صفحه اصلی / مقالات / دائرة المعارف بزرگ اسلامی / فقه، علوم قرآنی و حدیث / آل ابی ساره /

فهرست مطالب

آل ابی ساره


نویسنده (ها) :
آخرین بروز رسانی : پنج شنبه 21 آذر 1398 تاریخچه مقاله

آلِ اَبی‎ساره، خاندان شیعی مشهوری در کوفه که شخصیتهای برجستۀ آن عمدتاً در سدۀ 2ق /  8 م زیسته‎اند. این خاندان به فضل و ادب و دیانت و فقاهت شناخته شده است. افراد آن به ابوساره علی منسوبند. از این خاندان عالمان بزرگی برخاسته‎اند که بیشتر آنان از یاران مورد اعتماد امام شیعه بوده‎اند.
مشهورترین چهره‎های این خاندان عبارتند از: 1. ابوساره علی، 2. حسن بن ابی‌ساره، 3. علی بن ابی‌ساره، 4. مسلم بن ابی‌ساره، 5. محمدبن حسن، 6. عباس بن علی، 7. معاذ بن مسلم، 8. عَمرو (یا عُمَر)‎ بن مسلم، 9. حسین‌بن معاذ، 10. یحیی بن معاذ، اینان (جز ابوساره علی) از راویان مشهورند که از امام محمدباقر(ع) و امام جعفر صادق(ع) حدیث نقل کرده‎اند و رجال‌شناسان شیعی همۀ آنان را موثق دانسته‎اند.
در میان رجال یاد‌شده، دو تن از شهرت علمی بیشتری برخوردارند: محمد بن حسن و معاذ بن مسلم. محمد، مشهور به «رُواسی»، از اصحاب مورد وثوق صادقین(ع) و عالمی صالح و از راویان معروف شیعی است. وی از عالمان برجستۀ نحو و در زمان خود بزرگ‌ترین استاد این علم در کوفه، و نخستین کسی بوده که در این شهر در نحو کتاب نوشته است. کسائی و فرّاء نزد وی درس خوانده‎اند. او را آثاری بوده است به نامهای: 1. الفیصل، 2. معانی القرآن، 3. التصغیر، 4. الوقف والابتداء الکبیر، 5. الوقف والابتداء الصغیر، 6. کتاب الهمز، 7. اعراب القرآن. گفته‎اند که در حدود 170ق / 786م درگذشته است.
معاذ بن مسلم نیز از استادان مشهور بوده است. معاصران و شاگردان مستقیم و غیرمستقیم وی در تکمیل و غنای علوم عربی از او بهره‎ها گرفته‎اند. کسائی در فراگیری و کمال بخشیدن به دانش نحو بیش از همه مدیون معاذ است. او در علم صرف نیز سرآمد و ممتاز بوده و نخستین کسی است که این علم را به صورت منظم بنیاد نهاده است. وی شعر هم نیکو می‎سروده است. معاذ بن مسلم از یاران کُمَیْت بن زید، شاعر مشهور و آزادۀ شیعی است. وی از راویان معتبر شیعی و از شاگردان امام جعفر صادق(ع) بوده است. تألیفات بسیاری به او منسوب است، اما اطلاع روشنی از آنها در دست نیست. سال تولد و مرگ او به درستی دانسته نیست، اما همین اندازه روشن است که او را عمری دراز بوده و برخی گفته‎اند که 150 سال زیسته است. زندگی او چندان به درازا کشیده که فرزندان و نوادگان وی پیش از مرگش درگذشته‎اند.

مآخذ

امین، محسن، اعیان‎الشیعة، بیروت، دارالتعارف، 1403ق، 2 /  88-89؛ بحرالعلوم، محمدمهدی، رجال، تهران، 1363ش، 1 / 276-282؛ خویی، ابوالقاسم، معجم رجال‎الحدیث، بیروت، 1403ق، 4 / 279، 6 / 93-94، 13 / 57، 15 / 205-206، 18 / 147، 187-189، 21 / 161؛ قمی، عباس، الکنیٰ والالقاب، تهران، 1397ق، 1 / 196؛ مامقانی، محمدحسن، تنقیح‎المقال، نجف، 1352ق، 1 / 266، 345، 2 /  348، 3 /  99-100، 214، 221؛ مدرس، محمدعلی، ریحانةالادب، تبریز، 1346ش، 8 / 431؛ نجاشی، احمد بن علی، رجال، قم، مکتبةالداوری، صص 200-227.

بخش معارف

 

ورود به سایت

مرا به خاطر بسپار.

کاربر جدید هستید؟ ثبت نام در تارنما

کلمه عبور خود را فراموش کرده اید؟ بازیابی رمز عبور

کد تایید به شماره همراه شما ارسال گردید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.:

ثبت نام

قبلا در تارنما ثبت نام کرده اید؟ وارد شوید

کد تایید را وارد نمایید

ارسال مجدد کد

زمان با قیمانده تا فعال شدن ارسال مجدد کد.: