صفحه اصلی / مقالات / دانشنامه ایران / اقبالیه، نام /

فهرست مطالب

اقبالیه، نام


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : یکشنبه 18 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

اقبالیه \eqbāliy(yy)e\، نام دو مدرسۀ معروف به «اقبالیۀ شافعیه»، و «اقبالیۀ حنفیه» در دمشق، مخصوص تعلیم و تعلم پیروان مذاهب شافعی و حنفی در آن دیار که در اوایل سدۀ 7 ق / 13 م، توسط جمال‌الدین اقبال (د 604 ق / 1207 م در قدس) از خادمان دولت ایوبی تأسیس شده، و به همو منسوب گردیده است (ابوشامه، 59؛ نعیمی، 1 / 158- 159).
مدرسۀ اقبالیۀ شافعیه در داخل دو محلۀ باب الفرج و باب الفرادیس دمشق قرار داشت و میان آن و مدرسۀ اقبالیۀ حنفیه، جامع اموی و مدارس جوانیه و جاروخیه واقع بود (همانجا؛ شمیسانی، 68- 69).
فعالیت آموزشی این دو مدرسه از آغاز تأسیس در اوایل سدۀ 7 تا اواخر سدۀ 9 ق که ظاهراً دوران رونق آموزشی و فعالیت درسی اقبالیه بوده، به درازا کشیده است.
از استمرار فعالیت این دو مدرسه و سرگذشت مدرسان و طلاب آن از سدۀ 10 ق به بعد و روزگار سلطۀ ترکان عثمانی بر شام اطلاعی در دست نیست. در آثار مربوط به نهادهای علمی و آموزشی دمشق که در دوره‌های اخیر نوشته شده، آمده است که هر دو مدرسۀ اقبالیه به مرور ایام فرسوده گردید و ویرانۀ آن دو به صورت خانه‌های مسکونی دربانان مدرسه درآمد، تا اینکه در اواخر حکومت عثمانی در 1324 ق اقبالیۀ شافعیه به صورت مدرسۀ دخترانه، و اقبالیۀ حنفیه به صورت مدرسۀ پسرانه مورد استفاده قرار گرفت و به تملک ادارۀ معارف دمشق درآمد (حصنی، 3 / 942؛ علبی، 102).

مآخذ

ابوشامه، عبدالرحمان، تراجم رجال القرنین السادس و السابع، به کوشش محمد زاهد بن حسن کوثری، قاهره، 1366 ق / 1947 م؛ حصنی، محمد ادیب، منتخبات التواریخ لدمشق، دمشق، 1353 ق / 1934 م؛ شمیسانی، حسن، مدارس دمشق فی العصر الایوبی، بیروت، 1403 ق / 1983 م؛ علبی، اکرم حسن، خطط دمشق، دمشق، 1410 ق؛ نعیمی، عبدالقادر، الدراس فی تاریخ المدارس، به کوشش جعفر حسنی، دمشق، 1367 ق / 1948 م.

نورالله کسایی (دبا)

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: