صفحه اصلی / مقالات / دائرة المعارف بزرگ اسلامی / ادیان و عرفان / آیه الملک /

فهرست مطالب

آیه الملک


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : شنبه 10 خرداد 1399 تاریخچه مقاله

آیةُ‌الْمُلْک، یا اَلْفیّه، منظومه‌ای دینی و عرفانی بر وزن مثنوی مولانا جلال‌الدین رومی، در هزار بیت، سرودۀ حسین‌بن عبدالله خوئی حسینی (زنده در1260 ق / 1844 م) که آن را در 1258 ق / 1842 م سروده است. سراینده در این اثر مطالب عرفانی و مذهبی را درهم آمیخته و با آوردن آیات قرآنی و احادیث نبوی به مدح حضرت امیر (ع) پرداخته است. استفادۀ بسیار از اصطلاحات عرفانی و لغات مهجور ادب فارسی از ویژگیهای این منظومه است. پاره‌ای از ابیات آن به زبان عربی (نک‍ : خوئی حسینی، 15، 16، 19، 20، 50، 51) و در اواخر کتاب اشاره‌ای به خطبۀ شقشقیۀ علی (ع) شده و دو بیت از مثنوی مولوی تضمین گردیده است (ص 70). سراینده خود این منظومه را راهنمای خوبی در دانش اخلاق و سیاست دانسته و خواندن آن را توصیه کرده است (صص 70 به بعد). این مثنوی با این بیت آغاز می‌گردد:

ای به حمدت افتتاح هـر ثنا          وی زتو تسدید حول از هـر خطا

و انجام آن این بیت است:

بهر این الفیه، تاریخ از هجا            گفت ساقی، غین ورا و نون وحا

از این مثنوی فعلاً سه نسخۀ خطی شناخته شده: 1. نسخه‌ای در کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران، به خط نستعلیق نسبتاً زیبای خود سراینده که در جمادی‌الاول 1258 ق / ژوئن 1842 م آن را کتابت کرده است (مرکزی، 12 / 2818)؛ 2. نسخه‌ای دیگر در همان کتابخانه به خط نسخ که در 7 شوال 1258 ق / 11 نوامبر 1842 م نوشته شده است (همان، 16 / 211)؛ 3. نسخه‌ای در کتابخانۀ ملی ملک که آن نیز به خط سراینده است و در 20 رجب 1260 ق / 6 اوت 1844 م به خط شکسته نستعلیق کتابت شده است (ملک، شم‍ 5232). این مثنوی تاکنون به طبع نرسیده است.

مآخذ

آقابزرگ، الذریعة، 19 / 120؛ خوئی حسینی، حسین‌بن عبدالله، آیة‌الملک، نسخۀ خطی کتابخانه مرکزی، شم‍ 3832؛ همان، نسخه خطی دیگر کتابخانه مرکزی، شم‍ 6176؛ مرکزی، خطی؛ ملک، خطی، 2 / 34؛ منزوی، خطی، 4 / 2619.

سیدعلی آل‌داود
 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: