بحران اقتصادی: علت العلل مشکلات کنونی مرکز / اسماعیل شمس

1397/2/4 ۱۸:۳۴

بحران اقتصادی: علت العلل مشکلات کنونی مرکز / اسماعیل شمس

این روزها سخن از مرکزدائرة المعارف بزرگ اسلامی و آیندۀ آن نَقل هر محفل و مجلس است .به سهم خودم از این که مشکلات مرکز به دغدغۀ بیشر رسانه ها و شبکه های مجازی و شماری از اهل قلم و دلسوزان فرهنگ در عرصۀ عمومی تبدیل شده است ، بسی خرسندم ؛ اما ای کاش به قول مولانا اهل قلم اسرار مرکز را از درون آن می جستند و از ظن خود یار این نهاد فرهنگی نمی شدند.

 

این روزها سخن از مرکزدائرة المعارف بزرگ اسلامی  و آیندۀ آن  نَقل هر محفل و مجلس است .به سهم خودم از این که مشکلات مرکز به دغدغۀ بیشر رسانه ها و شبکه های مجازی و شماری از اهل قلم و دلسوزان  فرهنگ در عرصۀ عمومی تبدیل شده است ، بسی خرسندم  ؛ اما ای کاش به قول مولانا  اهل قلم  اسرار مرکز را از درون آن می جستند و از ظن خود یار این نهاد فرهنگی نمی شدند.

 بەعنوان کسی که در 10 سال گذشته با دائرۀ المعارف بزرگ اسلامی همکاری نزدیک داشته ام ، بر این نکتە تاکید می کنم که مرکز دائرة المعارف گرفتار مشکلاتی است ؛ اما ریشه این مشکلات بیش از هر چیز اقتصادی است . متأسفانه مرکز به رغم داشتن برخی منابع محدود برای کسب درآمد ، مانند دیگر نهادهای فرهنگی این کشور همواره به کمکهای دولتی وابسته بوده است . از چند سال گذشته که کمکهای تخصیص یافته دولت در چارچوب جدول 17 به این نهاد مهم فرهنگی کاهش یافت ، مرکز دائرة المعارف گرفتار مشکلات عدیده ای شد .متأسفانه همکاران این مرکز که بخشی از شریف ترین و نجیب ترین و فرهیخته ترین قشرهای فرهنگی این جامعه اند ، به شدت درگیر مشکلات اقتصادی و معیشتی شدند .مدیریت مرکز در دهها نامه و مصاحبه از دولت و فرهنگ دوستان درخواست کمک کرد ؛ اما دست دولت تنگ بود و کمکی که کرد ، کفاف هزینه ها را نداد . جامعه فرهنگی کشور هم از جهت اقتصادی چنان نحیف بود که نتوانست کمکی کند و متأسفانه مدیریت و همکاران فرهنگی مرکز تنها ماندند و روز به روز هم تنهاتر شدند . کار به جایی رسید که آنان در پایان سال گذشته  به سبب تأخیر در تخصیص بودجه توسط دولت هنوز 7 ماه حقوق خود را دریافت نکرده بودند و تا به امروز هم با وجود وصول بخشی از کمک دولت و گرفتن وام  توسط مدیریت مرکز هنوز3 ماه حقوق  ، عیدی و پاداش و حق التألیف یکساله خود را از مرکز طلبکارهستند.

نگارنده منکر وجود مشکلات اداری در مرکز نیست  و مجموعه مدیریتی مرکز مانند هر انسان دیگری  جایز الخطا بوده و هستند ؛ اما این گلایه جدی را از برخی دلسوزان اهل قلم دارد که چرا در این روزها به جای برجسته کردن برخی اختلافات و دل نگران کردن جامعه فرهنگی کشور مشکل اصلی را برجسته نمی کنند؟ همگان کاظم موسوی بجنوردی را می شناسند و می دانند که او از سیاست کنار کشید و با ابتکار شخصی  و کمک گرفتن از اساتید بزرگ کشور و جذب کمکهای دولتی و غیر دولتی یکی از بزرگ ترین مراکز فرهنگی ایران و جهان را تٲسیس کرد .  او می توانست مانند کسانی دیگر شخصیت و سرمایه و وقت خود را صرف امور دیگری کند ؛ اما همه اعتبارشخصی و خانوادگی خود را برای  دائرة المعارفی گذاشت که طبق اساسنامه اش متعلق به مردم و فرهنگ این سرزمین است . هم او بود که بسیاری از بزرگان فرهنگ کشور را که پس از انقلاب فرهنگی ،  مغضوب واقع شدند دعوت به کار کرد و همواره حمایت نمود. نتیجه همکاری و تعامل  کاظم بجنوردی با این اساتید فرهیخته و همکاران فرهنگی مرکز بنای کتابخانه ای یک میلیون جلدی  و تدوین دهها پروژه فرهنگی بی نظیرشد که در میان آنها دائرة المعارف بزرگ اسلامی شهرۀ خاص و عام است. تاکنون 23 جلد از این دائرة المعارف   به زبان فارسی ، 6 جلد به زبان انگلیسی و 9 جلد به زبان عربی ترجمه و چاپ شده است و برای نخستین بار قرائتی ایرانی  از تاریخ و فرهنگ اسلام و ایران بە جهانیان شناسانده شده است.

آنچه که امروز برای مرکز پیش آمده است ، بیش از هر چیز نتیجه مشکلات اقتصادی  است که خود حاصل  کم توجهی دولت به  این نهاد فرهنگی  ، عدم تخصیص  حدود 40 درصد بودجە مصوب  سال قبل به مرکز و اعلام حذف بودجه آن برای سال 1397 از جدول 17است . در روایات مختلف آمده است که " من لا معاش له لا معاد له " و " کاد الفقر أن یکون کفرا" . افکار عمومی باید بداند که فشار مشکلات اقتصادی  وارده  بر مدیریت و همکاران فرهنگی مرکز و فراموش شدن  و تنها ماندن آنان  در طول چند سال گذشته چنان سنگین و طاقت فرسا بوده که  در وصف  این قلم نمی گنجد. بسیار طبیعی است که در این شرایط سخت و سنگین ممکن است گاه سخنی بر زبان آید یا نوشته ای بر قلم رود که حتی مطابق میل گوینده و نویسنده آن نباشد. برداشت من این است که  مدیریت و همه استادان  و پژوهشگران فرهیخته مرکز، این نهاد فرهنگی را مانند فرزند خود می دانند و با وجود  برخی دغدغه های گاه به حقی که درباره  شیوه کار آنان وجود دارد در مقام مقایسه با  نهادهای مشابه  ، عملکرد و حاصل کارشان در مجموع قابل دفاع و در خور ستایش است . موفقیت مرکز در همه این سالها نتیجه همکاری مدیریت واستادان و پژوهشگران دلسوز مرکز بوده است واین همکاری ضامن تداوم  موفقیتهای آن در آینده  نیزخواهد بود . مدیریت مرکز هم  بە رغم مشکلات مالی موجود و بە احترام زحمات اهل فرهنگ مرکز ، تعدیل نیرو را کنسل و همە همکاران را در اول اردیبهشت بە سر کار برگرداندە است .درـ خاتمه به عنوان پژوهشگری کوچک که تنها افتخارم شاگردی در محضر استادان بزرگ مرکز است ،  از دغدغه های اهل فرهنگ  ، رسانه ها و شبکه های اجتماعی در قبال مرکز دائرة المعارف صمیمانه تشکر می نمایم  و رجای واثق دارم که در شرایط کنونی به جای برجسته کردن اختلافات و مشکلات حاشیە ای  که سبب بهره بردن فرصت طلبان و بدخواهان فرهنگ  این کشور خواهد شد ، همه با هم  تلاش نماییم تا سوءتفاهم های موجود رفع گردد و خانواده بزرگ مرکز دائرة المعارف  همچون گذشته ، بی حاشیە و در آرامش ، به خدمات فرهنگی خود ادامه دهد . ازهمه دوستداران دائرة المعارف هم می خواهم  به هر شکلی که می توانند به مسئولان کشور و دلسوزان عرصه فرهنگ  بقبولانند که خدمت دائره المعارف به فرهنگ ایران و اسلام بسی ارزشمند تر از 6 میلیارد تومان بودجه مورد نیاز برای فعالیت سالانۀ آن است .در شرایطی کە برخی کشورهای همسایە بودجە های کلانی را صرف فرهنگ می کنند ، این انتظار وجود دارد کە  ایران  بیشتراز آنها بە این عرصە توجە کند و از دائرە المعارف کە از معدۆد نهادهایی است  کە سالهاست کار اصیل فرهنگی می نماید و از سرمایە بزرگ علمی و پشتوانە منابع  تحقیق، خوشنامی و شهرت جهانی برخوردار است ، پشتیبانی کند .در حال حاضر، بزرگ ترین خدمت  اصحاب رسانه و اهل قلم  به دائرۀ المعارف تمرکز برعلت العلل مشکلات کنونی مرکز ؛ یعنی بحران اقتصادی و نبود بودجه کافی  است. به یقین با رفع این مشکل ، بقیه مشکلات  و ابهامات موجود هم در فضایی آرام، شفاف  و فرهنگی  حل خواهند شد.

 

نظر دهید
نظرات کاربران

کاربر گرامی برای ثبت نظر لطفا ثبت نام کنید.

گزارش

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

عضویت در خبرنامه.

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: