مروری بر زندگی عیسی صدیق، موسس دانشگاه تهران
|۱۱:۳۲,۱۳۹۸/۶/۲۵| بازدید : 77 بار

 

آناهید خزیر: در كتاب «صحیفه كاملیه» كه به خط جد مادری دكتر عیسی صدیق كتابت شده است، درباره تولد عیسی صدیق، موسس دانشگاه تهران می‌خوانیم: «وی نزدیك به ظهر یكشنبه 13 ذی‌الحجه سال 1311 قمری یا همان 28 خرداد ‌ماه 1273 خورشیدی در تهران، بین بازارچه نایب‌السلطنه و حمام قبله به دنیا آمده است. مادرش خدیجه بیگم و پدرش عبدالله صدیق‌التجار بود. سفرش به اصفهان با عزیمت دایی‌اش برای تحصیل در مدرسه «دارالفنون» و شاخه طب به پایان رسید و با ثبت‌نام در مدرسه «ادب» حركت خود را در مسیر علم‌آموزی آغاز كرد. قرائت قرآن برنامه هر روز مدرسه «ادب» بود. دانش‌آموزان كلاس اول از كتاب‌های‌ «تعلیم‌الاطفال» نوشته مفتاح‌الملك و كتاب علی یا «حاج‌میرزا یحیی دولت‌آبادی و كتابی درباره جغرافیا درس می‌گرفتند.»

 

تشویقی كه چراغ ادامه راه موفقیت شد

در كتاب «یادگار عمر» خاطره پایان كلاس اول عیسی روایت شده است؛ خاطره‌ای كه یادآور طنین‌ آفرین آفرین گفتن حضار در تالار بزرگ مدرسه از سوی علما، روحانیون بزرگ، وزرا و اعیان و خانواده دانش‌آموزان است. «روز آخر مدرسه كه عیسی را برای امتحان به تالار می‌خوانند و سیدیحیی دولت‌آبادی، بعد از شنیدن اصول و فروع دین از عیسی می‌خواهد شعری را كه در كتاب جغرافیا آمده روی تخته سیاه بنویسد: آن‌كه شیران را كند رو به مزاج/ احتیاج است احتیاح است احتیاج.»

 

صدای آفرین حضار كه پدر عیسی یكی از آنها بود، بلند می‌شود. ادامه پاسخ‌های صحیح عیسی بازهم تحسین جمع حاضر را به دنبال داشت. با دستور حاج میرزا یحیی، شاگردان بعد از ورود عیسی به كلاس مجاور به نشانه احترام به‌پا ایستادند. امر سید تاثیری بی‌بدیل بر همه لحظات زندگی عیسی گذاشت؛ حتی در دورانی كه تحصیل باری سنگین بر دوشش بود، تشویق آن روز امتحان چراغ روشن راهش شد.

 

از مخالفت پدر با تحصیل در دارالفنون تا تحصیل در دانشگاه كلمبیا

وقایع انقلاب مشروطه و شیوع وبا، از مهم‌ترین وقایع زندگی عیسی صدیق در دوران جوانی است، اما مرگ مادر او در 40 سالگی داغی نبود كه حتی در 50 سالگی سرد شود. تقویت ایمان و توجه به مذهب، گران‌ترین یادگاری عیسی از مادر است. رعایت آداب اسلامی در خانه كودكی و جوانی عیسی صدیق یك اصل بود؛ روزه یا احیا گرفتن توجه به آداب مستحبی شب‌های جمعه حضور در تعذیه تكیه دولت و شنیدن ذكر مصیبت اهل بیت (علیهم‌السلام) پایه زندگی خانواده صدیق‌ها بود.

 

برای قانع كردن پدر برای ادامه تحصیل به دایی متوسل شد، ماجرایی كه بعد از اخذ گواهینامه كلاس دوم نیز تكرار شد. پدر عیسی حتی از پاره كردن كتاب، دفتر و تنبیه بدنی دریغ نكرد و به مسوولان دارالفنون تاكید كرد كه از پذیرش پسرش ممانعت كنند. بعد از دو ماه به اتاق

10 متری گوشه حیاط خانه بازگشت و به تحصیل ادامه داد. عیسای جوان كلاس سوم دارالفنون را با رتبه نخست به پایان برد و با گواهی وزارت معارف و اوقاف و فواید عامه راهی اروپا و در رشته ریاضیات موفق به اخذ مدرك لیسانس شد. صدیق جوان در دوران اقامتش در فرانسه برای فراگیری زبان به مطالعه متون ادبی و تاریخی پرداخت. «اتالا»، «رنه» و «شاتوبریان» از كتاب‌های مورد علاقه وی بود.

 

بعد از پایان تحصیل به انگلستان سفر كرد و با مشاهیری مانند برتراند راسل و ادوارد براون آشنا شد. وی در سال 1297 به ایران باز‌گشت و در مناصبی مانند بازرس مدارس، ریاست فرهنگ گیلان، ریاست تعلیمات عالی، معلم مدرسه حقوق، رییس دفتر فوائد عامه، نماینده ایران در مجمع بین‌المللی آموزش و پرورش در ژنو و ریاست دفتر وزارت عدلیه فعالیت كرد. عمری فعالیت علمی و اجتماعی موجب شد تا به دعوت كلمبیا در دانشگاه این ایالات به مطالعه و تحقیق مشغول و درنهایت موفق به اخذ مدرك دكترا در شاخه فلسفه شود. صدیق نخستین فردی بود كه از واژه «دانشگاه» به جای «دارالفنون» استفاده كرد. وی در سال 1310 به ایران بازگشت و برای تاسیس دانشگاه مامور شد و در سال 1319 اداره كل انتشارات و تبلیغات و رادیو را تاسیس كرد. دكتر عیسی صدیق، موسس دانشگاه تهران15 آذر ماه سال 1357 دار فانی را وداع گفت.

 

از آثار به‌جا مانده از عیسی صدیق می‌توان به این عناوین اشاره كرد: «نه كنفرانس در اصول تعلیمات عملی»؛ «اصول تدریس حساب و حل مسائل فكری»؛ «صد مساله حل شده حساب»؛ «صنایع ایران در گذشته و آینده (ترجمه تعلق پروفسور پوپ)»؛ «اصول عملی علم تربیت»؛ «ایران نوین و دستگاه فرهنگی آن (انگلیسی- چاپ نیویورك)»؛ «یكسال در امریكا»؛ «روش نوین در تعلیم و تربیت (13 چاپ با تجدید‌نظر)»؛ سازمان فرهنگ ایران (سالنامه فرهنگی دانشگاه كلمبیا-نیویورك)»؛ «تاریخ مختصر آموزش و پرورش (3 چاپ)»؛ «شرح حال و شخصیت و آثار فردوسی (سخنرانی به انگلیسی با ترجمه فارسی)»؛ «سیر فرهنگ در ایران و مغرب‌زمین (انتشارات دانشگاه تهران)»؛ «تاریخ فرهنگ ایران (دو چاپ-از انتشارات دانشگاه تهران)»؛ «تاریخ فرهنگ اروپا (از انتشارات دانشگاه تهران)»؛ «یادگار عمر.»

 

19 آذر ماه 1338 شمسی، دكتر عیسی صدیق، بنیانگذار دانشگاه تهران در مقدمه كتاب«یادگار عمر» می‌نویسد: «جوانان بدانند كه فقدان وسایل مادی و نداشتن ثروت مانع پیشرفت نیست و انسان در اثر ایمان و كوشش قادر است موانع و مشكلات را بر‌طرف و راه را برای ترقی هموار سازد. ثانیا نداشتن و نداری عیب نیست، بلكه در بسیاری از موارد باعث برانگیختن انسان به سعی و عمل، تحمل زحمت و مرارت است.»

منبع: روزنامه اعتماد

برچسب ها :


اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما