از نادره‌های روزگار ما / اصغر دادبه
|۹:۴۷,۱۳۹۸/۹/۲۶| بازدید : 217 بار

 

در كشور ما مترجمان بسیاری آمدند و رفتند و برخی بر جایند كه آثار بسیاری را از زبان‌های مختلف به فارسی برگرداندند، آثاری كه بنا به ارزش و توانایی مترجم در انتقال كلمات و مفاهیم جای خود را در عرصه فرهنگ و ادب باز كردند. مجدالدین كیوانی، اگرچه محققی معتبر و دانشمند است اما شاید بیشتر به عنوان یك مترجم شناخته شود هر چند مترجمان نیز متر و عیار دارند و از نظر من فردی مترجم است كه محقق نیز باشد یعنی علاوه بر ترجمه ،دستی در تحقیق و پژوهش نیز داشته باشد. برخی محققان و مترجمان از سال‌های جوانی پا به عرصه تحقیق و پژوهش گذاشتند و...

 

گاه این پژوهش و تحقیق را با شغل معلمی آمیختند، مهم‌تر از آن همیشه گفته‌ام در دانشگاه دو نوع معلم داریم؛ معلمانی كه آغاز معلمی آنها در دانشگاه بوده و معلمانی كه معلمی را از مدرسه شروع كردند. گروه دوم استادان موفق‌تری بودند و اساسا استادان تراز اول ما از نوع دوم بودند. در مساله ترجمه نیز داستان به همین منوال است، بحث بر این نیست كه فردی زبان خارجی بداند و زبان مادری‌اش نیز زبان دیگری باشد اما گاهی متاسفانه افرادی بر همین اساس كه زبان مادری‌شان فارسی است در كنارش زبان انگلیسی یا فرانسه هم می‌دانند، خود را مترجم قلمداد می‌كنند. در حالی كه چنین نیست و یك مترجم باید علاوه بر دانستن زبانی كه می‌خواهد از آن ترجمه كند باید به زبان مقصد نیز مسلط باشد. معمولا وقتی فردی به فرنگ می‌رود، آنها را به شكلی آموزش می‌دهند كه به درستی زبان آن كشور را بیاموزند اما زبانی كه به آن ترجمه می‌شود یعنی زبان فارسی مثل همه آنچه به ایران مربوط است، غریب و اگر بگویم بیچاره است، خطا نگفته‌ام. از آن سو بسیار اندكند مترجمانی كه برگردان اثر خود را به زبان فارسی انجام می‌دهند و به صورت دقیق فارسی را خواندند، اگر از بسیاری مترجمان بپرسید، گلستان سعدی را برای یك ‌بار خواندند؟

 

پاسخ منفی است. در حالی زنده‌یاد محمدعلی فروغی می‌گوید وقتی می‌خواهم مطلبی بنویسم ابتدا چند غزلی از سعدی می‌خوانم و بعد بخشی از گلستان و بوستان. پس از آن شروع به نوشتن می‌كنم، این سخن معنی عمیقی دارد؛ استاد مجدالدین كیوانی از آن معدود مترجمانی است كه معلم و محقق بوده و هنوز هم هست. زبان فارسی را كه به آن ترجمه می‌كند، خوب می‌داند و متون ادبی را خوب خوانده و در وجودش حل شده است. در عین حال درست است كسی عین سعدی نمی‌نویسد اما سعدی پشتوانه اوست، چنانكه زنده‌یاد فروغی می‌گفت، سعدی پشتوانه‌ای است كه وقتی دست به قلم می‌برد و به زبان امروز می‌نویسد، زبانی فصیح، ساده و گویایی دارد. بنابراین ترجمه كیوانی كه با پشتوانه غنی غیر از زبان مبدا همراه است و زبان فارسی را نیز نیك می‌داند و محققی است كه درباره هر آنچه ترجمه می‌كند، ابتدا سراغ شناخت و تحقیق درباره موضوع می‌رود و بعد به ترجمه آن اقدام می‌كند به عبارتی وقتی متن صوفیانه را به فارسی برمی‌گرداند، صوفیان را به خوبی می‌شناسد. این ‌طور نیست كه تنها الفاظی را از آن زبان دیگری به زبان فارسی برگرداند. با توجه به این بهره مترجم از سواد، تحقیق و قلم خوبش با یك‌سری آثار ارجمند مواجهیم كه وقتی آن را ورق می‌زنیم، می‌فهمیم كه چه می‌خوانیم، كلام مترجم را درك می‌كنیم زیرا امروز در بسیاری از ترجمه‌ها معلوم نیست به چه زبانی است فقط به خط فارسی است! در حالی كه من هر چه از آثار كیوانی خواندم، الحق و الانصاف ترجمه‌های بسیار گویا و روانی است با آن ویژگی‌هایی كه اشاره كردم و مهم‌ترینش تسلط بر زبان و ادب فارسی و آنچه لوازم آن است كه اگر مترجم نداند از آن ترجمه كلام فصیح فارسی بیرون نمی‌آید. همچنین كیوانی از آن دسته مترجمانی است كه می‌تواند فارسی را به خوبی به انگلیسی ترجمه كند از جمله كتاب «پله پله تا ملاقات خدا» اثر عبدالحسین زرین‌كوب را به انگلیسی برگرداند كه به اعتراف برخی اهل ادب و زبان‌دان انگلیسی كار ارجمندی است كه تایید شده و در ترجمه فارسی به انگلیسی نیز توانسته زبان را به گویایی و روانی منتقل كند. در یك كلام مجدالدین كیوانی از نادره‌های روزگار ماست. امیدوارم همواره آثار بیشتری از او بخوانیم و توفیق روزافزونی برایش آرزومندم.

منبع: روزنامه اعتماد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما