خوشه‌چین خرمن بزرگان ایران / علی دهباشی
|۷:۵۹,۱۳۹۸/۶/۲۴| بازدید : 101 بار

 

دكتر عبدالحسین زرین‌كوب متعلق به عصر درخشانی از ظهور بزرگان ایرانی است كه از سال‌های آغازین قرن گذشته، آغاز شد و در فهرستش نام‌هایی مانند علامه علی‌اكبر دهخدا، علامه محمد قزوین، ملك‌الشعرای بهار، بدیع‌الزمان فروزانفر، مجتبی مینوی، دكتر معین، دكتر صفا، عباس اقبال آشتیانی و ابراهیم پورداوود و... می‌درخشند. این بزرگان كوشیدند با نگاهی منتقدانه و عالمانه به میراث ادبی ایران‌زمین، نهال ادبیات نوین ایران را بارور سازند؛ از این رو دكتر زرین‌كوب به نسلی از دانشمندان ایران تعلق داشت كه خوشه‌چین خرمن این بزرگان بودند. او زمانی وارد دانشكده ادبیات دانشگاه تهران شد كه هنوز بسیاری از این بزرگان در قید حیات بودند و دكتر زرین‌كوب موفق شد از میراث معنوی آن اساتید بهره‌مند شود. او هم ادیب بود و هم تاریخ‌نگار. زرین‌كوب تاریخ و ادبیات را در هم پیوسته بود؛ تاریخ را از چشم ادبیات می‌دید و در ادبیات تاریخ را می‌جست. در این باره خود چنین می‌گفت: «در هیچ زمینه به اندازه تاریخ وقت صرف نكردم و در هیچ زمینه هم به قدر تاریخ با دشواری‌های یأس‌آمیز مواجه نشدم حتی زمانی كه به حكمت و عرفان و مطالعات راجع به كلام و ادیان كار می‌كردم همه‌چیز را از پشت عینك تاریخ نگاه می‌دیدم. تاریخ برای من تبلور اندیشه‌ها و تجربه‌های انسانی شد؛ در حكمت، در عرفان، در هنر و ادبیات نیز مواردی بود كه با تامل، جوهر و نكته مورد نظر را در تاریخ می‌یافتم.»

 

آنچه از دكتر زرین‌كوب به صورت مكتوب باقی مانده موضوعات مختلفی را دربرمی‌گیرد، درست همان‌گونه كه خود نیز در طول حیات پربارش نسبت به هر چیز كنجكاوی نشان می‌داد. در میان آثار پرشمار او از شعر و داستان و نمایشنامه تا مباحث تحقیقی مربوط به فرهنگ، ادیان، كلام، تصوف، تاریخ، ادبیات، نقد ادبی، فلسفه تاریخ و همچنین ترجمه‌ها به چشم می‌خورد. این ترجمه‌ها یادگار دوران جوانی او است كه می‌توان به «تاریخ ادبیات فرانسه»، «بنیاد شعر فارسی»، «شرح قصیده ترساییه خاقانی» اثر مینورسكی، كتاب «فن شعر» ارسطو اشاره كرد.

 

نقد ادبی و معیارهای آن دومین گروه از آثار دكتر زرین‌كوب است. نگارش «شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران» در عنفوان جوانی به خوبی ردپای این موضوع را در اندیشه‌های نویسنده نشان می‌دهد. زرین‌كوب در كنار ترجمه فن شعر موضوع رساله دكترای خود را به نقد ادبی اختصاص داد. ادبیات قدیم و جدید هر دو محل توجه دكتر زرین‌كوب بود، به خصوص ادبیات معاصر. تحقیقات درباره زبان و فرهنگ و نیز ادبیات ایران در طول دوران حیاتش او را به خود مشغول داشت، مجموعه كتاب‌های دكتر زرین‌كوب تحت عنوان «با كاروان حله»، «نقد ادبی»، «نقش بر آب» و چندین مجموعه دیگر.

 

یكی دیگر از زمینه‌های آثار دكتر زرین‌كوب، تك‌نگاری‌های متعدد او درباره بزرگان ادب و عرفان فارسی است مانند «از كوچه رندان» درباره حافظ، «فرار از مدرسه» درباره امام محمد غزالی، «صدای بال سیمرغ» درباره اندیشه‌های عطار، «سر نی» و «پله پله تا ملاقات با خدا» درباره مولانا، «در جست‌وجوی ناكجاآباد» درباره نظامی گنجوی و چندین كتاب دیگر.

 

و سرانجام اینكه ادبیات ایران مدیون آثار دكتر زرین‌كوب است. او حقی عظیم بر همه ما دارد و شناسایی بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی خود را مدیون كارنامه زرینی كه او از خود به جا گذاشته است، هستیم.

منبع: روزنامه اعتماد

اخبار مرتبط :

ارسال نظر
نام :
ایمیل :
ارسال نظر
نظرات کاربران
میزان اهمیت
ایمیل
توضیحات
ثبت گزارش

ورود

نام کاربری (ایمیل) :
کلمه عبور :
رمز عبور را فراموش کرده اید؟
کاربر جدید هستید ؟ ثبت نام در تارنما