مهرداد عباسی: اسلام‌پژوهی غیر از كلام است
|۱۱:۵,۱۳۹۸/۱۱/۱۵| بازدید : 330 بار

 

نشست رونمایی از مجموعه 3 جلدی اسلام‌پژوهی با عنوان «نقل قرائات قرآن» اثر شادی حكمت‌ناصر به ترجمه الهه شاه‌پسند و ولی عبدی؛ «مضامین اصلی قرآن» اثر فضل‌الرحمان به ترجمه فاطمه علاقه‌بندی و «اسلام و مدرنیته» اثر فضل‌الرحمان به ترجمه زهرا ایران‌بان، عصر روز 12 بهمن با حضور مهرداد عباسی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم و تحقیقات و الهه شاه‌پسند، مترجم كتاب «نقل قرائات قرآن» در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

 

جای خالی در قرائات

الهه شاه‌پسند، مترجم كتاب «نقل قرائات قرآن» طی سخنانی در این مراسم به دلایل خود برای انتخاب كتاب شادی حكمت‌ناصر و رویكرد كتاب و وجوه تمایز آن گفت: این كار به ‌صورت مشترك با همكاری ولی عبدی، عضو گروه ادیان دانشگاه فردوسی مشهد انجام شده است. اینكه چرا به این كتاب پرداخته شده به این دلیل است كه من به كتاب‌هایی با این فضا گرایش داشتم و احساس می‌كردم، جای خالی در فضای قرائات وجود دارد و رویكردها در این زمینه كمتر روشمند است و نگاه تاریخی صورت نمی‌گیرد. بنابراین با مطالعه كتاب ناصر كه جذاب و روشمند بود، تصمیم بر ترجمه كتاب گرفته شد.

 

او با اشاره به شمای كلی از كتاب اظهار كرد: رویكرد كتاب ناصر تاریخی است و در 5 فصل ارایه شده، آنچه رویكرد قالب است، تلاشی است كه سعی می‌كند، علم قرائات را بشناساند و ارتباطی بین قرائات و علوم حدیث برقرار می‌كند و توانسته روش‌های حدیثی را در علم قرائات پیاده‌سازی كند.

 

شاه‌پسند عنوان كرد: كتاب در فصل اول به بحث كتابت قرآن و رسم‌الخط اشاره می‌كند و رویكردهای غربی را مطرح و به نقش ابن مجاهد در قرائت‌های هفت‌گانه می‌پردازد همچنین تلاش می‌كند، ارتباط این‌ قرائت را با علوم فقه و حدیث بیان كند. فصل چهارم و پنجم از نوآوری‌های خوب ناصر است كه به بحث اختلافات شعری می‌پردازد كه می‌خواهد ببیند، اختلافات در بعد شفاهی است یا بعد مكتوب.

 

اسلام پژوه كار جراح را می‌كند

مهرداد عباسی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم تحقیقات در ادامه این مراسم با اشاره به مقدمه‌ای از اسلام‌پژوهی گفت: چند سالی است كه وقت خود را صرف این كرده‌ام كه اسلام‌شناسی در دوران مدرن را به مخاطبان بشناسانم. اسلام‌پژوه یعنی فردی كه فارغ از دغدغه دینی می‌خواهد وارد حوزه آكادمیك شود و مساله‌هایی را بسازد و حل كند. دغدغه اسلام‌پژوه دغدغه دفاع از دین نیست بلكه دغدغه‌ای از نوع تفكر انتقادی است كه قرار است در دانشگاه با این روش به موضوعات بنگریم. البته باید به ماهیت دین توجه داشته باشیم و پژوهش در مورد دین از رهیافت‌های مختلف امكان‌پذیر است.

 

او اظهار كرد: چند سالی است كه رشته‌های دین‌پژوهی به وجود آمده ولی اسلام را خیلی وارد ماجرا نمی‌كنیم و بیشتر در مورد ادیان دیگر صحبت و از نتایج آنها استفاده می‌كنیم و اغلب كارها نیز ترجمه‌ای است كه از آكادمی‌های غربی آمده است. اسلام‌پژوه بیش از اینكه دغدغه دفاع از دین داشته باشد كه كدام دین بر حق است دغدغه رعایت اخلاق و آداب پژوهش را دارد. یعنی باید به مبانی متعهد باشد كه وارد عرصه دین‌شناسی شود و دینی را برای پژوهش انتخاب كند.

 

او افزود: خیلی از اطلاعات راجع به آیین زرتشت از جانب محققان غربی به دست آمده كه مسلمان و مسیحی هم شاید نباشند. اما تحقیقاتی انجام داده‌اند كه ایران را بهتر می‌توانیم بشناسیم. ایران‌شناسان آكادمیك غالبا در آكادمی‌های غربی مطالعه كرده‌اند. اسلام‌پژوه ممكن است آشنایی‌زدایی كند یعنی خیلی از چیزها كه برای عالم دین بدیهی است، ممكن است اسلام‌پژوه در مورد آنها سوال داشته باشد و پاسخ‌هایی كه دریافت می‌كند خیلی متفاوت باشد با آنچه تاكنون دریافت كرده‌ایم. او گفت: اسلام‌پژوه به موضوع تحقیق خود نباید نگاه مادر به فرزند داشته باشد و اسلام‌پژوه مسلمان شبیه پزشك جراحی است كه باید فرزند خود را جراحی كند اما چون تعلق خاطر دارد، نمی‌تواند این كار را انجام دهد بنابراین گاهی نیاز به اسلام‌پژوهانی داریم كه با نگاه انتقادی به موضوع اسلام‌پژوهی بپردازند.

 

عباسی اظهار كرد: اگر بخواهیم مرزی بین اسلام‌پژوه و محقق بگذاریم نباید برای محقق مرز تاریخی و جغرافیایی قرار دهیم و محقق اسلام‌پژوه را شبیه روشنفكری كه برایش انسان‌ بودن مهم است در نظر بگیریم كه برای او ویژگی علمی و پژوهشی اهمیت دارد فارغ از اینكه در زندگی فردی و خانوادگی به چه گروه و دینی عقیده دارد. باید امنیت و آزادی برای محققان فراهم شود تا دستاورد رساله‌ها متفاوت از آنچه شود كه هم‌اكنون می‌بینیم.

 

او با بیان اینكه باید بین اسلام‌پژوهی و الهیات تفاوت قائل شویم، عنوان كرد: فارغ‌التحصیل الهیات متكلم می‌شود یعنی می‌تواند راجع‌ به نبوت، امامت و... صحبت كند همانند كتاب «البیان فی تفسیرالقرآن» اثر آیت‌الله خویی كه این كتاب نگاه محققانه ندارد و رهیافت كلامی است. نوع رویكرد، سنتی است و جامعه را دچار چالش می‌كند مثل تفاوت طب سنتی با مدرن بنابراین ما نیاز نداریم، اسلام‌شناس تربیت كنیم چون به اندازه كافی اسلام‌شناس داریم. اسلام‌پژوه منتقد اسلام‌شناسی پیشین است.

 

او در پایان سخنان خود به معرفی چند كتاب كه مرحله ویراستاری را پشت سر می‌گذارند تا برای چاپ آماده شوند، پرداخت و گفت: یكی از این عناوین كتابی در رابطه با جنبه‌های زیبایی‌شناسانه قرآن است كه نگاه نوید كرمانی، نویسنده كتاب را به قرآن نشان می‌دهد و كمی تحت تاثیر مكتب ادبی است و نگاه جدید به قرآن است كه نگاه همدلانه دارد. اثر بعدی كتاب «حاشیه‌های فمنیستی قرآن» اثر عایشه هدایت‌الله كه نگاه منتقدانه به جریان‌های جدید در امریكا دارد. كتاب دیگری كه در صف انتشارات است «اسلام و دموكراسی» است كه جنبه سیاسی دارد و مولفان آن امریكایی هستند و بررسی می‌كند كه آیا اسلام جنبه دموكراسی دارد یا خیر؟ اثر بعدی مجموعه مقالاتی با عنوان «مسلمانان پیشرو» در مورد تبعیض و جنسیت است كه ترجمه این كتاب‌ها به اتمام رسیده و پس از ویرایش چاپ می‌شود.

منبع: روزنامه اعتماد

برچسب ها :


اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما