‌های معروف:بندربیکه، قیزیل مچید، تمرلان، تربه‌خانه، حسین‌بک)؛ یوسف لکزی؛ مامموس لکزی دربندی؛ لوح؛ لطف‌الله چوستی؛ لبِ حوض؛ مخدوم معظم؛ صلاح‌الدین مجیدی؛ مقبره؛ مکتب؛ کیچی مناره (مناره کوچک؛ در بلغار)؛ منصور (شیخ اوچرمان)؛ مسجد مرجانی؛ شهاب‌الدین مرجانی؛ مرثیه؛ مسکره (/مچکره؛ روستایی در تارستان)؛ مثنوی‌خوانی؛ مخدوم اعظم (سید احمد خواجگی بن جمال‌الدین کاسانی ده‌بیدی)؛ محکمه شرعیه؛ مَهر (مهریه)؛ مشرب (شاه مشرب دیوانه)؛ کاظم مچیلانی؛ معراج؛

 

مسکو؛ المبيّضه؛ مجدّديّه؛ موسی خان خواجه ده‌بیدی؛ مصلّا؛ مصلّا مروه؛ فراکسیون مسلمانان [دومای دولتی روسیه]؛ تمبر مسلمانان؛ روحانیت مسلمان؛ محمد غازی سمرقندی؛ خواجه محمد پارسا؛ محمد رفیع؛ مدرسه محمّدیه؛ امیر علیشیر نوائی؛ نقشبند (بهاءالدین محمد بخاری)؛ نقشبندیه؛ نماز؛ نمازگاه بخارا؛ نمازگاه قَرشی؛ نکاح؛ النسبه؛ نوگای‌ها (نوغای‌ها)؛ ندیرخان دُملا؛ اولیا؛ اوک‌سویاک؛ انجمن روحانیان مسلمان اورنبورگ (=اورنبورگ مسلمان دینیه نظارتی)؛ اُتین (اصطلاح عبادی ازبکی)؛ پنجه؛ پَرنجه؛ پیر؛ پای کلان؛ پُره‌دوز، خواجه؛ الربغوزی، برهان‌الدین؛ رونقی، فیض‌الله؛ رمضان (مسجد)؛ زین‌الله رسول‌اف؛ رسولیه؛ رینات؛ رقیه (تعویذ، افسون)؛ سگنه (گور دخمه)؛ سادات ترمذ؛ صدر ضیا (محمد شریف جان مخدوم)؛ سای‌ییل (سای‌ایل بایرام)؛ السمعانيّه؛ السمرقندی (علاءالدین محمد)؛ سنت‌پیترزبورگ؛ صفر کاچتی (/صفر چیقدی)؛ سفید بُلَند؛ قفقاز شمالی؛ سیت نجپی (/سید نجفی)؛

 

مسجد نورالله؛ ساکت؛ استرلیباش‌اوا؛ استرلیتاماق؛ سلیمان‌اف، عبدالوهاب؛ سلطان سادات؛ صوفی؛ التصرّف؛ تاتارستان؛ توبه (مسجد)؛ توِر (شهر)؛ الترمذی؛ توغ؛ توقایف‌ها؛ توره؛ تُرکِ جندی؛ ترکمنستان؛ اوجاقبیر؛ عثمانیه؛ عثمان‌اف، خیرالله؛ اصول جدید؛ فقیری؛ فخرالدین‌اف، رضاءالدین؛ فطرت؛ الفقّاعی؛ حج از روسیه؛ الخدیر؛ هزاره؛ حظیره؛ حظیره چشمه ایوب؛ حضرت امام؛ ختم یازدهم؛ ختنه توی؛ خواجگان؛ حکمت؛ هندوستانی؛ حجره؛ حذیفه بن الیمان (مسجد)؛ حسین‌اف، م؛ حسینیه (1)؛ حسینیه (2)؛ خوشتادا (آبادی در داغستان)؛ اداره مرکزی روحانیت مسکو؛ ماوراءالنهر؛ ترکستان؛ چشمه ایوب؛ چچن ـ اینگوش؛ چلّه؛ چهل‌تن؛ چراغدان؛ چیستوپُل (= چیستای ـ تاتارستان)؛ الچوکوری؛ چخار بکر؛ شمائیل؛ شمس الأئمة؛ شاه مردان؛ شولان؛ شیخ آل‌اف.

 

**********

مجلد دوم این دایرة المعارف در نمایشگاه نانفیکشن 2018 عرضه شده است.

اسکن مجلد توسط تورکولوق جوان، آقای مارک کوزینتسئف، و پی.دی.اف‌سازی آن توسط سرکار خانم آللا سیزوا، از همکاران انستیتو نسخ خطی، انجام گرفته است که همینجا به نوبه خود از هر دوی آنها سپاسگزاری می‌کنم.

 

صفحه معرفی اثر در سایت انستیتو نسخ خطی شرقی سن‌پترزبورگ:

http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_publications&Itemid=75&pub=730&fbclid=IwAR3vjOWQlqTnd7s3OPnzFjCoS6AOnI8v-uZtAVV907hxjGwWVgBEON6E7I0

 

 

لینک دانلود فایل پی.دی.اف:

http://www.orientalstudies.ru/rus/images/pdf/islam/intbri_vol1_2006.pdf

 

با سپاس فراوان از متن ارسالیِ آقای فتح الله ذوقی، منبع کانال تلگرامی @iranistika

منبع: بساتین

 

 

برچسب ها :


اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما